Rok 2023 przyniósł wiele wydarzeń gospodarczych i politycznych, które miały wpływ na dostępność środków z pomocy publicznej. Tymczasem głód dotacji wśród polskich przedsiębiorców jest coraz większy, o czym świadczą choćby liczba wniosków złożonych w konkursach Ścieżka SMART, kredyt technologiczny czy kredyt ekologiczny.
Czas powyborczy i końcówka roku kalendarzowego są dla gospodarki momentem ustalania nowych reguł funkcjonowania rynku, planów budżetowych, a dla instytucji zarządzających środkami z pomocy publicznej – kontraktowaniem środków na sfinansowanie konkursów zaplanowanych na 2024 r.
Instytucje państwowe muszą w najbliższych miesiącach sprostać szeregowi wyzwań w zakresie wdrażania nowych polityk unijnych. Realizacja kamieni milowych dla KPO to dziś istny wyścig z czasem, biorąc pod uwagę termin kwalifikowalności wydatków z Krajowego Planu Odbudowy, tj. 30 czerwca 2026 r. Dotyczy to również stale rosnącej liczby nowych regulacji prawnych, które powinny dawać impuls do rozwoju gospodarki, choć niekiedy spowalniają procesy dostosowawcze nowych przepisów.
Jedną z odpowiedzi na te wyzwania są m.in. zmiany do obowiązującego od 2014 r. rozporządzenia UE nr 651/2014 (GBER), określającego ramy udzielania pomocy publicznej przedsiębiorcom, które przedłużyły okres obowiązywania rozporządzenia do końca 2026 r. W konsekwencji ma to zapewnić stabilność przepisów prawa i sposobów przyznawania wsparcia finansowego na projekty realizowane ze wsparciem podmiotów publicznych, m.in. Banku Gospodarstwa Krajowego, Narodowego Centrum Badań i Rozwoju czy Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości.
Zakres nowego rozporządzenia pozwala na uproszczenie formalności i przyśpieszenie przekazania środków na projekty z zakresu transformacji energetycznej, ekologicznej czy cyfrowej. Dzięki obowiązującym tymczasowym ramom kryzysowym i przejściowym możliwe jest szybsze udzielanie wsparcia kluczowym sektorom wspierającym unijną politykę klimatyczną, energetyczną, transportową i podatkową. Wszystko to na potrzeby realizacji celu, jakim jest ograniczenie emisji gazów cieplarnianych netto do 2030 r. o co najmniej 55 proc., co zostało zapisane w Europejskim Zielonym Ładzie. Nowe rozporządzenie dostosowuje przepisy do najnowszych regulacji w zakresie udzielania pomocy regionalnej, ochrony klimatu, celów związanych z energią, finansowaniem ryzyka, w zakresie badań i rozwoju oraz wytycznych dla sieci szerokopasmowych.
Dla inwestycji w obszarze ochrony środowiska uwzględniono i zwiększono progi finansowe udzielania pomocy publicznej, m.in. na cele związane z wdrażaniem rozwiązań z wykorzystaniem energii odnawialnej, dekarbonizacji, ekologicznej mobilności, bioróżnorodności, inwestycji w wodór odnawialny czy zwiększenia efektywności energetycznej, przejścia na modele gospodarki obiegu zamkniętego i ograniczenia zużycia surowców pierwotnych.
W obszarze związanym z innowacjami zdefiniowano na nowo i doprecyzowano pojęcia „badania przemysłowe” oraz „eksperymentalne prace rozwojowe” w ramach projektów badawczo‑rozwojowych. Mogą one teraz obejmować takie technologie cyfrowe, jak blockchain, sztuczna inteligencja, cyberbezpieczeństwo, technologie kwantowe, analizę dużych zbiorów danych czy technologii chmurowych.
Zakres zmian wprowadzonych w nowym rozporządzeniu pozwala przypuszczać, że oferta konkursów finansowanych z pomocy publicznej w 2024 roku będzie obejmować rozwiązania nastawione w większej mierze na zieloną transformację. Z kolei struktura środków w polityce spójności wskazuje, że być może uwzględnienie „zielonych” rozwiązań będzie elementem obowiązkowym projektu. Transformacja energetyczna przemysłu jest nieunikniona, firmy powinny to uwzględniać przy planowaniu inwestycji.
Rozdanie nowych środków w przyszłym roku powinno pomóc spełnić część wymogów regulacyjnych. Wsparcie dla przedsiębiorców na transformację energetyczną będzie dostępne w ramach konkursów finansowanych z programów ogólnokrajowych jak Fundusze Europejskie dla Nowoczesnej Gospodarki (FENG) i dedykowane działania, jak na przykład kredyt ekologiczny, którego nabór planowany jest już w drugim kwartale 2024 r. Ponadto ciekawa oferta finansowania znajduje się w programie Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat i Środowisko, gdzie oferowane są działania na efektywność energetyczną czy inwestycje w gospodarkę obiegu zamkniętego. Podobnej oferty mogą poszukiwać przedsiębiorcy w regionalnych programach każdego z 16 województw, które powinny rozpocząć swoje nabory w przyszłym roku.
Z punktu widzenia przyszłych inwestycji kluczowy jest wybór partnera finansowego i dobór optymalnego finansowania. Planowanie projektów inwestycyjnych każdorazowo powinno odbywać się od analizy potrzeb przez weryfikację planowanych nakładów finansowych po wybór oferty kompleksowego finansowania inwestycyjnego połączonego ze wsparciem unijnym.
