Streszczenie: Włoska firma farmaceutyczna w wyjątkowy sposób łączy badania naukowe z unikalną kulturą tworząc innowacyjny model organizacyjny zorientowany na przyszłość. Spółka założona ponad czterdzieści lat temu z myślą o poszukiwaniu w naturze rozwiązań dla zdrowia człowieka, skutecznie przekształciła swój początkowy intuicyjny pomysł w strategiczną wizję. Opierając się na przekonaniu, że przedsiębiorstwo pełni funkcję społeczną i powinno wytwarzać nie tylko zyski, ale także wartość dla środowiska, kultury oraz ludzi, Aboca stała się europejskim liderem w produkcji wyrobów medycznych na bazie substancji naturalnych posiadającym oddziały w 24 krajach i zatrudniającym prawie 2000 pracowników.
Aboca, lider w produkcji wyrobów medycznych na bazie substancji naturalnych w Europie, stanowi jeden z najbardziej zaawansowanych przykładów integracji systemowych innowacji, odpowiedzialności społecznej oraz unikalnej tożsamości kulturowej.
Firma jako system żyjący
W swoim eseju „Firma jako system żyjący” dyrektor generalny Massimo Mercati zaproponował alternatywny model zarządzania przedsiębiorstwem zachęcając do postrzegania firmy jako złożonego uniwersum, powiązanego ze społecznym, kulturowym i naturalnym ekosystemem, którego jest częścią.
Zgodnie z tą wizją, rozwoju nie należy mierzyć wyłącznie przy pomocy parametrów ilościowych, ale poprzez zdolność do tworzenia wspólnego dobrobytu, pielęgnowania relacji i wytwarzania trwałej wartości. Takie podejście ma korzenie w tradycji włoskiej gospodarki obywatelskiej i przekłada się na konkretne decyzje biznesowe.
Zintegrowany łańcuch dostaw, od upraw ekologicznych po fazę produkcji, pozwala na wytwarzanie produktów bez użycia sztucznych substancji. Silne zaangażowanie w upowszechnianie kultury, poprzez wydawnictwo Aboca Edizioni oraz muzeum Aboca w Sansepolcro, służą z kolei odbudowaniu świadomości związku między zdrowiem człowieka a naturą. Formalnym potwierdzeniem zaangażowania firmy w prowadzenie swojej działalności w sposób odpowiedzialny i transparentny było uzyskanie statusu spółki B Corp.
Model łączący badania naukowe z naturalną złożonością
Aboca dysponuje jedyną na świecie autorską platformą badawczą, która umożliwia stosowanie kryteriów medycyny opartej na dowodach naukowych (Evidence Based Medicine) do badania złożonych substancji naturalnych. Pozwala to na wdrożenie zaawansowanego podejścia naukowego opartego na zrozumieniu systemów naturalnych i ich zastosowaniu w zdrowiu człowieka, zgodne z ideą postrzegania przedsiębiorstwa jako części szerszego ekosystemu.
Przywództwo oparte na logice sieci
Systemowe podejście ma również wpływ na model przywództwa, który firma rozwinęła na przestrzeni lat. W firmie nie obowiązuje logika hierarchiczna, lecz podejście „sieciowe”, inspirowane systemami życiowymi. Menedżerowie i liderzy zespołów nie są zwykłymi przełożonymi, ale łącznikami większej całości, odpowiedzialnymi za jakość relacji oraz spójność między wartościami i działaniami. Jest to rodzaj przywództwa, które stawia na poczucie odpowiedzialności, współpracę i umiejętność łączenia różnych kompetencji. Model ten okazał się kluczowy w ważnych procesach transformacji, od ewolucji kompetencji wewnętrznych, poprzez upowszechnienie pracy cyfrowej, aż po bardziej zaawansowaną integrację badań naukowych, technologii i rozwoju organizacyjnego.
Kultura, która stawia człowieka w centrum uwagi
Dążenie do dobrostanu, będące naczelnym elementem misji firmy, znajduje również odzwierciedlenie w kulturze wewnętrznej. Z biegiem czasu firma Aboca wypracowała społeczny model rozwoju, który nie skupia się wyłącznie na oferowaniu pojedynczych świadczeń, ale na tworzeniu środowiska, które docenia człowieka i jego kompetencje.
Spersonalizowane ścieżki rozwoju, dbałość o jakość środowiska pracy oraz relacje międzyludzkie stanowią podstawę kultury, która stawia na zaufanie, poczucie przynależności i wspólną odpowiedzialność. Podstawowe założenie jest proste i czytelne: zdrowie, które promujemy na zewnątrz, musi być przede wszystkim obecne wewnątrz firmy.
Innowacja rekombinacyjna: nowe rozwiązania łączące w sobie tradycję i naukę
Jednym z najbardziej innowacyjnych aspektów strategii firmy jest sposób zarządzania wiedzą. W literaturze przypadek firmy Aboca został określony jako idealny przykład innowacji rekombinacyjnej, czyli procesu, w ramach którego wiedza pochodząca z różnych czasów i różnych dziedzin nauki jest ponownie łączona w celu generowania nowych rozwiązań (Making the Old New Again Through the Process of Recombinant Innovation – Journal of Product Innovation Management, 2025). Proces ten jest możliwy dzięki odnajdywaniu i utrwalaniu na cyfrowych nośnikach bogatego dziedzictwa historycznego w postaci tekstów i receptur, a także dzięki pracy interdyscyplinarnych zespołów złożonych z historyków, farmakologów, biologów i naukowców zajmujących się danymi oraz dzięki naukowej walidacji prowadzonej zgodnie ze standardami medycyny opartej na dowodach naukowych (Evidence Based Medicine). Połączenie dawnej wiedzy ze współczesnymi metodami naukowymi pozwala tworzyć nowe produkty, a nawet nowe kategorie terapeutyczne, co umacnia pozycję firmy jako innowatora w dynamicznie rozwijającej się branży.
Technologia i sztuczna inteligencja jako narzędzia wspierające realizację misji
W procesie rozwoju firmy coraz ważniejszą rolę odgrywają nowoczesne technologie, w tym sztuczna inteligencja. Cyfryzacja łańcucha dostaw i badań pozwala poprawiać jakość procesów, ograniczać nieefektywność oraz uwalniać energię na działania o większej wartości dodanej. Innowacje technologiczne nigdy nie są celem samym w sobie, lecz stanowią narzędzia służące do realizacji misji i wzmacniania naukowego podejścia, zrównoważonego rozwoju oraz wpływu społecznego, bez uszczerbku dla wymiaru ludzkiego i relacji, które pozostają kluczowy elementem jej działania.
Strategia zorientowana na przyszłość: jakość, relacje i wspólne wartości
Wizja przyszłości przedsiębiorstwa opiera się na jasnych założeniach: rozwój naukowy oparty na medycynie systemowej (Systems Medicine), ekspansja międzynarodowa, inwestycje w kulturę i stała dbałości o wpływ na otoczenie. Jest to rozwój, który stawia na jakość, relacje i wspólne wartości, które firma przedkłada nad krótkoterminowe zyski.
Model dla zmieniającej się Europy
Aboca pokazuje, że przedsiębiorstwo może być konkurencyjne dzięki swojej autentyczności i silnej kulturze organizacyjnej. Podczas gdy wiele europejskich organizacji, poszukuje nowych interpretacji przemian technologicznych, społecznych i środowiskowych, doświadczenie włoskiej rodzinnej firmy stanowi dowód na to, że innowacje są możliwe i pożądane, ale tylko wtedy, gdy stanowią integralna cześć otaczającego nas świata.
