Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

W Polsce wciąż duża część pracodawców nie nadąża za trendami związanymi ze zdrowym trybem życia zatrudnionych. Pracownicy oczekują, że firma będzie bardziej się troszczyć o ich zdrowie, zwłaszcza że rośnie wśród nich świadomość i chęć poprawy swojej kondycji psychofizycznej. Sprostanie tym potrzebom może przynieść przedsiębiorstwu wymierne korzyści.

Z badań przeprowadzonych przez ICAN ResearchIndeks górny 1¹ wynika, że pracownicy, którzy pozytywnie oceniają swoje zdrowie, są w mniejszości. Zaledwie 44% zajmujących kierownicze stanowiska i 36% pozostałych pracowników ocenia własny stan zdrowia jako „dobry” bądź „bardzo dobry”. Przy czym im niższa pozycja w organizacji, tym gorsza samoocena stanu zdrowia (21% niezadowolonych podwładnych i 14% kierowników). Ocena ta dużo gorzej wypada wśród dużych organizacji niż małych firmIndeks górny 2².

Ważne zdrowie

Choć polscy pracownicy i menedżerowie nisko oceniają swoją kondycję, rośnie wśród nich świadomość, jak ważne – także w kontekście pracy zawodowej – jest dbanie o zdrowie oraz profilaktyka. Aż 80% zatrudnionych w Polsce uważa, iż dba o swoje zdrowie. Ponad połowa zaś ocenia, iż w ciągu pięciu minionych lat zwiększyli swoje wysiłki na rzecz poprawy jego stanu.

I tutaj jednak zachodzi rozróżnienie między kierownikami a podwładnymi. Zupełnie inaczej dbałość tę postrzegają szeregowi pracownicy niż kadra kierownicza. Niżej usytuowani w hierarchii organizacyjnej przeważnie bowiem ograniczają się do biernych zachowań, jak wizyty u lekarza czy poprawna dieta i zażywanie witamin. Tymczasem pracownicy wyższego szczebla (na stanowiskach kierowniczych) dużo częściej praktykują aktywny tryb życia, uprawiając amatorsko sport bądź spędzając więcej czasu na świeżym powietrzu.

Wraz ze zmianą nawyków rośnie również świadomość roli, jaką odgrywa profesjonalna opieka medyczna. Bezproblemowy – łatwy i szybki – dostęp do lekarzy, zwłaszcza specjalistów, jest ważny dla 83% ogółu badanych pracowników.

Nieświadomi czy niechętni pracodawcy?

Choć dwie trzecie władz firm i szefów HR w Polsce uważa, że dbanie o pracowników jest ważne, to tylko połowa zatrudnionych ocenia, iż pracodawca troszczy się o ich zdrowie. Dbanie o kondycję pracowników za swój obowiązek uważa tylko co trzeci pracodawca (38%). Za to druga strona, zatrudnieni, znacznie częściej wskazuje na ten obowiązek; 45% kadry kierowniczej i 54% pozostałych pracowników.

Choć dwie trzecie władz firm i szefów HR w Polsce uważa, że dbanie o pracowników jest ważne, to tylko połowa zatrudnionych ocenia, iż pracodawca troszczy się o ich zdrowie.

Wyniki badań jednoznacznie wskazują, iż takie elementy jak grupowa opieka zdrowotna są istotne z perspektywy budowania kultury pracy oraz wizerunku firmy na rynku (employer branding). Przy czym świadomość tego jest wyższa wśród zatrudnionych niż zatrudniających. Opieka medyczna jest ważnym świadczeniem pozapłacowym dla 52% ogółu pracowników. Wśród szefów firm takie spostrzeżenie dotyczy 43%. Zaskakujące może się wydać, iż to zarządy organizacji częściej dostrzegają potrzebę otoczenia opieką medyczną pracowników niż funkcjonujące w ich strukturach działy HR. Prawie połowa (46%) zarządów firm uważa, że dbanie o zdrowie pracowników powinno stanowić obowiązek pracodawców, przy 26% wskazań szefów HR. Ponad połowa zarządów jest też przekonana o ważnej roli opieki zdrowotnej w strategii HR (56%), a nawet – że świadczenia te powinny być standardem na rynku pracy (52%).

W parze z dobrymi intencjami szefów połowy firm w Polsce nie idzie jednak praktyka. Opiekę medyczną zapewnia dziś bowiem tylko co piąta organizacja (22%).

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

Bariery dla „zdrowej firmy”

Dane z polskiego rynku świadczą zatem, iż w obszarze „zdrowa firma” – rozumianym jako dbająca o jakość życia i kondycję pracowników – jest jeszcze wiele do zrobienia. Interesujące jest pytanie: w czym upatrywać należy tak dużego oporu ze strony pracodawców we wdrażaniu w firmach rozwiązań prozdrowotnych? Według deklaracji ze strony zarządzających firmami i szefów HR, barierę stanowi koszt wdrożenia takiego rozwiązania – a więc finansowanie bądź znacząca partycypacja w kosztach grupowej opieki zdrowotnej. Z badań ilościowych oraz przeprowadzonych wywiadów wynika jednak, że problem leży również w świadomości kadry kierowniczej i zarządzających zasobami ludzkimi. Zaledwie co trzeci pracodawca twierdzi bowiem, że dbanie o zdrowie pracownika ma wpływ na poprawę wskaźnika nieobecności; co ciekawe, zdecydowanie większe wątpliwości w tym względzie mają szefowie HR niż członkowie zarządów. Zaledwie co trzeci z badanych pracodawców uważa, że świadczenia obejmujące opiekę medyczną mają wpływ na poziom satysfakcji pracowników. Cóż jednak dziwnego, jeżeli tylko co drugi z nich jest przekonany o wpływie zdrowia zatrudnionych na efektywność pracy.

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

Kolejną barierę stanowi brak wiedzy po stronie pracodawców, jak dużą rolę w życiu podwładnych odgrywać może grupowa opieka medyczna. Wśród zarządzających firmami brakuje świadomości co do potrzeb i oczekiwań pracowników. Tymczasem dostęp do opieki medycznej jest najrzadziej – według wskazań badanych – zaspokajaną potrzebą zatrudnionych. Jednak większość organizacji (63%) w ogóle nie bada oczekiwań pracowników w tym zakresie.

Cztery argumenty za „zdrową firmą”

Mimo obaw i wątpliwości pracodawców badania wskazują, że zabezpieczenie opieki medycznej przekładać się może bezpośrednio na jakość pracy i wyniki finansowe firmy.

Po pierwsze, frekwencja. Średni wskaźnik absencjiIndeks górny 3³ pracownika w firmach dbających o zdrowie jest dwa razy niższy niż tam, gdzie nie przywiązuje się to tego wagi. W pierwszej grupie aż 60% osób nie opuściło ani jednego dnia z powodu choroby, przy 70% zatrudnionych w drugiej grupie firm (niedbających o zdrowie), którzy zanotowali nieobecność z powodu choroby.

Po drugie, satysfakcja. Aż 77% zatrudnionych w „zdrowych firmach” jest zadowolonych z pracy, podczas gdy w drugiej z grup – niespełna połowa badanych (44%).

Po trzecie, wydajność. Blisko ogół (96%) pracowników z firm dbających o ich zdrowie jest zdania, iż pracują efektywniej niż inni. Ten sam wskaźnik pośród respondentów z drugiej grupy wyniósł 67%.

Po czwarte, lojalność. Połowa badanych pracowników, dokonując wyboru miejsca pracy, kieruje się między innymi obecnością wśród świadczeń opieki medycznej.

Czym jest „zdrowa firma”?

Mimo nienapawających szczególnym optymizmem danych z badań należy zaznaczyć, iż nie brakuje na polskim rynku pracy dobrych praktyk. Firmy, które w szerokim zakresie dbają o zdrowie i kondycję psychofizyczną zatrudnionych, to w głównej mierze duże organizacje o korporacyjnym charakterze, międzynarodowym zasięgu bądź korzeniach na zagranicznych rynkach. Jednocześnie wśród zatrudnionych w dojrzałych organizacjach rosną potrzeby i oczekiwania. W wielu przypadkach grupowa opieka zdrowotna faktycznie stanowi standard, obejmując niekiedy ogół pracowników, bez względu na stanowisko czy staż. Rzadziej różnicuje się zakres pakietów usług i wielkość partycypacji w kosztach po stronie pracowników (składki odciągane od wynagrodzenia). „O ile w przypadku top managementu pracownicy są przyzwyczajeni, że pakiet usług zdrowotnych jest standardem, to w odniesieniu do średniego szczebla pracowników czy wręcz rozpoczynających swoją karierę zawodową dostęp do usług medycznych może stanowić istotny benefit. Zwłaszcza że w dużej mierze koszty takich usług pokrywa pracodawca” – zauważa Anna Oczko z departamentu zarządzania personelem w Credit Agricole. Potwierdza to Aneta Filik, dyrektor personalna w Teva Operations Poland. „Firmy bardzo często przyznają różne pakiety medyczne poszczególnym grupom pracowników. Zazwyczaj wynika to z warunków pracy, ale stanowi również czynnik motywacyjny. Pamiętajmy, że dodatkowy pakiet medyczny, niekiedy także dla członków rodzin, jest traktowany jako motywator, benefit lub dodatkowy składnik wynagrodzenia” – podkreśla Aneta Filik.

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

Pracownicy zatrudnieni w firmach dających przykład dobrych praktyk oczekują jednak czegoś więcej. „Zdrowe firmy” prowadzą zatem szereg działań mających charakter profilaktyki zdrowotnej, kompleksowych badań (wychodzących poza obowiązkowy zakres BHP), szkoleń czy też szczepień; niektóre z tych akcji obejmują swoim zasięgiem także rodziny pracowników (małżonkowie, partnerzy, dzieci). Bardzo często inicjatywa pochodzi od firmy medycznej, która przedstawia konkretny projekt działań prozdrowotnych, zaprojektowanych pod kątem danego pracodawcy. „Regularnie prowadzimy działania profilaktyczne, jak mammografia, badania cytologiczne, szczepienie przeciw grypie, badania PSA. Dodatkowo wspieramy na przykład akcje honorowego krwiodawstwa oraz rejestracji w banku dawców szpiku kostnego. Wspólnie z Fundacją ťPodaruj ŻycieŤ prowadzimy edukację w zakresie chorób szpiku kostnego. Celem wszystkich wymienionych działań jest nie tylko zachęcanie do badań profilaktycznych, ale także budowanie kultury dbania o zdrowie i perspektywicznego myślenia w tym zakresie” – przekonuje Aneta Filik z Teva Operations Poland.

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

W ofercie skierowanej dla szczególnie aktywnych pracowników często znajduje się dofinansowanie zajęć sportowych oraz specjalnych akcji prozdrowotnych. Taka oferta zdecydowanie częściej jest dostępna w firmach dużych i korporacjach. Pamiętajmy, że aż 45% zatrudnionych na stanowiskach kierowniczych i 50% pozostałych pracowników uważa, że pracodawca rzeczywiście dbający o zdrowie pracowników powinien posiadać w ofercie opiekę medyczną. W zderzeniu danych dotyczących oczekiwań pracowników z praktykąIndeks górny 4⁴ na rynku pracy – „zdrowe firmy” mogą rzeczywiście stanowić wzór i punkt odniesienia.

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

Zdecydowana większość pracowników posiadających opiekę medyczną jest zadowolona z oferty opieki medycznej. Co więcej, pracownicy posiadający w ofercie opiekę medyczną są istotnie bardziej zadowoleni z pracy niż ci, którzy nie posiadają takiego świadczenia. Najważniejsze zalety korzystania z opieki medycznej zapewnianej przez firmę to – jak deklarują pracownicy – większa możliwość dbania o zdrowie, szeroki zakres bezpłatnych usług, łatwy do nich dostęp oraz oszczędność pieniędzy. Pracownicy niższego szczebla (podwładni) za bardzo istotną uważają możliwość objęcia opieką medyczną członków swojej rodziny. Kierownicy za to częściej wskazują na możliwość płatnego rozszerzenia zakresu usług.

Z badań wynika, iż zdecydowana większość pracowników zatrudnionych w „zdrowych firmach” nade wszystko korzysta z usług internisty, a nieco rzadziej – pediatry. Co trzeci korzysta z porad lekarzy specjalistów. Częściej czynią to kierownicy (37%) niż podwładni (28%). Ci pierwsi rzadziej korzystają wyłącznie z pakietu zdrowotnego (7%), przy 23% podwładnych, którzy nie sięgają po inną, niż w ramach ubezpieczenia, opiekę medyczną. Te organizacje, które dbają o swoich pracowników, starają się badać nie tylko poziom satysfakcji zatrudnionych, lecz również ich potrzeby, w tym – w zakresie zdrowia. „Nasz partner świadczący usługi medyczne dostarcza regularnie raporty. Stąd też między innymi nasza wiedza o tym, że pracownicy często korzystają z rehabilitacji w przychodniach lekarskich oraz porad ortopedów. Takie informacje dają sygnał, że trzeba działać. Właśnie dlatego podjęliśmy się realizacji wspólnego z LUX MED projektu z udziałem rehabilitantów” – mówi Magdalena Walas, pełnomocnik zarządu w Sabre Holdings.

Jak organizacje dbają o zdrowie pracowników

1. Badanie wśród pracowników, szefów działów HR i członków zarządu w firmach zatrudniających powyżej 10 osób. Zrealizowano 800 wywiadów telefonicznych (w tym N=300 z firmami, N=200 z kadrą kierowniczą, N=300 z pracownikami). Badanie metodą CATI, listopad 2013.

2. W mniejszych firmach zdrowych i bardzo zdrowych pracowników jest 40%, przy 25% wśród zatrudnionych przez korporacje (powyżej 1000 pracowników). Wskaźnik samooceny stanu zdrowia.

3. Średnia ilość dni nieobecności z tytułu niezdolności do pracy w ciągu 12 miesięcy.

4. Tylko 8% kierowników i 10% pozostałych pracowników twierdzi, że ich pracodawca oferuje pakiet opieki zdrowotnej (badanie ICAN Research).