Home office kontra kręgosłup – zadbaj o swoje zdrowie i… psychikę

Praca w systemie home office wiąże się z wieloma niebezpieczeństwami – również zdrowotnymi. Jak zatem powinniśmy o siebie dbać, aby uniknąć chorób zarówno fizycznych, jak i psychicznych? Oba obszary są przy tym ze sobą połączone, ponieważ – na przykład – chory kręgosłup może przyczynić się do wystąpienia depresji. Zaskakujące? Owszem, jednak prawdziwe.

Nie wszyscy radzą sobie równie dobrze ze zdalnym lub hybrydowym trybem pracy. W większości badań poświęconych temu zagadnieniu pojawia się powszechnie występujący problem z zachowaniem równowagi i brakiem wyraźnej granicy pomiędzy prywatnym i służbowym obszarem życia. Praca w trybie zdalnym spowodowała też u niektórych nawet dwu- lub trzykrotny wzrost ilości czasu spędzanego przed ekranami komputerów i telefonów, przy równoczesnym ograniczeniu ruchu, chociażby nawet tego związanego z dojazdami do biura.

Czas pracy, czas odpoczynku

Dlatego troskę o własne zdrowie, zarówno psychiczne, jak i fizyczne, powinniśmy zacząć od świadomego ustalenia granic między życiem prywatnym i zawodowym. Systematyczne wyłączanie się z zawodowego kołowrotu i urządzenie sobie cyfrowego detoksu pozwoli nam na zatrzymanie się i skupienie na tym, co przeżywamy. Stworzy okazję nie tylko do odbycia spaceru po lesie, ale także zauważenia w jakich okolicznościach przyrody się znajdujemy i oderwania myśli od raportu, jaki na poniedziałek należy przygotować. Dzięki temu nie tylko odpoczniemy fizycznie i psychicznie, ale i zapewnimy sobie dawkę zdrowego snu, dzięki któremu zregenerujemy siły do dalszych działań.

Istnieje przy tym duże prawdopodobieństwo, że wszystkie te czynności doprowadzą nas do najważniejszego –wsłuchania się w potrzeby własnego organizmu. Co w znaczący sposób pomoże nam uchronić się przed wieloma chorobami, w tym chociażby przed nomofobią (lęk przed brakiem dostępu do telefonu) czy fonoholizmem (uzależnienie od telefonu). Oba uzależnienia traktowane są przez medycynę tak samo poważnie, jak na przykład alkoholizm.

Organizm przesyła sygnały

Jeśli odpowiednio wcześnie nie zadbamy o nasze zdrowie, w organizmie zaczną pojawiać się objawy fizyczne, świadczące o zaburzeniach charakterystycznych dla nadmiernej pracy zdalnej – bóle kciuka, mrowienie w dłoniach, sztywność nadgarstka, obrzęki, a także ból kręgosłupa w różnych jego częściach. Są to ewidentne wiadomości wysyłane przez ciało, świadczące o konieczności zrobienia co najmniej dziesięciominutowej przerwy w korzystaniu z telefonu czy laptopa.

Ponieważ nasze ciało działa jak system naczyń połączonych – to, co objawia się w psychice, wpływa również na obszar fizyczny – i odwrotnie. Dlatego bóle kręgosłupa oznaczają nie tylko problemy z poruszaniem się i utrzymaniem ciała w odpowiedniej pozycji. To również zagrożenia natury psychicznej. Fizjoterapeuci i psychoterapeuci podkreślają, że problemy emocjonalne i przewlekły stres mogą wywoływać ból kręgosłupa. Dlatego z bólem kręgosłupa można trafić nie tylko na rehabilitację, ale również na… psychoterapię. Osoby cierpiące na chroniczne bóle pleców są trzykrotnie bardziej narażone na prawdopodobieństwo wystąpienia depresji.

Zdrowy kręgosłup to zdrowa psychika

Z powodu bólu kręgosłupa ponad pół miliarda ludzi cierpi na złe samopoczucie, przez co obniża się jakość ich życia. Odczuwają też nadmierny niepokój i pojawiają się u nich oznaki depresji. I przy tym zagadnieniu stajemy przed dylematem – co było pierwsze, ból kręgosłupa czy depresja albo niepokój? Występuje również niebezpieczeństwo popadnięcia w błędne koło, gdzie symptomy wzmacniają się wzajemnie.

Fizjoterapeuta Adam Rakowski w swojej książce „Kręgosłup w stresie. Jak pokonać ból i jego przyczyny” zwraca uwagę, że tłumienie uczuć czy pragnień wywołuje w ciele niesymetryczne napięcia mięśniowe. Niestety, problem ten dotyczy głównie mięśni utrzymujących prawidłową postawę ciała, zwiększając tym samym ryzyko uszkodzenia narządów ruchu czy odkształcenia samej sylwetki.

Ból kręgosłupa a zmiany w mózgu

O ile jednak można jeszcze na logikę przyjąć, że problemy emocjonalne wpływają na kondycję mięśni, a co za tym idzie na postawę, to jak wytłumaczyć odwrotny mechanizm, w którym to ból kręgosłupa może wywoływać zmiany w mózgu? Chińscy badacze  odkryli, że występowanie chronicznego bólu związane jest ze zmniejszaniem w mózgu objętości tzw. istoty szarej. Strefa ta odpowiedzialna jest między innymi za przetwarzanie bólu, co z kolei ma bezpośredni wpływ na sam proces jego odczuwania.

Bólowi w różnych odcinkach kręgosłupa towarzyszą odmienne zmiany w mózgu. Największe modyfikacje istoty szarej towarzyszą dolegliwościom występującym w dolnym odcinku pleców.

Rola genów

Uczeni z Uniwersytetu w Sydney wyjaśniają natomiast powiązanie bólów kręgosłupa z występowaniem problemów psychicznych, odwołując się do naszych genów. Według nich za obie rzeczy odpowiadają te same jednostki genowe, co potwierdziły analizy przeprowadzone na ponad dwóch tysiącach bliźniąt.

Bez względu jednak na to, co wywołuje potencjalne problemy z kręgosłupem i stanem naszych emocji, człowiek w większości przypadków ma na to wpływ. Warto więc zadbać o siebie i swoją kondycję. Tym bardziej w dobie pracy zdalnej, która może pogłębiać niekorzystne stany psychiczne i fizyczne. Dlatego szczególną wagę zyskują: relaks, skuteczne zarządzanie własnymi emocjami, a także dobre, chociażby wirtualne relacje z innymi. No i przede wszystkim ruch. Warto też zadbać o swoje miejsce pracy w domu i zainwestować w ergonomiczne krzesło oraz dobrze oświetlone miejsce pracy.

Zobacz proponowany przez nas zestaw ćwiczeń na kręgosłup: 10‑minutowa sesja wzmacniająca plecy i redukująca ból.