Streszczenie: Pandemia COVID‑19 zmusiła miliony pracowników do pracy zdalnej, co początkowo wydawało się rozwiązaniem tymczasowym, ale może okazać się trwałe. Firmy, które przed pandemią działały zwinnie, szybciej przestawiły się na tryb zdalny, a w niektórych przypadkach 100% pracowników pracowało z domu.
Badanie IBM na 25 000 Amerykanów wykazało, że 54% z nich planuje kontynuować pracę zdalną po pandemii, a 75% chce pracować z domu przynajmniej częściowo. W Polsce, według raportu „Rodzina przyszłości” DELab UW, blisko 50% badanych pracuje zdalnie, podczas gdy 40% regularnie udaje się do tradycyjnego miejsca pracy. Częściej robią to mężczyźni (44%) niż kobiety (31%).
Praca zdalna przynosi korzyści, takie jak zwiększenie efektywności, większe skupienie, lepsze połączenie pracy z życiem prywatnym, mniejszy stres, brak problemów z dojazdem i niższe koszty pracy. Jednak pojawiają się też problemy: poczucie wypalenia, osłabienie motywacji i identyfikacji z pracodawcą, poczucie izolacji, niepokoju, nudy, dłuższy czas pracy oraz zacieranie się granic między pracą a życiem prywatnym.
Badanie DELab UW pokazuje, że 66% pracowników zdalnych doświadcza problemów związanych z tym trybem pracy. 42% narzeka na brak odpowiedniego miejsca do pracy w skupieniu, a 39% rodziców ma trudności z łączeniem pracy z opieką nad dziećmi. Dodatkowo, 33% współdzieli sprzęt komputerowy z dziećmi, co powoduje problemy techniczne. 54% badanych czuje się przeciążonych obecną sytuacją, choć udaje im się godzić wszystkie zobowiązania.
Pandemia COVID‑19 sprawiła, że – chcąc nie chcąc – ogromna, wielomilionowa rzesza pracowników zmuszona została do wykonywania swoich obowiązków zawodowych w trybie zdalnym. To rozwiązanie, które na początku wydawało się tymczasowe, może się jednak okazać zaskakująco trwałe.
Im zwinniej funkcjonowała dana firma przed problemami gospodarczymi spowodowanymi przez lockdown, tym szybciej udało jej się przeorganizować procesy w taki sposób, by umożliwiały one pracę zdalną. W przypadku wielu przedsiębiorstw nie było to zjawisko całkowicie nowe, ale przed kryzysem związanym z COVID‑19 nie występowało nigdy na taką skalę i nie było tak długotrwałe. Tam, gdzie było to możliwe, nawet 100% pracowników zaczęło wykonywać swoje obowiązki z domu.
Wyraźne korzyści, ale i zagrożenia
Jak pokazało badanie przeprowadzone przez firmę IBM na grupie 25 000 Amerykanów, praca zdalna okazała się zaskakująco korzystnym rozwiązaniem. Ponad połowa, bo 54%, ankietowanych przyznała, że zamierzają zdalnie wykonywać większość swoich obowiązków również po wygaśnięciu pandemii, a aż 75% badanych zadeklarowało, że chce pracować z domu przynajmniej częściowo.
Podobne wyniki prezentuje też raport „Rodzina przyszłości”, przygotowany przez DELab UW. Blisko 50% badanych deklarowało, że pracuje zdalnie, natomiast tylko 40% Polaków podkreśliło, że nadal regularnie udaje się do tradycyjnego miejsca pracy. Częściej czynią to mężczyźni (44%) – w przypadku pań ten odsetek wynosi tylko 31%.
Oba przytoczone badania wymieniają podobne zestawy korzyści, jakie podkreślają osoby wykonujące obowiązki w sposób zdalny, ale wspominają także o zagrożeniach i obserwowanych już negatywnych efektach takiego trybu pracy. Szczegółowo wymieniamy je w ramce Korzyści i wątpliwości, natomiast w tym miejscu warto przytoczyć ogólne wyniki jeszcze jednego badania, przeprowadzonego przez Owl Labs. Okazało się, że zadowolenie z wykonywanej przez siebie pracy deklarowało aż 22% więcej osób, które pracowały w trybie całkowicie zdalnym – ale, co warto podkreślić, w porównaniu z osobami, które nigdy nie korzystały z takiego rozwiązania.
Z drugiej strony, co pokazuje badanie DELab, aż dwóch na trzech pracowników wykonujących obowiązki z domu doświadcza problemów związanych z takim trybem pracy. 42% badanych narzeka na brak odpowiedniego miejsca, które umożliwiałoby pracę w skupieniu i ciszy, zaś 39% pracowników, którzy są rodzicami, deklaruje wyraźne trudności w łączeniu pracy zdalnej i opieki nad dziećmi. Dodatkowo ¹/³ z nich przyznaje, że współużytkuje sprzęt komputerowy, który potrzebny jest także ich dzieciom, z czym związane są dodatkowe problemy techniczne. Aż 54% badanych przyznaje, że czują się przeciążeni obecną sytuacją, choć udaje im się jakoś godzić wszystkie zobowiązania.
Korzyści i wątpliwości
Praca zdalna jest jak medal, złoty medal. Na początku błyszczy i zachwyca, ale – jak każdy medal – ma także swoją drugą stronę. Nie wolno o niej zapominać.
Zauważane korzyści z pracy zdalnej
Zwiększenie efektywności pracy
Większe skupienie na pracy
Wygodniejsze połączenie pracy i działań poza pracą
Mniejszy stres
Brak problemów z dojazdem
Niższe koszty pracy
Zauważane problemy związane z pracą zdalną
Poczucie wypalenia po pewnym okresie pracy zdalnej
Osłabienie motywacji i poziomu identyfikacji z pracodawcą
Poczucie izolacji
Poczucie niepokoju i niepewności
Poczucie nudy
Dłuższy czas spędzony w pracy
Niezdrowe przenikanie się pracy i życia prywatnego
