Elektronika ubieralna m贸zgu: ro艣nie nowy, lukratywny rynek

Termin elektronika ubieralna m贸zgu brzmi mo偶e troch臋 makabrycznie, ale nie odstrasza ani inwestor贸w, ani tym bardziej os贸b, kt贸re chc膮 poprawi膰 funkcjonowanie swoich szarych kom贸rek. I ch臋tnie za to zap艂ac膮. Dzi臋ki temu warto艣膰 tego rynku osi膮gnie w 2020 roku 6 miliard贸w dolar贸w.

Elektronika ubieralna to poj臋cie worek. A raczej poka藕ny w贸r, kt贸ry trzeszczy ju偶 w szwach, bo wci膮偶 dok艂adane s膮 do niego nowe kategorie produkt贸w, zaskakuj膮cych swoj膮 innowacyjno艣ci膮. I powoli przestaje nas ju偶 dziwi膰, 偶e obok inteligentnych zegark贸w czy opasek fitness co chwila pojawiaj膮 si臋 zadziwiaj膮ce wynalazki. Takie jak skarpetki badaj膮ce, czy prawid艂owo stawiamy stopy podczas biegania, czy okulary, z pomoc膮 kt贸rych mo偶emy skomunikowa膰 si臋 z naszym domowym systemem sztucznej inteligencji.

Ale elektronika ubieralna to nie tylko worek z innowacjami 鈥 to tak偶e worek dukat贸w. W ostatnich latach dokona艂o si臋 wa偶ne przesuni臋cie w obszarze potencjalnych klient贸w zainteresowanych t膮 kategori膮 produkt贸w. Co za tym idzie 鈥 z marginesu rynku, jakim s膮 najaktywniejsi fani nowych technologii, inteligentne gad偶ety przesz艂y ju偶 obecnie do mainstreamu. Dzi臋ki temu ca艂y rynek elektroniki ubieralnej ro艣nie w kosmicznym tempie. Wzrost 鈥 por贸wnywany rok do roku 鈥 wynosi w ostatnim czasie blisko 100 punkt贸w procentowych!

No ale… jak to m贸zg? Elektronika ubieralna m贸zgu?

Jak najbardziej. W elektronice ubieralnej wyr贸偶ni膰 mo偶emy mn贸stwo r贸偶nych kategorii produkt贸w, kt贸re 艂膮czy w spos贸b og贸lny jedna cecha. Daj膮 si臋 za艂o偶y膰 na ludzkie cia艂o lub s膮 wykorzystywane w jego pobli偶u. Dlatego zalicza si臋 do tej kategorii r贸wnie偶 wynalazki badaj膮ce lub oddzia艂uj膮ce na ludzki m贸zg i uk艂ad nerwowy 鈥 tzw. neurowearables.

I jest tych wynalazk贸w coraz wi臋cej. Rosn膮ca popularno艣膰 elektroniki ubieralnej to tylko jeden wa偶ny trend, za艣 drugim jest coraz wyra藕niejsza ch臋膰 wielu os贸b, by wspom贸c dzia艂anie swojego m贸zgu. Nie w spos贸b farmakologiczny, nie poprzez samodzielne 膰wiczenie szarych kom贸rek, ale z zewn膮trz 鈥 w艂a艣nie poprzez stosowanie specjalnych urz膮dze艅 elektronicznych.

W jakim celu u偶ywamy elektroniki ubieralnej m贸zgu?

Tak naprawd臋 jest tych cel贸w wiele, cz臋sto zupe艂nie r贸偶nych:

鈥 lepsza pami臋膰;
鈥 zmniejszenie stresu;
鈥 wyciszenie emocji;
鈥 zwi臋kszenie skupienia;
鈥 poprawa snu;
鈥 ograniczanie apetytu;
鈥 pomoc w walce z uzale偶nieniem;
鈥 leczenie chor贸b i problem贸w zdrowotnych (np. Parkinson, depresja, stres pourazowy, ADHD);
鈥 u艣mierzanie b贸lu.

Je艣li chodzi o spos贸b dzia艂ania, urz膮dzenia elektroniczne, kt贸re w jaki艣 spos贸b zak艂adamy na 鈥瀖贸zg鈥 (zwykle g艂ow臋, ale czasami r贸wnie偶 na inne cz臋艣ci cia艂a, np. r臋ce lub szyj臋), mo偶na podzieli膰 na dwa podstawowe rodzaje. Pierwszy s艂u偶y do badania, rejestrowania aktywno艣ci m贸zgu. Dostarcza danych, kt贸re pozwalaj膮 na wyci膮gni臋cie wniosk贸w i zalecenie odpowiednich dzia艂a艅.

Drugi rodzaj to r贸偶nego rodzaju stymulatory m贸zgu, pobudzaj膮ce go np. poprzez emitowane impulsy elektryczne, d藕wi臋ki, wibracje lub fale elektromagnetyczne.

Elektronika ubieralna m贸zgu 鈥 s膮 tak偶e zagro偶enia

To, 偶e rynek elektroniki ubieralnej m贸zgu ro艣nie, wynika z podstawowego faktu 鈥 dzia艂anie wielu tego typu urz膮dze艅 opiera si臋 na wiarygodnych podstawach naukowych. I w wielu przypadkach jest skuteczne. Lecz z drugiej strony zak艂adanie czego艣 na 鈥瀖贸zg鈥 i pobudzanie go brzmi troch臋 niebezpiecznie 鈥 i mo偶e takie by膰. Pow贸d jest prosty: do niedawna tego typu urz膮dzenia mo偶na by艂o spotka膰 wy艂膮cznie w laboratoriach badawczych czy szpitalach, natomiast obecnie dost臋pne s膮 dla ka偶dego. Bez problemu kupimy je np. za po艣rednictwem internetu, bez jakichkolwiek recept czy dodatkowych zezwole艅. Ceny tego typu produkt贸w r贸wnie偶 w wielu przypadkach sta艂y si臋 ca艂kiem przyst臋pne 鈥 i nie ma w tym oczywi艣cie nic z艂ego.

Niestety, przynajmniej w przypadku cz臋艣ci produkt贸w dosz艂o r贸wnocze艣nie do obni偶enia standard贸w naukowych i medycznych. Brakuje te偶 odpowiednich regulacji prawnych, kt贸re nak艂ada艂yby na producent贸w sprz臋tu zaliczanego do elektroniki ubieralnej wym贸g przeprowadzania bada艅 na odpowiednim poziomie. Do艣膰 cz臋sto spotykana jest sytuacja, w kt贸rej dzia艂anie nowego urz膮dzenia jest uwiarygadniane poprzez powo艂ywanie si臋 na zbadan膮 ju偶 wcze艣niej, sprawdzon膮 technologi臋, kt贸ra w tym konkretnym rozwi膮zaniu ma by膰 tylko bardziej mobilna, ta艅sza, 艂atwiej dost臋pna lub wygodniejsza w u偶yciu. Je艣li za艣 prowadzone s膮 samodzielne badania, to cz臋sto obejmuj膮 one jedynie np. pracownik贸w danej firmy, znajomych i przyjaci贸艂 lub te偶 bazuj膮 na opiniach u偶ytkownik贸w. Niezale偶nie od tych brak贸w do potencjalnych klient贸w trafia zawsze przekaz, kt贸ry brzmi 鈥瀢iarygodnie i naukowo鈥.

Jak wykaza艂o jedna z analiz, na 41 produkt贸w neurotechnologicznych, kt贸re by艂y dost臋pne w sprzeda偶y, tylko 33 powo艂ywa艂y si臋 na jakiekolwiek badania. Z tej grupy tylko 8 bada艅 prezentowa艂o odpowiedni poziom naukowej wiarygodno艣ci.

Efekty? Mog膮 by膰 r贸偶ne. Od pozytywnych, obiecywanych przez producent贸w urz膮dze艅, poprzez neutralne (rozczarowanie i zmarnowanie zainwestowanych pieni臋dzy), po negatywne. Do tych ostatnich nale偶e膰 mog膮 b贸le g艂owy, oparzenia sk贸ry czy zmiany sposobu aktywno艣ci m贸zgu, kt贸rych d艂ugotrwa艂e konsekwencje nie zosta艂y odpowiednio przebadane. Zastrze偶enia dotycz膮 tak偶e konsumenckiego sprz臋tu EEG, gdy偶 鈥 jak wskazuj膮 eksperci 鈥 w warunkach domowych mo偶e doj艣膰 do b艂臋dnych odczyt贸w lub dodatkowego, nieprzewidywanego przez badanie wp艂ywu na stan badanego m贸zgu.

Jak wykaza艂o badanie przeprowadzone przez SharpBrains w艣r贸d u偶ytkownik贸w elektroniki ubieralnej m贸zgu, 48% z nich zauwa偶y艂o pozytywne rezultaty, zgodne z oczekiwaniami. Natomiast 52% z nich nie zauwa偶y艂o pozytywnych rezultat贸w lub nie mia艂o zdania na ten temat.

Jaka jest warto艣膰 rynku elektroniki ubieralnej?

Coraz wi臋ksza. W 2005 roku rynek oprogramowania i urz膮dze艅 elektronicznych zwi膮zanych z dzia艂aniem m贸zgu wyceniany by艂 na 210 milion贸w dolar贸w. W 2012 roku przekroczy艂 warto艣膰 miliarda dolar贸w, za艣 w roku 2020 鈥 wed艂ug przewidywa艅 鈥 doci膮gnie do 6 miliard贸w.

Rozwijaj膮 si臋 przy tym r贸wnocze艣nie dwa segmenty technologiczne tego rynku: oprogramowanie i urz膮dzenia. Do oprogramowania coraz cz臋艣ciej nale偶膮 aplikacje dost臋pne na smartfony (najcz臋艣ciej iOS i Android), ale tak偶e tablety i tradycyjne komputery.

Neurowearables 鈥 przyk艂ady

Prezentujemy wyb贸r kilku ciekawych, naszym zdaniem, przyk艂ad贸w urz膮dze艅 z zakresu elektroniki ubieralnej, oddzia艂uj膮cych r贸偶nymi metodami i na r贸偶ne w艂a艣ciwo艣ci ludzkiego m贸zgu. Ale uwaga! Nie mamy odpowiednich kompetencji do tego, by twierdzi膰, 偶e kt贸re艣 z tych urz膮dze艅 dzia艂a rzeczywi艣cie skutecznie, lub te偶 zarzuca膰 mu, 偶e nie dzia艂a w og贸le.

ELF emmit 鈥 stymulacja fal m贸zgowych

Opracowany w S艂owenii symulator emituje fale o cz臋stotliwo艣ciach z zakresu 0,2鈥19 Hz. Pi臋膰 sterowanych z pomoc膮 smartfonu tryb贸w pracy ma m.in. pomaga膰 w kontrolowaniu emocji, wspomaga膰 stan medytacji lub wypoczynku. Mimo zako艅czonej sukcesem zbi贸rki funduszy za po艣rednictwem serwisu Indiegogo obecnie鈥 niemal偶e znikn膮艂 z rynku.

Muse 2 鈥 domowe EEG

Opaska na g艂ow臋 s艂u偶膮ca przede wszystkim do badania EEG w warunkach domowych, ale wyposa偶ona r贸wnie偶 w sensory t臋tna, oddechu oraz ruchu. Dzi臋ki spersonalizowanym danym biometrycznym mo偶liwe jest nast臋pnie przygotowanie odpowiednich zestaw贸w 膰wicze艅 poprawiaj膮cych koncentracj臋, obni偶aj膮cych poziom stresu czy trenuj膮cych sprawno艣膰 umys艂ow膮.

Thync 鈥 艣pij dobrze

Dwie wersje urz膮dzenia 鈥 Thync Relax i Relax Pro 鈥 mocowane s膮 do g艂owy lub karku u偶ytkownika. Dzi臋ki neurostymulacji maj膮 pomaga膰 mu w uzyskaniu stanu relaksu, ograniczy膰 poziom stresu i podnie艣膰 jako艣膰 snu.

Quell 鈥 spos贸b na b贸l

Ciekawy przyk艂ad elektroniki ubieralnej z zakresu neurotechnologii, kt贸ra w bezpo艣redni spos贸b nie bada m贸zgu lub na niego nie oddzia艂uje. Pomaga za to 鈥 poprzez stymulacj臋 odpowiednimi impulsami elektrycznymi 鈥 redukowa膰 b贸l.

Neuroon Open 鈥 obietnice bez pokrycia

To do艣膰 g艂o艣ny na polskim rynku projekt opaski, kt贸ra mia艂a pom贸c w znacznie efektywniejszym spaniu, poprzez wywo艂ywanie tzw. snu polifazowego. W najwi臋kszym skr贸cie 鈥 okaza艂a si臋 nieskuteczna.

Modius 鈥 opaska zamiast du偶ych frytek

Wed艂ug zapewnie艅 producenta, wystarczy u偶ywa膰 tej opaski przez 30 minut dziennie, by w ci膮gu 10 tygodni schudn膮膰 o 3,5 kg. Jej dzia艂anie polega膰 ma na stymulowaniu o艣rodk贸w m贸zgu odpowiedzialnych za ograniczenie uczucia g艂odu. Firma nie informuje jednak dok艂adnie, w jaki spos贸b dzia艂a jej urz膮dzenie, nie prezentuje bada艅, kt贸re potwierdzaj膮 jego skuteczno艣膰 i nie odpowiada na pytania ekspert贸w.

Brain Stimulator 鈥 tani cudotw贸rca?

Do艣膰 tanie urz膮dzenie (kosztuje ok. 120 dolar贸w), kt贸re wed艂ug jego tw贸rc贸w pomaga w walce z depresj膮, uzale偶nieniami, ogranicza b贸l i poprawia pami臋膰. Brak jednak bada艅, kt贸re potwierdza艂yby te obietnice.

Dreem 鈥 inny spos贸b na lepszy sen

Zak艂adana na g艂ow臋 opaska, kt贸ra ma poprawi膰 jako艣膰 naszego snu. Wbudowane czujniki maj膮 wykry膰, kiedy 艣nimy tzw. snem g艂臋bokim, a nast臋pnie wzmacnia膰 ten stan za pomoc膮 emitowanych d藕wi臋k贸w.