Dołącz do grona liderów, którzy chcą więcej
INNOWACJE

Budować, kupować czy pożyczać

1 marca 2015 9 min czytania
Laurence Capron
Mateusz Żurawik
Budować, kupować czy pożyczać

Poszukując kierunków ekspansji, firmy nie powinny ograniczać się do jedynej ścieżki, którą znają najlepiej. Powinny szukać takiej, która będzie prowadzić wprost do celu, czyli wzrostu wartości przedsiębiorstwa. O tym, jak wybierać między trzema możliwościami – budowaniem od zera, zawieraniem strategicznych sojuszy czy przejmowaniem innych firm – mówi Laurence Capron, wybitna specjalistka w zakresie strategii i finansów oraz profesor strategii w INSEAD w Fontainebleau we Francji. Rozmawiał Mateusz Żurawik.

Czym przedsiębiorstwa powinny się kierować, by odnaleźć najlepszą dla siebie ścieżkę ekspansji?

Zacznę od tego, czego firmy nie powinny robić. Jednym z najpowszechniejszych błędów jest powtarzanie cały czas tych samych rozwiązań z przeszłości zamiast rozpoznawania nowych możliwości. Zbyt często firmy wybierają określoną metodę wzrostu tylko dlatego, że jest im dobrze znana. Wiele przedsiębiorstw przecenia własne zasoby, więc przeznaczają bardzo dużo czasu na ich rozwój, zamiast poszukiwać alternatywnych, zewnętrznych opcji. Kiedy jednak okazuje się, że ta metoda nie przynosi oczekiwanych skutków, wówczas decydują się na drogę na skróty i zakup innej firmy. To bardzo kusząca perspektywa, bo często firmy krytycznie patrzą na partnerstwo z innymi przedsiębiorstwami, głównie dlatego, że niechętnie myślą o podziale zysków ze współpracy. Obawiają się również, że ich partner zmieni się w konkurenta i zwróci się przeciwko nim. Tymczasem zakup firmy bywa bardzo kosztowny i wiążą się z nim poważne problemy integracyjne: dopasowanie kulturowe, uzyskanie efektu synergii czy odpływ pracowników oraz klientów.

Jakie możliwości daje firmom opracowany przez panią model budowania, pożyczania i kupowania?

Model ten pomaga liderom biznesu w stosowaniu bardziej zdyscyplinowanego podejścia do ekspansji. Zanim przystąpią do stosowania ulubionego modelu wzrostu, liderzy firm powinni najpierw skrupulatnie przyjrzeć się różnym opcjom rozwoju i dostosować podejście do charakteru i wymagań zauważonej szansy wzrostu.

Kiedy firmy powinny decydować się na wzrost przy wykorzystaniu zasobów wewnętrznych, a kiedy poprzez partnerstwo lub zakupy innych firm?

Jeśli firma posiada niezbędną wiedzę oraz zdolność samodzielnego przeprowadzenia nowego projektu w niedługim czasie, lepiej zacząć od wzrostu przy wykorzystaniu własnych zasobów. W ten sposób można zachować lepszą kontrolę nad nowymi procesami. W niektórych przypadkach przedsiębiorstwa muszą jednak rozejrzeć się za sposobami wzrostu na zewnątrz. Z taką sytuacją mamy do czynienia na przykład, kiedy firma medialna chce zainwestować w produkty internetowe, w zakresie których nie ma własnych kompetencji. Wówczas należy zastanowić się, czy korzystniejsze będą licencje i sojusze z innymi przedsiębiorstwami, czy też ich zakup.

Zazwyczaj większość firm natychmiast decyduje się na to drugie rozwiązanie. Powinny jednak zastanowić się, czy na pewno sojusz z inną firmą nie byłby dla nich korzystniejszym rozwiązaniem. Może on mieć sens wówczas, kiedy firma jest w stanie jasno określić zakres współpracy z partnerami. Jeśli jest on zbyt szeroki, bardzo często może prowadzić do problemów w koordynacji oraz konfliktów podczas współpracy. Oczywiście dużym wyzwaniem w przypadku partnerstwa jest to, czy cele firm są zgodne. Jeśli zbyt często dochodzi do konfliktu interesów, wówczas, by zbudować sojusz, lepiej zdecydować się na zakup. Wchodząc na nowe rynki, firmy bardzo często zaczynają od sojuszy, a dopiero w miarę zmniejszania asymetrii informacji stopniowo decydują się na całkowity zakup.

Kiedy nie wiadomo, czy uda nam się zatrzymać najważniejszych pracowników firmy, którą chcemy przejąć, można rozważyć kilka ewentualności. Jedna z nich to wejście w kilkuetapowy proces prowadzący do pełnego przejęcia – pierwszym krokiem może być nawiązanie współpracy partnerskiej lub wejście w rolę udziałowca mniejszościowego. Francuska międzynarodowa firma spożywcza Danone podjęła właśnie taki kilkuetapowy proces, chcąc wykupić amerykańskiego producenta ekologicznych produktów nabiałowych Stonyfield Farm Yoghurt. Najpierw w 2001 roku Danone nawiązał ze Stonyfield współpracę na zasadach joint venture, jako udziałowiec mniejszościowy, by poznać tę firmę oraz rynek ekologicznych produktów spożywczych. Ponadto istotne tu było rozpoznanie możliwości współpracy zespołów menedżerskich obu firm. Kiedy w 2003 roku menedżerowie w obu firmach zaczęli darzyć się zaufaniem, Danone przestał obawiać się już tak bardzo o motywacje kierownictwa Stonyfield i mógł przejść do kolejnej fazy, którą było zdobycie pakietu większościowego w tej firmie.

Czy ma znaczenie to, czy firma planuje ekspansję na rynku krajowym czy zagranicznym?

Asymetria informacji szczególnie silnie towarzyszy działalności na rynkach zagranicznych. Z tego powodu pełna kontrola nad zagraniczną firmą jest niebezpieczna. Dobrym sposobem wydaje się wejście w partnerstwo z miejscową firmą, by dzięki niej lepiej zrozumieć funkcjonowanie danego rynku. Z tego modelu korzystają takie firmy, jak na przykład Cisco, które nie mają na miejscu działu badań i rozwoju i całego ekosystemu, który istnieje w macierzystym kraju. Dlatego budują sojusze z miejscowymi firmami.

Dobrym przykładem jest działalność firmy Yahoo w Chinach, która początkowo próbowała od podstaw budować tam swoją pozycję. Organizacja uznała, że może spokojnie przenieść zasoby do Chin, a na miejscu zatrudnić jedynie kilku chińskich menedżerów. Po kilku latach uznali, że lepiej wzmocnić obecność na rynku przez zakup innych firm. Nie udało im się jednak skutecznie zintegrować chińskich start‑upów. Ostatecznie więc Yahoo zdecydowało się na budowę sojuszu z miejscowym koncernem internetowym Alibaba. Interesująca w tym przykładzie jest droga od wzrostu przy wykorzystaniu własnych zasobów, przez zakup innej firmy, po budowę sojuszu z miejscowym przedsiębiorstwem.

Czy rozwój poprzez własne zasoby, sojusze i zakupy innych firm należy stosować w określonych proporcjach?

Nie ma uniwersalnej reguły, każda firma musi znaleźć swoją idealną ścieżkę rozwoju. Przedsiębiorstwa powinny wręcz pamiętać, by nie przywiązywać się do określonego sposobu wzrostu. Raz jeszcze użyję przykładu firmy Cisco, która w drugiej połowie lat dziewięćdziesiątych skupiała się na zakupach i integracji przejętych firm. Nie poświęcała jednocześnie wystarczająco dużo uwagi wzrostowi przy użyciu zasobów wewnętrznych. Po pięciu latach była zmuszona do poświęcenia większej uwagi własnym kompetencjom i zasobom. Dziś firma ta bardzo aktywnie rozwija się, wykorzystując zasoby wewnętrzne, jak też przez partnerstwa i przejęcia.

Oczywiście zalecane metody wzrostu będą inne dla dużej firmy, która ma osobny dział rozwoju korporacyjnego i odpowiedni budżet, a inne w przypadku małych i średnich firm. Są one bowiem mniej doświadczone pod względem wcześniejszych zakupów, mimo że również potrzebują rozwoju poprzez zakupy i sojusze. Dlatego też powinny być podczas ich dokonywania jeszcze bardziej ostrożne. Zakup niewłaściwej, zwłaszcza dużej, firmy pociąga ogromne koszty pod względem potencjalnej utraty szans po stronie nabywcy. Taka transakcja nadwyręża również nabywcę finansowo i organizacyjnie. Prowadzi do odpływu zasobów i talentów, pozbawiając firmę możliwości odniesienia większych korzyści, gdyby zasoby te były zaangażowane gdzie indziej. Firma, która nieumiejętnie prowadzi proces zakupu, może stać się łatwym celem dla konkurencji.

Nawet najmniejsze i najmłodsze firmy nie mogą jednak skutecznie rosnąć, wykorzystując wyłącznie zasoby wewnętrzne. Nie ma firm, które powinny koncentrować się tylko na nich, mimo że małe i średnie rodzinne firmy mają do tego szczególnie silną skłonność. Również one powinny się otworzyć, by stać się bardziej konkurencyjne. Rozwój innowacji przebiega tak szybko, że każdy musi rosnąć poprzez sojusze i zakupy.

W jaki sposób przygotować się do rozwoju przez zakup lub partnerstwo?

Najlepiej włączyć firmę, którą jesteśmy zainteresowani, w swój ekosystem, a więc przez pewien czas z nią pracować. Bardzo wiele zależy jednak od wewnętrznej dyscypliny w organizacji. Podczas rozpoznawania możliwości należy narzucić sobie pewien obiektywizm. Niestety, prezesi mają skłonność do zaburzonego postrzegania wielu możliwości wzrostu, przez co albo przesadnie koncentrują się na wzroście przy użyciu wewnętrznych możliwości, albo zmieniają własne przedsiębiorstwo w maszynkę do kupowania innych.

Wzrost firmy zawsze jest trudny. Organizacje obecne na giełdzie bardzo często chcą rosnąć za wszelką cenę, by zadowolić inwestorów. Ze strategicznego punktu widzenia może to być błędne posunięcie, jeśli firma nie ma zdolności do dalszego wzrostu. Często, nawet jeśli przedsiębiorstwo ma zdolność do dalszego wzrostu, to błędnie przeprowadza cały proces. Może nie rozpoznać odpowiedniej ścieżki wzrostu. A nawet trafnie wybrany model wzrostu może zostać błędnie wprowadzony. Pierwszym najpowszechniejszym błędem jest więc wejście na rynek z niewłaściwych pobudek, a drugim wybór niewłaściwej ścieżki wzrostu.

Czy mogłaby pani wskazać przykład firmy, której udał się wzrost bez popełnienia błędu?

Mogę przytoczyć zarówno przykłady pozytywne, jak i negatywne, jednak ciężko znaleźć firmę, która nigdy nie popełnia błędów. Niektórym organizacjom, takim jak Cisco czy Johnson & Johnson, udało się skutecznie wzrosnąć nie dlatego, że nie popełniały błędów, ale dlatego, że potrafiły wyciągnąć z nich wnioski. Spójrzmy też na firmę Apple, która ma bardzo silną kulturę wewnętrznego wytwarzania innowacji. Pomimo to bardzo skutecznie zbudowała ekosystem współpracujących z nią partnerów zewnętrznych. Często dokonywała też zakupu innych, nawet niewielkich, firm, których kompetencji potrzebowała i między innymi dzięki temu iPhone’y i iPady odnoszą takie sukcesy na rynku urządzeń mobilnych.

Zupełnie inaczej jest z firmą BlackBerry (wcześniej Research in Moution), która miała bardzo silną pozycję na rynku telefonów komórkowych dla biznesu i zdecydowała się na wykorzystywanie własnych zasobów podczas próby zdobycia rynku klientów indywidualnych. Skupiła się więc na rozwiązaniach wewnętrznych i, podobnie zresztą jak Nokia, nie doceniła potencjału smartfonów. Gdyby korzystała z zasobów zewnętrznych, mogłaby odświeżyć swoje możliwości technologiczne i uzyskać istotne korzyści na rynku konsumenckim.

O autorach
Tematy

Może Cię zainteresować

Raporty
Cyberbezpieczeństwo na papierze wygląda dobrze. Jak sprawdzić, czy działa w praktyce?

Narzędzia bezpieczeństwa mogą działać bez zarzutu, a mimo to przestać wykrywać zagrożenia. Każda aktualizacja czy zmiana konfiguracji grozi zjawiskiem detection drift, które ujawnia się dopiero wtedy, gdy organizacja nie zauważy prawdziwego ataku.

AI weszła do biznesu. Teraz zaczyna się trudniejsza część transformacji

57% polskich przedsiębiorstw wykorzystuje już sztuczną inteligencję produkcyjnie. Jednocześnie 43% firm wskazuje integrację AI z istniejącymi systemami jako największą barierę jej skalowania.

Księgowość jako źródło przewagi konkurencyjnej. Dlaczego firmy nie wykorzystują wiedzy, którą już posiadają?

Firmy nie przegrywają przez brak danych — przegrywają, bo ignorują wiedzę, którą już mają. W fakturach, kosztach i korektach od lat zapisuje się prawdziwa historia firmy. Czy księgowość może stać się Twoją przewagą konkurencyjną?

Cyfrowe rozczarowanie. Dlaczego w wielu firmach automatyzacja nie przynosi efektów? 

Wdrażasz nowe narzędzia, ale nie widzisz efektów? Problem rzadko leży w technologii. Automatyzacja niespójnych i nieuporządkowanych procesów sprawia jedynie, że błędy pojawiają się szybciej. Przeczytaj, dlaczego technologia nie naprawi firmy za Ciebie i jak mądrze przygotować się do wdrożenia rozwiązań AI, by przyniosły realne korzyści.

Ciemna strona AI: Treści dla dorosłych i ryzyko dla firm

Nowe badanie naukowe ujawnia, że szeroka dostępność treści dla dorosłych generowanych przez sztuczną inteligencję mogła doprowadzić do gwałtownego wzrostu przestępczości na tle seksualnym. Analiza szczegółowych danych o przestępczości, opublikowanych przez japońską Narodową Agencję Policji, wykazała, że w okresach szczytowego zaangażowania w materiały oznaczone jako wygenerowane przez AI i przeznaczone wyłącznie dla dorosłych, odnotowano statystycznie istotny wzrost liczby gwałtów. Może to wskazywać na nadciągające ryzyko wizerunkowe i prawne dla firm dostarczających narzędzia oraz platformy dla tego typu treści.

Premium
Gdy firma rośnie, a zysk znika

laczego szybko rozwijająca się firma nagle traci marże, chociaż przychody notują historyczne rekordy? Przekonaj się, na czym polega problem „ziemi niczyjej” w ewolucji biznesu i sprawdź, dlaczego wdrożenie sztucznej inteligencji w nieuporządkowanej architektonicznie organizacji jest prostym przepisem na skalowanie chaosu.

Premium
Skalowanie AI dzięki adaptacyjnemu ładowi zarządczemu

Zastosowanie sztucznej inteligencji na szeroką skalę diametralnie zwiększa ryzyka biznesowe i wizerunkowe. Poznaj koncepcję adaptacyjnego ładu zarządczego – innowacyjnego podejścia, które wbudowuje mechanizmy kontroli bezpośrednio w procesy i struktury operacyjne firmy, chroniąc przed niewidocznymi, kaskadowymi błędami modeli uczących się.

Premium
Twórz wartość z generatywnej AI w skali całej organizacji

Jak skutecznie wdrażać generatywną sztuczną inteligencję w całej organizacji, unikając organizacyjnych silosów? Zobacz, dlaczego tradycyjne struktury decyzyjne zawodzą przy GenAI i dowiedz się, w jaki sposób innowacyjny twór zwany „kręgosłupem AI” pozwala łączyć kompetencje biznesowe oraz technologiczne, przynosząc firmom wymierny zwrot z inwestycji.

Premium
Strategia w cieniu AI. Gdy sprawy pilne wypierają ważne

AI zmienia sposób, w jaki firmy tworzą kampanie, analizują dane i docierają do klientów. Jednak największym ryzykiem nie jest brak wdrożenia nowych technologii, lecz wykorzystanie ich w sposób, który zwiększa produktywność kosztem przewagi konkurencyjnej. Liderzy muszą odpowiedzieć na pytanie: jak skalować działania marketingowe, nie tracąc tego, co czyni markę wyjątkową?

Premium
Jak liderzy uwalniają innowacyjność na pierwszej linii

Najlepsze innowacje ratujące jakość i efektywność często rodzą się na operacyjnej pierwszej linii. Sprawdź, dlaczego to średni szczebel zarządzania jest kluczem do ich uwolnienia.

Materiał dostępny tylko dla subskrybentów

Jeszcze nie masz subskrypcji? Dołącz do grona subskrybentów i korzystaj bez ograniczeń!

Subskrybuj

Otrzymuj najważniejsze artykuły biznesowe — zapisz się do newslettera!