Streszczenie: Firmy platformowe osiągają przewagę konkurencyjną dzięki efektom sieciowym, które pojawiają się, gdy liczba dostawców na platformie jest możliwie największa. W przeciwieństwie do tradycyjnych przedsiębiorstw o liniowym procesie tworzenia wartości, platformy mogą szybko i elastycznie reagować na potrzeby rynku. Dzięki monitorowaniu danych w czasie rzeczywistym, takich jak obrót firmy, zaangażowanie użytkowników czy ocena jakości usług, platformy mogą przeprowadzać eksperymenty mające na celu wzrost biznesu. Przykładem jest firma Uber, która może początkowo przypisywać nowym użytkownikom najlepszych kierowców, a jeśli okaże się, że dobre pierwsze wrażenie zwiększa wartość klienta, platforma może podnieść minimalny akceptowany poziom usług kierowców. MIT Sloan Management Review Polska
Na dłuższą metę jedynie odpowiednio duża skala biznesu może zagwarantować przewagę firmom platformowym. Pozytywne efekty sieciowe po stronie dostawców pojawiają się wtedy, gdy ich liczba jest możliwie największa.
Przewagą firm platformowych nad tradycyjnymi przedsiębiorstwami o liniowym procesie tworzenia wartości jest możliwość wyjątkowo szybkiego i elastycznego reagowania na potrzeby rynku. Szybkie i zdecydowane reakcje platform są oparte przede wszystkim na danych prezentowanych w formie odpowiednich mierników. W czasie rzeczywistym opisują one kondycję rynku, rozumianą jako obrót firmy, zaangażowanie ze strony użytkowników i ocenę jakości usługi. Szybkie zmiany – pozwalają na nie płynna struktura popytu i możliwości wynikające z pełnego nadzoru nad platformą – umożliwiają także przeprowadzenie wielu eksperymentów, które mogą przełożyć się na wzrost biznesu. Na przykład firma Uber może początkowo przypisywać grupie nowych użytkowników wyłącznie najlepszych i najbardziej doświadczonych dostawców/kierowców. Jeśli okaże się, że dobre pierwsze wrażenie wpływa na statystycznie istotne zwiększenie się „życiowej wartości pasażera”, to platforma może podjąć decyzję o podniesieniu minimalnego akceptowanego poziomu usług kierowcy, ocenianego na podstawie opinii pasażerów.
Charakter działalności Ubera jako dwustronnej sieci, czy też platformy, pozwala przede wszystkim na niezwykle szybką ekspansję zagraniczną i krajową. Jak w każdej firmie technologicznej, kluczowe dla sukcesu jest odpowiednie wdrożenie na rynek rozwiązania – w Stanach Zjednoczonych równolegle z Uberem wystartowało wiele platform o podobnym charakterze, a o sukcesie Ubera zadecydowała skutecznie przeprowadzona ekspansja na lokalnych rynkach. Wychodząc na rynki zagraniczne, Uber mógł skorzystać z przewagi pierwszeństwa (first‑mover advantage), która szczególnie w początkowym stadium rozwoju pozwala wykorzystać efekt kuli śniegowej, co dodatkowo wzmacnia pozytywne efekty sieciowe.
Czynniki, które zadecydowały o sukcesie Ubera w Stanach Zjednoczonych, a także w Polsce, są niezwykle trudne do skopiowania przez potencjalną konkurencję. Przewagę stanowi m.in. unikatowa kultura korporacyjna, oparta na daleko posuniętej merytokracji, unikaniu niepotrzebnej biurokracji i dużej osobistej odpowiedzialności pracowników za lokalne rynki. Największą przewagą wynikającą z faktu, że Uber jest platformą, jest jednak wysoka liczba interakcji pomiędzy dostawcami usług a ich odbiorcami. Mimo stosunkowo niskiej lojalności (nie należy jej mylić z brakiem zaangażowania) ciągłe badania elastyczności cenowej i jakościowej popytu, przeprowadzane w czasie rzeczywistym przy okazji właściwie każdego przejazdu, pozwalają na szybkie dostosowanie się do oczekiwań rynku. Pozytywne efekty sieciowe wynikające ze skali działalności ograniczają też zagrożenie ze strony nowych graczy.
Polski rynek ze względu na sposób działania Ubera nie jest wyjątkiem. Pasażerowie na całym świecie potrzebują przystępnego cenowo, wygodnego i bezpiecznego transportu. Z naszych doświadczeń wynika, że Polacy są niezwykle otwarci na innowacyjne rozwiązania – szybko przyzwyczaili się do płatności zbliżeniowych i za pośrednictwem Internetu. Ich zarobki w porównaniu z Europą Zachodnią są stosunkowo niskie, co w połączeniu z typowo polską przedsiębiorczością sprawia, że wiele osób szuka sposobu na poprawienie swojej sytuacji materialnej. Dlatego spodziewamy się szybkiego rozwoju biznesu Ubera w Polsce – dziś Polska jest dla nas trzecim największym rynkiem w Unii Europejskiej, wyprzedzają ją tylko Francja i Wielka Brytania.
Długoterminowo jedynie duża skala biznesu jest w stanie zapewnić przewagę platformom takim jak Uber. Silne pozytywne efekty sieciowe po stronie dostawców pojawiają się wtedy, gdy ich liczba jest możliwie największa. W kontekście Ubera oznacza to, że firma powinna maksymalizować liczbę kierowców, a także sprawiać, że ich czas dojazdu do pasażera skraca się, co pozwala zwiększyć przychód kierowcy. Zwiększone zyski kierowców pozwalają na obniżkę cen, co przyciąga jeszcze więcej chętnych pasażerów, a więc kierowcy krócej czekają na kurs. Mimo że na pierwszy rzut oka wygląda to na klasyczną pozytywną pętlę sprzężenia zwrotnego, to przy tak dużym poziomie skomplikowania i skali całego systemu wyłącznie firmy o odpowiednio zaawansowanych technologiach są w stanie wdrożyć tego typu rozwiązania. Dodatkowo duże efekty skali po obu stronach platformy pozwalają na uruchomienie usług takich jak uberPOOL, czyli dobieranie do auta większej liczby nieznających się pasażerów, by jeszcze bardziej zwiększyć dostępność cenową produktu, a jednocześnie zapewnić godziwe zarobki kierowcom.
