Firmy zarabiają dzięki AI

Z początkiem każdego roku firmy konsultingowe przedstawiają swoje prognozy, plany oraz wyniki badań. W przypadku tych ostatnich wiele wskazuje, że jeżeli chodzi o sztuczną inteligencję, organizacje planują w 2022 roku spore inwestycje, bowiem już teraz czerpią zyski z tej technologii.

W zrozumieniu tego wniosku pomocna będzie znajomość kontekstu. Pomimo pewnych sukcesów AI jednym z wyzwań w ostatnich latach było to, że projekty wykorzystujące tę technologię często nie przynosiły wystarczających zysków. Na przykład w badaniu na temat AI przeprowadzonym w 2019 roku przez „MIT Sloan Management Review” i Boston Consulting Group, aż 7 na 10 firm przyznało, że inwestycje w AI nie przełożyły się na żaden finansowy zysk lub był on minimalny. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy było to, że stosunkowo niewiele projektów zostało wdrożonych do fazy produkcji; zbyt często były to przedsięwzięcia badawcze. Wdrożenia produkcyjne mogą być trudne, ponieważ zazwyczaj wymagają integracji z istniejącymi systemami i procesami, przekwalifikowania pracowników oraz zdolności do dostosowania technologii AI.

Przez trzy ostatnie lata sytuacja uległa zmianie. W badaniu przeprowadzonym na początku 2022 roku wśród kadry kierowniczej wyższego szczebla ds. danych i technologii przez NewVantage Partners, aż 7 na 10 firm przyznało, że inwestycje w AI nie przełożyły się na żaden finansowy zysk lub był on minimalny. Jedną z przyczyn tego stanu rzeczy było to, że stosunkowo niewiele projektów zostało wdrożonych do fazy produkcji; zbyt często były to przedsięwzięcia badawcze. Wdrożenia produkcyjne mogą być trudne, ponieważ zazwyczaj wymagają integracji z istniejącymi systemami i procesami, przekwalifikowania pracowników oraz zdolności do dostosowania technologii AI.

Przez trzy ostatnie lata sytuacja uległa zmianie. W badaniu przeprowadzonym na początku 2022 roku wśród kadry kierowniczej wyższego szczebla ds. danych i technologii przez NewVantage Partners (gdzie Randy Bean jest dyrektorem generalnym i współzałożycielem, a Tom Davenport współpracownikiem), 92% dużych firm stwierdziło, że osiąga zwrot z inwestycji w dane oraz AI. To wyraźny wzrost z 48% w 2017 roku. Taki sam odsetek (92 proc.) stwierdził, że zwiększa inwestycje w tę technologię, dorównując tym samym odsetkowi z ubiegłego roku. Dwadzieścia sześć procent firm wprowadziło systemy AI do produkcji – ponad dwukrotnie więcej niż 12% w zeszłorocznym badaniu. Respondentów pytano również o to, czy ich organizacje są zorientowane na dane, i tylko 26% z nich odpowiedziało, że tak. Nie wydaje się jednak, by przeszkadzało im to w dokonywaniu postępów w zakresie AI.

Zyski z AI na całym świecie

Respondenci badania NewVantage w większości reprezentują przedsiębiorstwa z Ameryki Północnej. Jednak inne badania sugerują, że firmy na całym świecie również dostrzegają rosnącą wartość AI. Badanie State of AI in the Enterprise przeprowadzone przez Deloitte (gdzie Tom jest starszym doradcą w dziedzinie AI), przeprowadzone w połowie 2021 roku, wykazało, że zwrot z inwestycji uzyskują dwa rodzaje firmy. Pierwsze, to te, które można określić mianem transformatorów – mowa o 28% firm, które odnotowały wysokie wyniki biznesowe i stosunkowo dużą liczbę produkcyjnych wdrożeń AI (średnio sześć). Ta grupa zidentyfikowała i w dużej mierze przyjęła najlepsze praktyki związane z optymalizacją wyników AI, w tym posiadanie strategii AI, budowanie ekosystemu wokół AI oraz wprowadzanie procedur i struktur organizacyjnych (takich jak operacje uczenia maszynowego, czyli MLOps).

Druga grupa, stanowiąca 26% respondentów, została określona mianem poszukiwaczy ścieżek. Te firmy również odnotowały zysk z poniesionych inwestycji, choć liczba wdrożeń była mniejsza. Zaadaptowały one również możliwości i zachowania prowadzące do sukcesu z AI, choć w mniejszej liczbie projektów. Nie osiągnęły przy tym takiego samego poziomu rozwoju jak transformatorzy.

Biorąc pod uwagę te liczby, łatwo zauważyć, że ostatecznie ponad połowa respondentów na całym świecie potwierdza, że AI przynosi pozytywne efekty biznesowe. Jak już zauważyliśmy, czerpanie zysków z AI bez jej wdrożenia jest trudne lub wręcz niemożliwe, jednak powyższe wyniki wskazują, że nie potrzeba zbyt wielu wdrożeń, aby uzyskać korzyści.

Globalne badanie McKinsey z 2021 roku dotyczące AI wskazuje przy tym, że liczba wdrożeń AI oraz ich wartość wzrastają. McKinsey stwierdził, że liczba firm zgłaszających wprowadzenie AI w co najmniej jednej funkcji wzrosła do 56% w porównaniu z 50% w 2020 roku. Co ważniejsze, badanie wskazuje również, że zwrot ekonomiczny z AI jest także rosnący. Udział respondentów zgłaszających co najmniej 5% zysków (EBIT), które można przypisać AI, wzrósł do 27% z 22% w poprzednim badaniu. Nie mamy pewności, w jaki sposób respondenci obliczają procent zysków, które można przypisać AI, lecz ich odpowiedzi sugerują wysokie wartości.

Respondenci badania McKinsey zgłosili również znacznie większą niż wcześniej redukcję kosztów dzięki AI w każdej funkcji, przy czym największe usprawnienia odnotowano w zakresie rozwoju produktów i usług, marketingu i sprzedaży oraz strategii i finansów badanych przedsiębiorstw.

Podobnie jak w przypadku badania Deloitte, McKinsey stwierdził, że progresywne praktyki AI przynoszą korzyści. Firmy, które odnotowały największy wzrost zysków z AI, nie tylko stosowały praktyki prowadzące do sukcesu, w tym MLOps, lecz z większym sensem inwestowały w AI i w większym stopniu korzystały z technologii chmurowych.

Badanie przeprowadzone przez IBM oferuje pewien wgląd we wpływ pandemii COVID‑19 na wdrażanie AI, ze szczególnym uwzględnieniem technologii zorientowanych na automatyzację. Okazało się, że 80% ankietowanych firm korzysta już z jakiejś formy technologii automatyzacji lub planuje to zrobić w ciągu najbliższego roku. Nieco ponad jedna trzecia badanych organizacji stwierdziła, że pandemia wpłynęła na ich decyzję o przyjęciu i wykorzystaniu automatyzacji jako sposobu na poprawienie produktywności. Respondentami badania IBM byli specjaliści IT, co mogło wpłynąć na wyniki; automatyzacja procesów IT (znana jako AI dla operacji IT lub AIOps) jest popularnym przykładem zastosowania tej technologii.

Korzyści niewymierne

Powinniśmy wspomnieć o interesującym badaniu z 2021 roku przeprowadzonym przez „MIT Sloan Management Review” i Boston Consulting Group, mającym na celu ocenę nie tyle finansowych korzyści płynących z inwestycji w AI, ile kulturowych usprawnień, jakie się z nią łączą. Ponieważ, z tego co wiemy, nikt wcześniej nie sprawdzał tego, nie możemy dokonać porównań z przeszłością.

W tym globalnym badaniu 58% wszystkich respondentów, podejmujących wdrożenia AI, zgodziło się, że poprawiły one wydajność i usprawniły proces podejmowania decyzji w zespołach. Większość z tej grupy (78%) stwierdziła również poprawę współpracy w ramach zespołów. Czy sprawniejsze podejmowanie decyzji i współpraca są wskaźnikami korzyści kulturowych? Nie jesteśmy pewni, ale zdecydowanie mogą przekładać się one na wartość ekonomiczną.

Badanie wskazało również, że AI przynosi korzyści strategiczne, ale dotyczą one głównie firm, które wykorzystują sztuczną inteligencję do znajdowania nowych sposobów tworzenia wartości, zamiast do obniżania kosztów. Firmy, które wykorzystują AI przede wszystkim do tworzenia nowej wartości, 2,5 raza częściej uznały, że AI pomaga ich organizacji konkurować na rynku, w porównaniu z tymi, które stwierdziły, że wykorzystują AI przede wszystkim do usprawniania istniejących procesów. Firmy te były również 2,7 razy bardziej skłonne zgodzić się ze stwierdzeniem, że AI pomaga wykorzystać możliwości w sąsiednich branżach. Łatwo jest dostrzec, że wartości te mogą przekładać się na wymierny finansowy zysk.

Dla tych, którzy chcą, aby „wiosna AI” trwała bez końca, jest to wspaniała wiadomość. Nadal pozostaje jednak sporo do zrobienia w kwestii pozyskania lepszej stopy zwrotu w inwestycje AI, a przytoczone badania potwierdzają to, co podpowiadała intuicja. Największym problemem związanym z zyskownością AI jest to, według przeprowadzonego niedawno niewielkiego badania wśród naukowców zajmujących się danymi, że większość modeli uczenia maszynowego nadal nie jest wdrażana w środowiskach produkcyjnych wewnątrz organizacji. Firmy oraz liderzy AI muszą jeszcze nad tym popracować.

Jednakże fakt, że tak wielu liderów biznesowych biorących udział w tak wielu ankietach dotyczących tego zagadnienia zgodnie uważa, że ich organizacje czerpią znaczącą wartość z AI, stanowi zdecydowaną poprawę w stosunku do czasów sprzed zaledwie trzech lat i jest wyraźnym sygnałem, że AI na stałe zagości w świecie biznesu.