Streszczenie: Sztuczna inteligencja (AI) i automatyzacja mają potencjał do przejęcia rutynowych, monotonnych zadań, co teoretycznie powinno pozwolić pracownikom skupić się na bardziej kreatywnych aspektach pracy. Jednak badania wskazują, że takie podejście może być błędne. Przewiduje się, że w ciągu najbliższych 10–20 lat automatyzacja obejmie od 7 do 35% obowiązków pracowników w Finlandii, a globalnie AI może wkrótce odpowiadać za wykonywanie nawet 60% wszystkich zadań. Istnieje powszechne przekonanie, że automatyzacja dotyczyć będzie głównie zadań niewymagających kreatywności, jednak badania zespołu Johnny'ego Långstedta z Åbo Akademi University sugerują, że automatyzacja może wpływać na dopasowanie systemu wartości pracowników do ich zawodów, co może prowadzić do obniżenia satysfakcji z pracy. mitsmr.pl+4mitsmr.pl+4mitsmr.pl+4
Teoretycznie sztuczna inteligencja i automatyzacja powinny odciążyć pracowników pod względem wykonywania najbardziej nużących i rutynowych działań, dając im w zamian więcej czasu na kreatywność. Badania pokazują jednak, że to założenie może okazać się błędne.
Przedstawione badania odnoszą się do rynku fińskiego, mimo to postanowiliśmy o nich napisać. Uznaliśmy ich wyniki nie tylko za ciekawe, ale również charakterystyczne dla większości krajów europejskich.
W ciągu najbliższych 10‑20 lat zautomatyzowanych zostanie od 7 do 35% obowiązków pracowników finlandzkich firm. Projekcje globalne przewidują natomiast, że w ciągu najbliższych kilku dekad sztuczna inteligencja może być odpowiedzialna za wykonywanie nawet 60% wszystkich zadań. Panuje przy tym powszechne przekonanie, że rozwój automatyzacji obejmie przede wszystkim te obowiązki pracowników, które nie wymagają kreatywności czy innowacyjności, za to związane są z pewną rutyną. Innymi słowy – teoretycznie wszystko zmierza ku dobremu, bo dzięki sztucznej inteligencji ludzie zyskają więcej czasu na twórcze, nieszablonowe działania.
Wyniki badań zespołu Johnny’ego Langstedta z Abo Akademi University prezentują jednak inne, świeże spojrzenie na tę sprawę, podejmując kwestię dopasowania systemu wartości człowieka do wykonywanego zawodu – przed i po zautomatyzowaniu rutynowych działań.
Kim jesteśmy, co robimy i czy czerpiemy z tego satysfakcję?
Fundamentalny system wartości człowieka powiązany jest z wieloma aspektami życia zawodowego. W dużej mierze pokrywa się wręcz z tzw. wartościami zawodowymi. We współczesnej teorii Schwartza, do której odnosi się badanie Langstedta, wyróżnia się następujące typy wartości:
Indeks górny Im bliżej siebie znajdują się poszczególne elementy, tym większe jest ich motywacyjne podobieństwo. Wartości ustawione naprzeciw siebie są motywacyjnie przeciwstawne. Źródło: Cieciuch, J., Schwartz S. H. (2018). Pomiar wartości w kołowym modelu Schwartza. W: H. Gasiul (red.), Metody badania emocji i motywacji. S. 312. Warszawa: Difin. Indeks górny koniecIm bliżej siebie znajdują się poszczególne elementy, tym większe jest ich motywacyjne podobieństwo. Wartości ustawione naprzeciw siebie są motywacyjnie przeciwstawne. Źródło: Cieciuch, J., Schwartz S. H. (2018). Pomiar wartości w kołowym modelu Schwartza. W: H. Gasiul (red.), Metody badania emocji i motywacji. S. 312. Warszawa: Difin.
To właśnie na podstawie wyznawanych wartości podejmujemy ważne decyzje życiowe, w tym także związane z wykonywanym zawodem. Ich odpowiednie dopasowanie nadaje pracy sens i możliwość czerpania z niej satysfakcji. Teoretycznie sztuczna inteligencja i automatyzacja nie ma z tym wspólnego – a jednak…
Ciemna strona sztucznej inteligencji
Badanie pokazało, że po zautomatyzowaniu rutynowych działań i oddelegowaniu pracowników do innych zadań (wymagających kreatywności czy umiejętności społecznych) pojawia się ryzyko znacznego zmniejszenia dopasowania wartości zawodowych w danej profesji. Jeśli zmiany będą tak duże, jak szacują naukowcy, może to skutkować powszechnym zmniejszeniem zaangażowania i satysfakcji czerpanej z pracy.
Wiele zależy od tego, jakie zawody i jakie działania będą automatyzowane. Badania wykazały, że profesje, w których ważne są wartości takie jak: bezpieczeństwo, tradycja, władza i przystosowanie pozytywnie reagują na pogłębioną automatyzację. Natomiast jeśli kluczową wartością w danym zawodzie jest życzliwość, uniwersalizm, kierowanie sobą, stymulacja i zdobywanie osiągnięć, wspomaganie pewnych działań przez automatyzacje może przynieść negatywne skutki – pracownicy, którzy opierają się na tej grupie wartości, mogą stracić motywację do pracy.
Naukowcy podkreślają również, że choć rozwój sztucznej inteligencji niesie ze sobą wiele korzyści, warto pamiętać o osobach, które czerpią przyjemność i satysfakcję z wykonywania pracy o charakterze rutynowym.
Indeks górny Źródło: Wyniki badań opartych na analizie danych z European Social Survey, które odnoszą się do 126 zawodów dotkniętych automatyzacją. Indeks górny koniecŹródło: Wyniki badań opartych na analizie danych z European Social Survey, które odnoszą się do 126 zawodów dotkniętych automatyzacją.
PRZECZYTAJ TAKŻE (materiały otwarte i Premium) »
Czy twoi klienci chcą być obsługiwani przez sztuczną inteligencję?
Czy marka, która za główny cel stawia sobie bycie blisko swoich klientów i porozumiewanie się z nimi ich językiem, powinna do tego zadania wykorzystywać algorytmy?
Gdy zaufasz danym, inni zaufają tobie
Zaufanie jest walutą przyszłości, która zyskuje na znaczeniu w dobie dostępu do dużych zbiorów danych. Bez mandatu zaufania od klientów firmy niewiele mogą zdziałać. Dlatego konieczne staje się znalezienie równowagi między wykorzystywaniem danych a budowaniem uczciwego wizerunku.
Roboty wkraczają do biur
Robotyzacja i automatyzacja (RTA) znajdują coraz większe zastosowanie we współczesnym biznesie.
