Benefity w firmie – jaki jest głębszy sens dodatkowych świadczeń i jak je stosować w czasach „nowej normalności”?

Opieka medyczna, darmowe owoce i napoje, dodatkowy dzień wolny z okazji urodzin – czy rzeczywiście są to narzędzia budujące dobrostan w firmie? Czy tego dziś oczekują pracownicy? A może pracodawcy realizują jedynie swoje wyobrażenia?

Być może w pogoni za dodatkowymi świadczeniami zatraciliśmy rzeczywistą ideę tworzenia stanu dobrego samopoczucia pracowników oraz rzecz najważniejszą – realizację indywidualnych potrzeb każdej z osób budujących zespół.

Dobrostan człowieka pracującego

Podstawowym celem pracy jest zarabianie pieniędzy. W końcu rachunki upomną się przecież kiedyś o zapłatę, a i jeść trzeba. Poczucie bezpieczeństwa oraz pewność finansowa, jaką daje odpowiednie zaplecze finansowe, to niezwykle ważne elementy życia niemal każdego dorosłego człowieka. Potrafią one warunkować jego aktywność na innych obszarach działania.

Istotnym elementem pracy pozostają jednak również kontakty międzyludzkie. Człowiek jest „zwierzęciem stadnym”, które zazwyczaj najlepiej czuje się wśród innych – mimo odczuwanej niekiedy potrzeby izolacji. Relacje z ludźmi, codzienne kontakty z nimi są niezbędnym aspektem pracy. W zależności od ich jakości czujemy się komfortowo, bądź też marzymy o jak najszybszej ucieczce na drugi koniec świata, doznając stresu na samą myśl o przekroczeniu progu biura.

Podświadomie chłoniemy przy tym atmosferę środowiska, w jakim przebywamy. Charakter miejsca pracy, jego wystrój czy chociażby obecność roślin w sposób znaczący wpływają na samopoczucie i chęć przebywania w danym otoczeniu.

Oczekujemy również możliwości rozwoju, awansu – ścieżki zawodowej, która da nam poczucie robienia tego, co lubimy i co sprawia nam satysfakcję. Wraz z rozwojem zawodowym większość z nas chciałaby też poszerzać swoje horyzonty osobiste. Mieć poczucie sensu wykonywanych czynności, tak aby uciec od mentalności niewolnika, która w konsekwencji prowadzi do niskiej efektywności, nie wspominając o jakości i poziomie energii życiowej, a co za tym idzie – szczęścia.

Co więcej, sens wykonywania codziennych obowiązków, w tym również zawodowych, wiąże się w sposób bezpośredni z odczuwaniem sensu życia. Bez niego niewiele zrobimy. Duchowość, system wartości, poczucie wykonywania rzeczy mających znaczenie, przyczyniają się do zbudowania dobrostanu duchowego.

Nieodzownym elementem człowieka jest także dobrostan fizyczny, świadczący o zdrowiu, energii życiowej i codziennej witalności. Jest on współzależny od komfortu emocjonalnego, czyli umiejętności radzenia sobie z własnymi emocjami, łatwości odpoczywania i uwalniania się od negatywnego wpływu stresu na organizm. Równie ważnym czynnikiem jest także chęć dalszego rozwoju intelektualnego, uczenia się nowych rzeczy, posiadanie otwartego umysłu wobec otaczającego świata i ludzi.

Oto podstawowe elementy budujące dobrostan człowieka. Zaburzenie na jednym z tych obszarów odbija się na całościowym podejściu do życia i pracy. Niszczy stan niezwykle istotnej równowagi, która powinna zostać zachowana przez działania związane z ideą wellbeingu.

Jak dbać o dobrostan pracowników?

Pracodawcy co najmniej od kilkunastu lat dwoją się i troją, aby zapewnić swoim pracownikom równowagę pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym, między stresem związanym z pracą a zdrowym stylem życia. Czy jednak ich działania rzeczywiście wynikają ze znajomości tematu i identyfikowania się z samą ideą dobrostanu pracowników, czy też jedynie z chęci dorównania innym w skutecznym ich motywowaniu?

Właściwa polityka wynagradzania, współzależność celów do osiągnięcia z indywidualnymi dążeniami każdego z członków zespołu, programy financial wellness, pomagające w inwestowaniu nadwyżek finansowych czy codziennym oszczędzaniu pieniędzy, jak również dofinansowanie wczasów pod gruszą stanowią podstawę budowania bezpieczeństwa finansowego pracowników. Nic tak nie zwiększa zadowolenia z pracy, jak wzrost wynagrodzenia. Niestety, w badaniach przeprowadzonych w ramach raportu „Satysfakcja zawodowa Polaków” oceniali oni swoją satysfakcję z płacy na poziomie 4,33 – w skali od 0 do 10.

Wspólne posiłki, wsparcie w trudnych sytuacjach życiowych, mądra integracja zespołu, przemyślany onboarding i przyjazny offboarding budują relacje interpersonalne. Stosunki międzyludzkie często przekładają się na chęć pozostania w firmie lub odejścia – większość odchodzących pracowników wskazuje złe kontakty z szefem jako podstawowy powód zmiany pracy. W przywołanym wyżej badaniu pracownicy ocenili relacje z osobami zarządzającymi na poziomie 6,54, z innymi członkami zespołu – na 6,94, zaś skuteczność komunikacji wewnętrznej – na 6,01.

W celu zbudowania poczucia sensu wykonywanych działań i rozwoju, pracodawcy oferują swoim pracownikom sesje coachingowe czy dofinansowanie do szkoleń i studiów. Praktykują nie tylko awanse pionowe, ale również poziome, wykorzystujące naturalne zdolności i talenty zatrudnionych.

Mocno na popularności ostatnimi czasy zyskały pokoje relaksu czy zabawy urządzane w biurach. Coraz większą uwagę przywiązuje się do wystroju i komfortu miejsc pracy. Coraz więcej energii spożytkowuje się na budowanie społecznej odpowiedzialności biznesu, wpisującej się w lokalne środowisko firmy. W ten sposób pracodawcy chcą nadać głębszy wymiar pracy w danej spółce oraz zintegrować wszystkich członków zespołu.

Jak wynika z badania „Procesy firmowe i dobrostan pracowników”, aktywności wellbeingowe wdrażane dotychczas przez pracodawców rzeczywiście dają pozytywne efekty. Aż 71% pracowników polskich firm odnajduje sens wykonywanych czynności zawodowych. 77% z nich deklaruje, że żyje i działa zgodnie z wyznawanymi przez siebie wartościami, zaś 60% jest przekonanych, że ich działania zawodowe mają sens. Na takie wyniki nie wątpliwy wpływ miały zabiegi pracodawców w obszarze budowania kultury organizacyjnej, której podstawą są wartości wyznawane nie tylko przez właścicieli czy zarząd, ale również przez pracowników.

O dobrostan fizyczny zatrudnionych przedsiębiorcy dbają natomiast poprzez gwarantowanie im prywatnej opieki zdrowotnej, karty umożliwiające tanią lub bezpłatną aktywność sportową, warsztaty ze zdrowego odżywiania czy technik relaksacyjnych. Co ważne, w ten sposób dbają równocześnie o poziom realizowanych celów przez zespół. Jak potwierdzają badania HERO (Health Enhancement Research Organization) aż o 25% wzrasta efektywność osób prowadzących zdrowy styl życia. Są one także o 15% bardziej zaangażowane w wykonywanie obowiązków służbowych, zaś o 27% zmniejsza się skala ich nieobecności w firmie z powodu chorób czy złego samopoczucia.

Mimo wszystko jakość odczuwanego komfortu fizycznego i emocjonalnego polskich pracowników oceniana jest z reguły jako średnia, natomiast okazuje się, że słabiej odczuwany jest dobrostan intelektualny. Pracownicy ocenili go w badaniach na 4,84 w skali od 0 do 10. To ważna informacja – najwyraźniej poziom i kierunek oferowanych przez polskie przedsiębiorstwa szkoleń nie odpowiada oczekiwaniom wielu osób i zespołów.

Zmiana pokoleniowa

Dla generacji X (urodzeni w drugiej połowie XX wieku), pamiętającej zmianę ustroju naszego kraju, wraz z etapem dzikiego kapitalizmu, najważniejszym elementem pracy pozostaje wynagrodzenie. Z czasem przedstawiciele tego pokolenia przyzwyczaili się także do świadczeń pozapłacowych w postaci kart sportowych czy opieki zdrowotnej. Jednak jeszcze dzisiaj można znaleźć wśród „X‑ów” osoby łatwo przyjmujące mentalność niewolnika, oznaczającą zgodę na konieczność znoszenia wszelkich niedogodności ze strony osób zarządzających. Natomiast benefity często traktowane są jak nieoczywista i wyjątkowa forma uznania.

Zupełnie inaczej postrzegają tego typu dodatki młodsze pokolenia, które pojawiły się już na rynku pracy. Cechują je wysokie oczekiwania wobec pracodawcy: nie tylko wynagrodzenie jest ważne, ale również możliwość rozwoju kariery zawodowej, zgodnej z zainteresowaniami oraz perspektywa samorozwoju. Benefity traktowane są przez milenialsów, czyli jedną trzecią siły roboczej w Polsce, wręcz jako coś oczywistego, co należy im się z samego tytułu przyjścia do pracy. Coraz większą rolę zaczęło też odgrywać utrzymanie równowagi pomiędzy życiem zawodowym a prywatnym.

Oczekiwania pracowników a wyobrażenia pracodawców

Zmiana pokoleniowa, jaka zaszła na rynku pracy, w sposób znaczący wpłynęła na oczekiwania pracowników względem oferowanych im benefitów. Równocześnie – co pokazało badanie Wellbeing Indicator – coraz wyraźniej widoczne są rozbieżności postrzegania wartości różnego rodzaju dodatków pomiędzy osobami zatrudnionymi a reprezentantami pracodawców.

Działy HR preferują oferowanie pracownikom szkoleń i coachingu, prowadzącym do budowania komfortu intelektualnego. Dopiero w dalszej kolejności starają się zrealizować potrzebę zrównoważonego wynagradzania pracowników, na budowaniu dobrych relacji międzyludzkich w firmie oraz jasnych ścieżek awansu zawodowego. Najmniej cenią działania zmierzające do utrzymania dobrostanu pracowników na polu duchowym, emocjonalnym oraz fizycznym.

A jak postrzegają te kwestie same osoby zatrudnione? Uważają, że dodatkowe świadczenia niezbędne są przede wszystkim w obszarze wynagradzania i finansów. Wysoko cenią też benefity związane  ze swoim zdrowiem fizycznym. Oczekują także większego zaangażowania firmy w problemy świata zewnętrznego, łącznie z akcjami charytatywnymi. Dopiero po osiągnięciu satysfakcji na trzech powyższych polach zwracają uwagę na awans zawodowy i rozwój w tym obszarze. Zależy im również na utrzymaniu komfortu emocjonalnego i na dobrych stosunkach międzyludzkich w firmie. Natomiast benefity poprawiające dobrostan duchowy i intelektualny – tak ważny z perspektywy działów HR – znajdują się na dwóch ostatnich miejscach na ich liście oczekiwań.