Streszczenie: Firmy rodzinne w Polsce stają w obliczu rosnącego optymizmu, który jest wynikiem stabilności na rynku oraz rosnącego znaczenia innowacji w zarządzaniu. Działania te opierają się na tradycyjnych wartościach, takich jak zaufanie, lojalność i długofalowe planowanie, ale także na adaptacji do zmieniającego się środowiska biznesowego. Coraz więcej firm rodzinnych dostrzega potencjał w cyfryzacji i automatyzacji, co pozwala im konkurować na globalnym rynku. Do wyzwań należą także zmiany pokoleniowe i zarządzanie sukcesją, które są kluczowe dla długotrwałej stabilności organizacji. Ponadto, rozwój współpracy z zewnętrznymi ekspertami oraz dbałość o innowacyjność są postrzegane jako istotne elementy wzrostu.
Od ponad dekady liderzy firm rodzinnych w Polsce nie byli tak pewni wzrostu swojego biznesu, jak obecnie. Z najnowszej edycji badania Global Family Business Survey 2018 przeprowadzonego przez firmę PwC wynika, że aż 93% szefów polskich firm rodzinnych spodziewa się wzrostu przychodów w perspektywie najbliższych dwóch lat.To wynik lepszy od globalnej średniej – na całym świecie poprawy wyników spodziewa się 84% respondentów. 16% wszystkich badanych wskazało, że liczy wręcz na dynamiczny wzrost przychodów. W Polsce takiej odpowiedzi udzieliło 7% uczestników badania. Wskaźnik optymizmu polskich firm rodzinnych rośnie konsekwentnie w kolejnych edycjach badania. Częściowo oczekiwania względem przyszłości można wiązać z dobrą koniunkturą gospodarczą, a także trwającą ekspansją polskich firm za granicę.Najbardziej optymistyczne są firmy na Bliskim Wschodzie i w Afryce – 28% respondentów spodziewa się dynamicznego wzrostu w kolejnych miesiącach. Również wysoki odsetek takich odpowiedzi zanotowały Azja (24%), Europa Wschodnia (17%) i Ameryka Północna (16%). Spodziewany dynamiczny wzrost na rynkach wschodzących to biznesowy potencjał, który dostrzegają także polskie przedsiębiorstwa już działające za granicą lub planujące ekspansję. Za przykład może posłużyć działalność firm LUG Light Factory w Argentynie, Grupy Pietrucha w Malezji czy firmy Ursus w krajach afrykańskich. Często bardziej odległe czy egzotyczne kierunki ekspansji wybierają firmy, w których stery objęli lub są zaangażowani sukcesorzy.
Główne wyzwania firm rodzinnych (w %) 
Z badania PwC wynika, że liderzy firm rodzinnych deklarują przywiązanie do wartości, co – jak twierdzą – odróżnia ich od pozostałych przedsiębiorstw i pozwala osiągać lepsze wyniki. Aż 75% respondentów na świecie (70% w Polsce) uważa, że ich kultura organizacyjna zbudowana na wartościach daje im istotną przewagę na rynku. Tego typu deklaracje nie zawsze przekładają się jednak na działanie. Zaledwie 49% analizowanych firm na świecie i 14% w Polsce zdecydowało się na spisanie i komunikowanie wartości, którymi kierują się w swojej działalności. Ważną kwestią jest również planowanie strategiczne. Z badania wynika, że nadal 21% firm rodzinnych nie ma planu strategicznego, a w przypadku 30% taki plan istnieje, ale nie jest szczegółowy. Z kolei wśród firm, które opracowały strategię średnioterminową (49%), w minionych dwóch latach 42% osiągnęło dwucyfrowy wzrost przychodów.CZY ZNASZ TAJEMNICZY I NIEWIDZIALNY SKŁADNIK SUKCESU FIRMY? »
Firmy rodzinne na całym świecie łączy nie tylko deklaracja wspólnych wartości. Jak wynika z badania, wspólne są również wyzwania, z jakimi się mierzą (zobacz ramkę Główne wyzwania firm rodzinnych). Trzy najważniejsze, to: innowacje (66%), dostęp do talentów i kluczowych umiejętności (60%) oraz cyfryzacja (44%). Dodatkowo w przypadku polskich firm rodzinnych od kilku lat jednym z kluczowych wyzwań pozostaje sukcesja. Po 30 latach gospodarki wolnorynkowej wielu właścicieli takich przedsiębiorstw chciałoby przekazać w przyszłości stery członkom rodziny (60% polskich respondentów). W przypadku 79% polskich firm rodzinnych następne pokolenie, czyli potencjalni sukcesorzy, pracuje w firmach rodziców. Mimo to aż 53% rodzinnych biznesów nie ma żadnego planu sukcesji.
