Streszczenie: Badanie Open Research pokazuje, że coraz więcej Polaków zwraca uwagę na kraj pochodzenia produktów i wyraźnie preferuje wyroby lokalne – nawet 73% respondentów deklaruje, że kupiłoby produkt, gdyby był polski, co oznacza wzrost o 9 p.p. w porównaniu z rokiem poprzednim. W przypadku żywności polskość staje się kluczowym czynnikiem dla 60% badanych, a także znaczenie zyskuje w kategorii RTV/AGD (dla 68% kupujących). Mimo różnic w ocenie poszczególnych segmentów – od bankowości po chemię gospodarczą – jedno jest jasne: patriotyzm gospodarczy staje się istotnym elementem decyzji zakupowych, szczególnie dla konsumentów świadomych jakości, ceny i wartości marki.
Polacy coraz bardziej interesują się pochodzeniem kupowanych produktów i marek – wynika z badania Patriotyzm konsumencki Polaków, które po raz drugi przeprowadziła firma Open Research. Aż ? Polaków regularnie sprawdza, w jakim kraju został wyprodukowany nabywany przez nich artykuł, pozostała część uczestników badania sprawdza tę informację rzadko lub wcale. Równocześnie 73% ankietowanych twierdzi, że zachętę do zakupu danego produktu stanowi dla nich to, że pochodzi on z Polski. Oznacza to aż 9‑procentowy wzrost w porównaniu z rokiem ubiegłym.
Głębsza analiza wyników pokazuje, że to, czy polski aspekt marki stanowi zachętę do zakupu, zależy od kategorii produktu. Na polskim pochodzeniu marki najwięcej zyskują producenci żywności. W zeszłym roku tylko połowa Polaków wolałaby kupować artykuły spożywcze polskiej marki. Dziś aż 60% respondentów stwierdziło, że chętniej kupiłoby produkty z tej kategorii, gdyby pochodziły z Polski, przy czym 68% badanych przy podejmowaniu decyzji zakupowych bierze pod uwagę kraj pochodzenia produktu. 21% badanych stwierdziło, że polska produkcja nie ma wpływu na decyzje o zakupie, zaś zdaniem 15% respondentów polska marka zniechęca do zakupu. Polska żywność kojarzy się przede wszystkim z dobrą jakością (40% wskazań), zdrowiem i ekologią (26%) oraz dobrym smakiem (17%). Czołowymi markami wskazywanymi wśród polskich artykułów spożywczych są: Wedel, Winiary i Mlekovita.
Drugą kategorią produktów, przy zakupie których badani uwzględniają kraj pochodzenia, jest RTV/AGD. Podobnie jak przy artykułach spożywczych także tu stwierdzono, że dla 68% badanych (o 7 p.p. więcej niż w roku ubiegłym) miejsce produkcji jest istotnym czynnikiem decyzyjnym. Co zastanawiające, polskie artykuły gospodarstwa domowego i technologia użytkowa cieszą się niewielkim zainteresowaniem. Tylko 38% respondentów stwierdziło, że polskość marki produktu tej kategorii stanowiłaby zachętę do zakupu, przy czym dla 36% nie miałoby to znaczenia, zaś dla 18% polski aspekt marki producenta sprzętu RTV/AGD zniechęca do zakupu. Niestety, choć 42% badanych kojarzy polskie produkty z tej kategorii z dobrą jakością, a 10% z dobrą ceną, to wciąż silne jest powiązanie polskiej marki ze słabą jakością (19% wskazań).
Czy podczas zakupów sprawdzasz, czy produkt został wyprodukowany w Polsce?
Patriotyzm konsumencki jest coraz silniejszy
Kiedy polski aspekt marki jest ważny?
Polski aspekt marki jest bardzo istotny przy wyborze produktów bankowych i ubezpieczeniowych – w drugiej edycji badania stwierdziło tak aż 48% badanych, o 7% więcej niż w roku ubiegłym. 21% przyznaje, że polskie pochodzenie nie ma wpływu na decyzje zakupowe w przypadku tej kategorii, przy czym 13% badanych zniechęca do zakupu. 60% respondentów stwierdziło, że pochodzenie produktów tej kategorii ma dla nich znaczenie. Interesujący wydaje się fakt, że obok pozytywnych skojarzeń bardzo silnie występują również te negatywne.
Polacy kojarzą polskie instytucje bankowe przede wszystkim z:
atrakcyjną ofertą (26% wskazań),
bezpieczeństwem i zaufaniem (24%),
a także z polskim kapitałem (15%).
Oprócz tego aż 13% badanych wiąże polski aspekt marek z tej kategorii z nieatrakcyjną ofertą, a 8% z wysokimi kosztami. Okazuje się, że pomimo tych wskazań większość badanych byłaby jednak skłonna wybrać produkt bankowy lub ubezpieczeniowy, gdyby pochodził z Polski.
Grupą produktów, na którą patriotyzm zakupowy ma najmniejszy wpływ, są: meble, usługi telekomunikacyjne oraz chemia gospodarcza. W przypadku ostatniej z tych kategorii polski aspekt marki zachęca do zakupu tylko 39%, podczas gdy zniechęca 19% badanych. Jednocześnie w przypadku 22% wskazań polskie marki z kategorii chemii gospodarczej kojarzą się ze słabą jakością i niską skutecznością.
Podczas zakupów Polacy są patriotami #konsumenci
Jak Polacy rozpoznają polskie produkty?
Głównym czynnikiem sprawiającym, że dany produkt lub markę konsumenci rozpoznają jako polską, jest nazwa. Dane pokazują jednak, że badani nie zawsze są w stanie trafnie zidentyfikować polską markę. O ile bezbłędnie wskazują na kraj pochodzenia marek takich jak PKO Bank Polski (93% wskazań) czy Roleski (91%), to zaledwie 66% respondentów było w stanie stwierdzić polskie pochodzenie sieci sklepów Żabka, a w przypadku firmy Reserved było to zaledwie 37% wskazań.
Jednym z podstawowych źródeł informacji o pochodzeniu produktów są specjalne oznaczenia, jednak nie istnieje jeden spójny symbol informujący o polskim pochodzeniu. Spośród wielu symboli i haseł tego rodzaju najczęściej zachęca do zakupu identyfikator:
„Produkt polski” (46% wskazań),
„Produkt polski, gwarancja jakości” (43%)
oraz „Teraz Polska” (40%).
Wśród młodych z największym odzewem spotyka się hasło „Produkt polski. Kupując, dajesz pracę”.
Polacy świadomie i dojrzale podchodzą do decyzji zakupowych, a większość z nich wspiera rodzime marki. Znaczna część z nich sprawdza podczas zakupów informacje, czy produkt został wyprodukowany w Polsce, zaś polscy producenci coraz częściej podkreślają pochodzenie swoich produktów.
BADANIE wykonane przez firmę Open Research zostało przeprowadzone metoda CAWI (online) na próbie 800 respondentów w wieku 15–59 lat. 44% z nich miało wykształcenie wyższe, tyle samo wykształcenie średnie. Badanie obejmowało mieszkańców wsi, a także małych, średnich i dużych miast.
