Dołącz do grona liderów, którzy chcą więcej
Kompetencje przywódcze
Polska flaga

Filozofia dla menedżerów? 8 książek filozoficznych, które każdy lider powinien przeczytać

17 marca 2017 4 min czytania
Zdjęcie Filip Szumowski - Redaktor "ICAN Management Review", Co-Active Coach i Scrum Master (PSM I)
Filip Szumowski
Filozofia dla menedżerów? 8 książek filozoficznych, które każdy lider powinien przeczytać

Streszczenie: Filozofia może dostarczyć menedżerom cennych narzędzi do lepszego zrozumienia siebie, innych i otaczającego świata. Przewodnictwo oparte na wiedzy filozoficznej pozwala na bardziej refleksyjne podejście do zarządzania. Istnieje kilka książek, które mogą pomóc liderom w rozwoju osobistym i zawodowym. Z nich warto wyróżnić te, które pokazują jak zastosować filozofię w praktyce biznesowej, na przykład "Medytacje" Marka Aureliusza, które uczą spokoju i samodyscypliny. Książka "Jeden dzień z życia Iwana Denisowicza" Aleksandra Sołżenicyna daje lekcję o sile przetrwania i odpornym charakterze, natomiast "Mit Syzyfa" Alberta Camusa rozważa sens życia w obliczu absurdów codzienności. Książki takie jak "Zbrodnia i kara" Fiodora Dostojewskiego pozwalają na głębsze zrozumienie motywacji ludzkich działań i ich konsekwencji. Ostatecznie, filozofia może stanowić inspirację do rozważania etycznych i moralnych aspektów liderowania, pomagając menedżerom w podejmowaniu mądrych i odpowiedzialnych decyzji.

Pokaż więcej

Rozwijamy się wtedy, gdy zajmujemy się czymś, co sprawia nam trudność. Dlatego proponujemy podróż na głębokie wody i zachęcamy do czerpania z tradycji liczącej 2,5 tysiąca lat. 

W publikowanych na ICAN.pl tektach autorzy często radzą, aby znaleźć kilka wyselekcjonowanych list wartościowych pozycji książkowych. Przygotowaliśmy więc dla was jedną z nich. Jest to wybór ośmiu dzieł filozoficznych, które pomogą wam stać się lepszymi menedżerami i przywódcami. Miłej lektury!

Boecjusz, O pocieszeniu, jakie daje filozofia

Na początek proponujemy klasyczne dzieło filozofii. Autor tego traktatu żył na przełomie V i VI wieku, był tłumaczem dzieł między innymi Platona i Arystotelesa, mechanikiem i wysoko postawionym urzędnikiem na dworze króla Teodoryka. Pikanterii dodaje fakt, że Boecjusz pisał O pocieszeniu… w celi śmierci, do której został wtrącony, gdy sprzeciwił się władcy w imię obrony niesłusznie skazanego człowieka. Tą pozycję polecamy wszystkim, którzy chcą się dowiedzieć, w jaki sposób uprawianie filozofii potrafi dodać otuchy nawet w bardzo trudnych czasach.

Marek Aureliusz, Rozmyślania

Któż nie chciałby mieć cesarza Imperium Rzymskiego jako swego doradcy? Zwłaszcza że ten władca jest w dodatku reprezentantem stoicyzmu – jednego z najstarszych i najbardziej uniwersalnych prądów filozoficznych. Jego Rozmyślania uczą o odpowiedzialności, obowiązku, mądrej pracy i dobrych relacjach z innymi. Lektura obowiązkowa przede wszystkim dla przywódców, którzy pragną mieć pozytywny wpływ na życie swoje, swoich bliskich i podwładnych.

William Ockham, Suma logiczna

Chociaż to Ockhamowi przypisuje się stworzenie narzędzia myślowego nazwanego od jego imienia brzytwą Ockhama, był on jedynie popularyzatorem znacznie starszej zasady zwanej lex parsimoniae. Jest ona wykorzystywana zarówno w filozofii, jak i w naukach przyrodniczych do dziś. Idea jest prosta: nie mnóż bytów ponad miarę. Oznacza to, że jeżeli mamy prostą teorię wyjaśniającą pewne zjawisko, to nie musimy szukać bardziej skomplikowanego wyjaśnienia. Dążymy do jak największej prostoty – również w biznesie, gdzie ceniona jest oszczędność i efektywność.

John Locke, Rozważania dotyczące rozumu ludzkiego

Całe dzieło jest godne polecenia osobom, które fascynuje natura procesu myślowego. Doradzam zwłaszcza lekturę księgi trzeciej, która traktuje o skutecznym używaniu słów. Zwłaszcza jeżeli szukamy porad związanych z pisaniem przemówień wywierających duży wpływ na słuchaczy.

Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Fenomenologia ducha

Wielu uczonych uważa, że ostatni wielki system filozoficzny stworzył właśnie Hegel. Twierdził on, że rzeczywistość można opisać dzięki dialektyce, czyli wykorzystując pojęcia tezy, antytezy i syntezy. Nie będę rozważał, w jakim stopniu faktycznie wystarczają one do opisywania świata – jest to być może temat na inny artykuł. Wydaje się interesujące, że tą samą strukturę możemy wykorzystać na przykład w myśleniu kreatywnym. Syntezowanie to nic innego, jak tworzenie nowej jakości przez wykorzystanie czegoś istniejącego i jego przeciwieństwa.

George P. Lakoff, M. Johnson, Metafory w naszym życiu

Jaki związek z kreatywnością ma sposób, w jaki myślimy i mówimy? Autorzy udowadniają tezę, że u podstaw języka leży właśnie metafora – porównujemy coś, czego nie znamy, z czymś, co jest nam bliższe. Wszystko opiera się na uświadomieniu sobie podobieństw pomiędzy różnymi przedmiotami i dziedzinami. Myślenie metaforyczne odegrało ważną rolę w wynalazczości. Gdy w XIX wieku nie rozumiano w pełni zjawiska prądu, starano się myśleć o nim jak o płynie. Czy więc wynalezienie żarówki nie było próbą zamknięcia tej cieczy w butelce?

Luc Boltanski, Nowy duch kapitalizmu

Aby przygotować się na nowy, globalny przełom w zarządzaniu, najpierw musimy uświadomić sobie, dlaczego obecny stan rzeczy nas ogranicza. Autor przeprowadził syntezę najważniejszych tekstów o zarządzaniu na przestrzeni dziesiątków lat. Rezultat? Bardzo pouczająca krytyka kapitalizmu i nakreślenie drogi rozwoju tej formacji myślowej. Pozycję polecam szczególnie wszystkim menedżerom i prezesom firm, którzy pragną mieć szeroki obraz rzeczywistości, w której żyjemy.

René Girard, Kozioł ofiarny

Próbując opisać mechanizm powstawania mitu, autor dociera do istoty kluczowego mechanizmu spajającego wiele społeczności. Tytułowy kozioł ofiarny był między innymi wykorzystywany w rytuałach, podczas których wszelkimi winami symbolicznie obarczano jedno zwierzę (lub człowieka), które następnie wypędzano, co przynosiło katartyczne oczyszczenie całej wspólnocie. Zrozumienie tego mechanizmu może wesprzeć cię w wielu miękkich aspektach biznesu: zachowaniu zdrowej kultury organizacji, przekazywaniu informacji zwrotnych w skuteczny sposób czy motywowaniu pracowników.

O autorach
Tematy

Może Cię zainteresować

Czy model biznesowy Dubaju przetrwa konfrontację z irańskimi dronami?

Odwet Iranu na ataki amerykańskie i izraelskie brutalnie narusza fundamenty, na których Zjednoczone Emiraty Arabskie zbudowały swoją potęgę gospodarczą. Dla przedsiębiorców, inwestorów i turystów staje się jasne, że wstrząsy geopolityczne przestały omijać terytoria dotychczas uważane za strefy wolne od ryzyka. Konflikt zbrojny kruszy filary dubajskiego cudu gospodarczego i wymusza rewizję strategii inwestycyjnych w regionie.

Multimedia
Wyzwania HR 2026: AI vs juniorzy, powrót do biur i kryzys zaangażowania
Pracujemy wydajniej niż kiedykolwiek, jednak polskie firmy mierzą się z niebezpiecznym paradoksem: nasze zaangażowanie spada. Czy w obliczu rewolucji AI, która zaczyna „pożerać” juniorów, oraz planowanego przez prezesów powrotu do biur, liderzy zdołają odzyskać zaufanie swoich zespołów? Zapraszamy na rozmowę Pawła Kubisiaka z Dominiką Krysińską o tym, jak HR przechodzi transformację z działu „dopieszczania pracowników” w twardego partnera strategicznego zarządu.
Ronnie Chatterji z OpenAI: dlaczego na zyski z AI musimy jeszcze poczekać?

Ronnie Chatterji, główny ekonomista OpenAI i były doradca Białego Domu, rzuca nowe światło na mechanizmy, które  zmieniają globalną produktywność. W rozmowie z Samem Ransbothamem wyjaśnia, dlaczego obecne inwestycje w czipy to zaledwie wstęp do rewolucji, po której AI stanie się silnikiem napędzającym naukę i codzienny biznes. Poznaj perspektywę człowieka, który łączy świat wielkiej polityki z technologiczną awangardą Doliny Krzemowej.

Agenci, Roboty i My: Jak AI zmienia oblicze pracy

Sztuczna inteligencja to już nie tylko technologiczna nowinka, ale najważniejszy temat w agendzie każdego nowoczesnego zarządu. Dowiedz się, dlaczego ponad połowa naszych codziennych zadań może wkrótce zostać zautomatyzowana, a mimo to ludzkie kompetencje, intuicja i empatia staną się bardziej pożądane niż kiedykolwiek wcześniej<span data-path-to-node=”2,11″>. Poznaj kluczowe wnioski z najnowszego raportu McKinsey Global Institute i sprawdź, jak skutecznie poprowadzić swoją organizację przez tę bezprecedensową transformację, budując innowacyjne partnerstwo między człowiekiem a algorytmemde=”2,15″>.

orkiestrator Orkiestrator – nowa rola menedżera w erze agentowej

W 2026 roku rola menedżera przestaje ograniczać się do zarządzania ludźmi. Lider staje się orkiestratorem pracy ludzi i autonomicznych systemów AI, projektując zdolność organizacji do skutecznej realizacji strategii. Przyszłość przywództwa to balans między technologiczną wydajnością a ludzkim sensem pracy.

Banda dupków: jak marki mogą skorzystać na wykorzystaniu obelg

W świecie marketingu, gdzie bezpieczne i wygładzone przekazy stają się tłem, niektóre marki decydują się na krok skrajnie ryzykowny: przejęcie pejoratywnych określeń i przekucie ich w fundament swojej tożsamości. Najnowsze badania dowodzą, że proces odzyskiwania obelg może być potężnym katalizatorem lojalności, o ile liderzy biznesu zrozumieją psychologiczne mechanizmy stojące za tym zjawiskiem.

Nowy MITSMR: Planowanie scenariuszowe. Jak zbudować firmę odporną na jutro

Niepewność nie jest dziś „czynnikiem ryzyka” — jest środowiskiem pracy. Dlatego w nowym MIT SMR odwracamy logikę klasycznego planowania: zamiast szlifować jeden perfekcyjny scenariusz, uczymy budować gotowość na wiele wersji jutra. Pokazujemy, jak planowanie scenariuszowe wzmacnia strategiczną odporność, co zrobić, by strategia nie utknęła w silosach oraz jak udoskonalić prognozowanie dzięki wykorzystaniu AI.

Różne pokolenia, różne potrzeby. Jak wiek zmienia oczekiwania płacowe?

Czy „atrakcyjne wynagrodzenie” znaczy to samo dla absolwenta i doświadczonego eksperta? Dane z najnowszych raportów Randstad pokazują, że oczekiwania płacowe wyraźnie zmieniają się wraz z wiekiem, sytuacją życiową i doświadczeniem zawodowym. Firmy, które chcą skutecznie przyciągać i zatrzymywać talenty w 2026 roku, muszą odejść od jednolitej polityki wynagrodzeń i postawić na precyzyjne dopasowanie oferty do różnych pokoleń.

Premium
Zacznij zarabiać na retroinnowacjach

W świecie zdominowanym przez sztuczną inteligencję i cyfrowy nadmiar rośnie popyt na produkty, które łączą przeszłość z teraźniejszością. Od „głupich telefonów” po nowoczesne gramofony – konsumenci coraz częściej wybierają rozwiązania prostsze, trwalsze i bardziej autentyczne. Retroinnowacja staje się realną strategią wzrostu dla firm, które potrafią twórczo odświeżyć starsze technologie i dopasować je do współczesnych oczekiwań.

Architektura odporności

W świecie, w którym kryzysy eskalują szybciej niż procesy decyzyjne, przewagę daje nie perfekcyjny plan, lecz gotowość na wiele wariantów przyszłości. Redaktor naczelny wskazuje, że architektura odporności wymaga odejścia od sztywnego prognozowania na rzecz scenariuszowego myślenia, strategicznego foresightu i konsekwentnego wzmacniania wewnętrznych fundamentów organizacji.

Materiał dostępny tylko dla subskrybentów

Jeszcze nie masz subskrypcji? Dołącz do grona subskrybentów i korzystaj bez ograniczeń!

Subskrybuj

Otrzymuj najważniejsze artykuły biznesowe — zapisz się do newslettera!