Po pół roku obowiązywania Polski Ład podlega bezustannym korektom i raczej nie jest to proces zakończony. W kolejce czekają kolejne zmiany.
Wspieranie dalszego rozwoju gospodarczego Polski, utrzymanie i wzmocnienie wizerunku Polski jako miejsca atrakcyjnego dla inwestycji jest stałym wyzwaniem wymagającym działań. Jednym z możliwych obszarów działania Państwa w tym zakresie jest obszar prawa daninowego (obszar podatkowy) – tak brzmi pierwszy akapit uzasadnienia projektu ostatniej nowelizacji tzw. Polskiego Ładu (druk sejmowy nr 2186).
Oczywiście nie sposób się z tym nie zgodzić, choć „obszar podatkowy”, po uchwaleniu zmian w ramach Polskiego Ładu, nie wygląda jak jeszcze bardziej przyjazne miejsce dla inwestorów i lokalnych przedsiębiorców.
Podsumujmy jednak najważniejsze wydarzenia dotyczące Polskiego Ładu.
Wrzesień 2021 r.
Do Sejmu wpływa rządowy projekt zmian w ustawach podatkowych zwany Polskim Ładem (PŁ). Projekt składa się z 259 stron zmian w ustawach i 262 stron uzasadnienia. Już po 3 tygodniach Sejm uchwala ustawę, rewolucjonizując tym samym istniejące przepisy. Wśród korzystnych zmian przewidzianych Polski Ładem można wymienić m.in. podniesienie do 30 tys. zł kwoty wolnej od podatku dla ogółu podatników obliczających PIT według skali podatkowej (co oznacza jednocześnie znaczący wzrost kwoty zmniejszającej podatek do 5100 zł rocznie), podwyższenie do 120 000 zł progu dochodów, po przekroczeniu którego ma zastosowanie 32% stawka PIT, wprowadzenie ulgi dla klasy średniej.
W obszarze CIT: ciekawy reżim opodatkowania dochodów kapitałowych spółek zwany Polską Spółką Holdingową oraz liczne ulgi podatkowe (m.in. na robotyzację, ekspansję, konsolidacyjna, CSR, wyższe odliczenie z tyt. ulgi B+R).
Natomiast w obszarze VAT m.in.: grupy VAT pozwalające w założeniu na osiągnięcie oszczędności na kosztach nieodliczalnego VAT w transakcjach wewnątrzgrupowych. W blasku pozytywnych zmian Polski Ład wprowadził jednak liczne niekorzystne korekty, takie jak: likwidację odliczenia składki na ubezpieczenie zdrowotne od PIT, nowe zasady ustalania podstawy wymiaru składki zdrowotnej dla przedsiębiorców oraz minimalny podatek dochodowy i reżim opodatkowania tzw. ukrytej dywidendy.
Pomimo „ilościowej” przewagi pozytywów, negatywne zmiany powodują:
wzrost presji płacowej ze strony pracowników o zarobkach pow. 12,8 tys. zł, którzy na uchwalonych zmianach tracili ok. 10% pensji netto;
presję ze strony np. informatyków w kierunku konwersji na umowy B2B w celu korzystania z preferencji typu 12% ryczałt od przychodów ewidencjonowanych;
zmiany form prowadzonej działalności gospodarczej, zwłaszcza przez osoby fizyczne (tzw. JDG) i wzrost popularności m.in. spółek komandytowo‑akcyjnych.
Styczeń 2022 r.
Po wejściu w życie PŁ okazuje się, jak wskazywali eksperci i organizacje pracodawców, że nawet mniej zarabiające osoby, zamiast otrzymać na rękę wyższą pensję, dostają mniej z powodu braku możliwości odliczenia składki zdrowotnej. Finał jest taki, że Minister Finansów wydaje szybko rozporządzenie „nakazujące” pracodawcom kalkulowanie zaliczek na PIT według starych przepisów, porównywanie ich do zaliczek liczonych wg PŁ i ustalanie korzystniejszej dla pracownika zaliczki (tzw. porównywarka).
„Porównywarka” staje się ewenementem na skalę światową o wątpliwych podstawach prawnych (niezgodność z art. 217 Konstytucji RP). Dla firm i dostawców systemów HR jest oczywiście szokiem, gdyż stawia ich przed koniecznością zmian w oprogramowaniu praktycznie z dnia na dzień, a działy kadr zmusza do wyjaśniania pracownikom coraz bardziej zawiłych zasad opodatkowania pensji. Hitem staje się druk PIT‑2, który pracownicy zaczynają masowo składać, chcąc uzyskać ulgę w postaci pomniejszenia zaliczek o kwotę wolną zmniejszającą zaliczkę o 425 zł miesięcznie. Ministerstwo Finansów wydaje z kolei objaśnienia, które mają zahamować powstały chaos. Jednocześnie szybko powstaje kolejny projekt ustawy, który przenosi porównywarkę z rozporządzenia do ustawy.
Kwiecień 2022 r.
Rząd składa kolejny projekt ustawy, którą Sejm uchwala 12 maja. Planowane od 1 lipca br. zmiany przewidują m.in.:
obniżenie z 17% do 12% stawki PIT obowiązującej w pierwszym przedziale skali podatkowej;
likwidację „porównywarki”;
wprowadzenie dla przedsiębiorców nierozliczających PIT wg skali podatkowej możliwości odliczania części zapłaconych składek zdrowotnych związanych z prowadzoną działalnością opodatkowaną jednolitym 19% podatkiem, ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych oraz kartą podatkową;
uchylenie ulgi dla klasy średniej;
możliwość składania PIT‑2 do trzech płatników (nie tylko pracodawców, ale i zleceniodawców), czyli dzielenia kwoty zmniejszającej zaliczkę na PIT o 425 zł.
Jak wskazuje samo Ministerstwo Finansów, celem tych zmian jest m.in. zmniejszenie presji płacowej wywieranej na pracodawców. Uchwalone zmiany ponownie stawiają dostawców systemów HR i firmy przed koniecznością bardzo szybkiego wdrożenia zmian w oprogramowaniu oraz koniecznością wyjaśniania pracownikom, że „nadpłacone” za pierwsze pół roku zaliczki PIT będą do „odzyskania” dopiero w zeznaniu rocznym.
Krajobraz po 6 miesiącach wygląda zatem tak, że Polski Ład podlega bezustannym korektom i raczej nie jest to proces zakończony. W kolejce czekają zmiany:
dotyczące grup VAT (MF pracuje nad nowelizacją przepisów i przesunięciem daty wejścia grup VAT w życie od 1 stycznia 2023 r.);
zakładające pełne „ozusowanie” wszystkich rodzajów umów cywilnoprawnych;
w zakresie minimalnego podatku dochodowego od osób prawnych, ukrytych dywidend, podatku u źródła.
Jest to akurat pozytywna informacja, sugeruje bowiem większą atencję resortu finansów dla zgłaszanych uwag oraz zauważalną powściągliwość w kwestii kolejnych rewolucji.
Na koniec jeszcze jeden cytat z uzasadnienia nowelizacji Polskiego Ładu: Ponadto trwałość, spójność i przejrzystość rozwiązań podatkowych jest niezwykle istotna nie tylko dla podatników podatku dochodowego od osób fizycznych (w tym przedsiębiorców), ale również dla przedsiębiorców będących płatnikami podatku dochodowego od osób fizycznych; oraz życzenia dla wszystkich podatników, by system, w którym funkcjonują, właśnie taki się kiedyś stał – trwały, spójny i przejrzysty.
