Jak transformacyjni liderzy prowadzą firmy w czasach kryzysu

Pandemia COVID‑19 zmieniła wiele aspektów życia biznesowego, jednak paląca potrzeba transformacji w organizacjach pozostaje tak samo aktualna jak zawsze. Można nawet powiedzieć, że kryzys jeszcze bardziej ją uwydatnił. Większość firm wprowadziła błyskawiczne działania mające na celu dostosowanie się do nowej sytuacji.

Obecne wyzwanie polega na tym, by wdrożone środki stały się swego rodzaju fundamentem dla dalszego rozwoju, bazą dla długofalowych, szerszych inicjatyw, dzięki którym firma zyska dobrą pozycję na przyszłość. A ta przyszłość może jawić się jako permanentny stan nadzwyczajny.

Czerpiąc z doświadczenia BCG, czyli z ponad 750 udanych procesów transformacji przedsiębiorstw, wyłoniliśmy pięć cech, które pozwolą prezesom skuteczniej wdrażać duże i ważne zmiany w ich organizacjach. Proponowane przez nas tezy zostały przetestowane w przeróżnych warunkach gospodarczych, w tym na rynkach wschodzących, w recesji, a także w okresach biznesowych turbulencji. Każdy prezes rozważający lub już przeprowadzający transformację – czyli naprawdę każdy prezes – powinien potraktować je priorytetowo.

Sprawdzony zestaw działań

Pięć cech charakterystycznych dla transformacyjnych prezesów opracowaliśmy już w 2018 roku. Jednak od tego czasu wiele się w świecie biznesu zmieniło. Mamy do czynienia z rosnącą polityczną niepewnością w Europie, do tego nieustannie wzmacniają się napięcia na linii USA – Chiny. Połączenie zachodzących zmian oznacza większą presję, jaką rzeczywistość wywiera na firmy oraz zarządzające nimi zespoły, a nowy koronawirus tylko utrudnia i tak już niełatwą sytuację. W wyniku tego wszystkiego wiele organizacji z przeróżnych branż i regionów świata musi walczyć o stabilizację przychodów, dalszy wzrost dzięki nowym cyfrowym kanałom sprzedaży i redukcję kosztów. A co najważniejsze, muszą wprowadzić rozwiązania cyfrowe do wszystkich aspektów swojej działalności operacyjnej i handlowej, by zyskać na elastyczności. Transformacja to sposób na pokonanie przeszkód, jednak jej przeprowadzenie nigdy chyba nie było trudniejsze.

Zważywszy na ogrom wyzwania, przed jakim stoją prezesi, potrzebują oni zestawu sprawdzonych działań, dzięki którym zaplanują i wdrożą w swoich firmach ważne i niezbędne zmiany. Transformacyjni liderzy organizacji mają pięć poniższych cech wspólnych.

Szybko podejmują zdecydowane działania i inicjują oficjalny program transformacji. Większość organizacji już rozpoczęła nowe inicjatywy, będące reakcją na pandemię, między innymi redukcję kosztów, testowanie różnych modeli e‑commerce, stabilizację łańcuchów dostaw, a także wykorzystanie technologii do poprawy komunikacji i zaangażowania zarówno wśród pracowników, jak i klientów. Wszystkiego tego dokonano, budując zespoły łączące atrybuty wielu obszarów funkcyjnych, działające w warunkach ogromnej niepewności. Teraz prezesi muszą niezwłocznie wykorzystać ich fundamentalne działania i podjąć śmielsze kroki, by zapewnić swoim organizacjom sukces. Wyniki przeprowadzonych przez nas badań wskazują, że historycznie 57% przedsiębiorstw rozpoczynało szeroko zakrojoną transformację w ciągu roku od poważnego spadku całkowitej stopy zwrotu dla akcjonariuszy (ang. total shareholder return – TSR). Te zdecydowane działania prowadziły do większego prawdopodobieństwa dalszego powodzenia, zarówno w ujęciu krótkofalowym, jak i w dłuższej perspektywie.

Formalne programy transformacji ze skoordynowanymi celami, działaniami i kamieniami milowymi dają inwestorom poczucie większej pewności, a także prowadzą do wyższych wycen przedsiębiorstw w odniesieniu do ich zysków. Dobrze zarządzana transformacja daje szybsze rezultaty, zapewnia dyscyplinę, zakłada pracę nad wytworzeniem nowych niezbędnych zdolności i umiejętności, a także wprowadza w organizacji skuteczną komunikację wewnętrzną i zewnętrzną.

Co ważne, niekorzystne okoliczności w sferze ekonomicznej nie są powodem, by odwlekać niezbędne przemiany. Wręcz przeciwnie, mogą one stać się dla kadry zarządzającej okazją do sprawdzenia się w boju. Badania prowadzone przez BCG sugerują, że chociaż podczas czterech ostatnich kryzysów gospodarczych w Stanach Zjednoczonych spora część firm została dotknięta spadkiem przychodów i zysków, to istnieje jednak grupa „zwycięzców”, w której obie te wartości wzrosły.

Indeks górny Uwaga: Przeciętne wyniki odnotowane w czterech okresach dekoniunktury w USA następujących od 1986 roku; wzrost sprzedaży oraz marży EBIT w porównaniu z trzyletnim poziomem bazowym z okresu poprzedzającego spowolnienie gospodarcze, dla amerykańskich firm o wartości sprzedaży min. 50 milionów dolarów. EBIT = zysk przed spłatą odsetek i opodatkowaniem; p.p. = punkt procentowy. Źródła: S&P Compustat; S&P Capital IQ; analiza BCG Henderson Institute. Indeks górny koniec^{Uwaga: Przeciętne wyniki odnotowane w czterech okresach dekoniunktury w USA następujących od 1986 roku; wzrost sprzedaży oraz marży EBIT w porównaniu z trzyletnim poziomem bazowym z okresu poprzedzającego spowolnienie gospodarcze, dla amerykańskich firm o wartości sprzedaży min. 50 milionów dolarów. EBIT = zysk przed spłatą odsetek i opodatkowaniem; p.p. = punkt procentowy. Źródła: S&P Compustat; S&P Capital IQ; analiza BCG Henderson Institute.}

Uwalniają generowane na bieżąco zyski, dając możliwość finansowania transformacji, i przekonująco komunikują potrzebę przemian. Ponieważ zmiany w świecie biznesu następują coraz szybciej, firmy nie mogą już poświęcać sześciu miesięcy na planowanie, a następnie kilku lat na przeprowadzenie transformacji. W dzisiejszej rzeczywistości trzeba od razu przejść do działań, które przyniosą szybkie i wymierne rezultaty, wygenerować zyski na pokrycie kosztów przyszłych projektów.