Dołącz do grona liderów, którzy chcą więcej
Digitalizacja

Jak COVID-19 wpłynął na decyzje zakupowe

1 lutego 2021 8 min czytania
Zdjęcie Lidia Zakrzewska - Redaktor zarządzająca "ICAN Management Review".
Lidia Zakrzewska
Jak COVID-19 wpłynął na decyzje zakupowe

Streszczenie: BrakOdpowiedziDlaURL

Pokaż więcej

Konsumenci działają zgodnie z przekonaniem, że w warunkach izolacji społecznej będą funkcjonować przez wiele miesięcy – wynika z badania KPMG w Polsce. Raport Doświadczenia klientów w nowej rzeczywistości, opisujący obecne zachowania klientów, pokazuje, jak COVID‑19 wpłynął na decyzje ich zakupowe oraz co to oznacza dla producentów i sprzedawców towarów oraz usług.

Centralnym punktem życia ludzi stały się ich domy i świat wirtualny, dlatego cyfryzacja przestała być elementem budującym ich przewagę konkurencyjną przedsiębiorstw. Stała się koniecznością. Inaczej firmy stracą szanse na utrzymywanie relacji z nabywcami, których koronawirus zmusił do izolacji społecznej i zmiany priorytetów.

Lista priorytetów

Obecną rzeczywistość definiują: większa niepewność, mniejsze poczucie bezpieczeństwa oraz ograniczony zakres możliwości zakupowych. Konsumenci zakładają, że wchodzenie w interakcje z markami poprzez cyfrowe kanały czy w momencie poluzowania obostrzeń w bardziej tradycyjny sposób zapewni im większą swobodę bezpiecznego wyboru przy niższych kosztach. Dzisiejszy konsument zwraca bowiem uwagę na wszystkie koszty życia. Istotny dla niego jest więc stosunek jakości do ceny kupowanych dóbr. Optymalizuje nie tylko wydatki, ale też czas i wysiłek, który musi poświęcić na zakupy. Podejmuje bardziej wyważone decyzje co do marek, z którymi chce utrzymywać relacje, skłaniając się ku tym, do których ma zaufanie i które mają lokalne pochodzenie.

Dla przedsiębiorstw płynie w tych obserwacji jasna wskazówka – będą musiały przemyśleć swój model biznesowy i operacyjny. Poszukiwanie produktów, które mają dobrą relację ceny do jakości nie jest bowiem trendem krótkoterminowym. Takie preferencje przetrwają pandemię i zagoszczą na dłużej niż kilka, kilkanaście miesięcy. Założenie, że likwidacja izolacji społecznej sprawi, iż ludzie otworzą szeroko portfele i poszaleją w sklepach, może być dużym błędem. Pandemia dotkliwie nauczyła wszystkich, że w budżetach domowych musi być żelazna rezerwa. W grupie osób badanych przez KPMG, które ograniczyły wydatki, jedna trzecia wcale nie zanotowała niższych dochodów. Konserwatywne gospodarowanie finansami wynika z ogólnej atmosfery niepewności jutra, obaw o utratę pracy czy zdrowia.

Obawy o bezpieczeństwo zdrowotne, ale też wygoda kupowania przez internet i potrzebny na to czas skłaniają do postawienia tezy, że cyfrowy kanał interakcji między konsumentami a producentami staje się, bez względu na sytuację, dominujący. Organizacje będą musiały zainwestować w cyfrowe metody komunikacji i płatności, dbając przy tym o zapewnienie swoim klientom satysfakcjonujących doświadczeń zakupowych. W świecie wirtualnym nie liczą się piękne wystawy, dobrze wyeksponowany towar, przyjemne otoczenie, zapach, światło, dyskretna muzyka, sympatyczna i profesjonalna obsługa. Ważne są czytelna aplikacja, polityka zwrotów, wiarygodność marki.

To, w jak sposób marki budują swoją wiarygodność, staje się obecnie bardzo ważne. Rośnie znaczenie wsparcia dla lokalnych środowisk, relacji marki z otoczeniem czy podejścia do pracowników.

Co definiuje nowego klienta?

Na podstawie wielu badań konsumentów przeprowadzonych na różnorodnych rynkach świata KPMG wyróżnił pięć uniwersalnych wymiarów, których analiza przybliża sposoby ich funkcjonowania, motywacje i zachowania w nadchodzącej rzeczywistości. Te wymiary mogą być dla organizacji punktem wyjścia do zrozumienia, które kierunki zarządzania doświadczeniami klientów warto wykorzystać do budowania przewagi konkurencyjnej.

Moja motywacja. Powody wpływające na inne zachowania i oczekiwania klientów

Konsumenci obawiają się wpływu transakcji na ich bezpieczeństwo. Chodzi o fizyczne ryzyko podczas zakupów w tradycyjnych sklepach i ryzyko cyberataku w sieci. Przedsiębiorcy powinni zatem tak projektować doświadczenia zakupowe klientów, aby czuli się oni chronieni. To jest tak samo ważne jak „poznaj mnie” czy „doceń mnie”. Według raportu KPMG, 98% respondentów deklaruje, że bezpieczeństwo podczas pandemii jest kluczowym czynnikiem mającym wpływ na zakupy. Ponad połowa nabywców (56%) obecnie bardziej przejmuje się swoim zdrowiem i bezpieczeństwem, kiedy wchodzi w interakcje z marką, a 30% nie chce się podzielić większością swoich danych osobowych.

Moja uwaga. Co skupia uwagę kupujących?

Konsumenci są zainteresowani sprawami, które wiążą się z ich celami, potrzebami życiowymi i emocjonalnymi. W tej sytuacji mogą być wyczuleni na „perswazyjny” styl komunikacji. Przełączyli się na zdalny tryb komunikacji z markami w dużo większym zakresie, niż to miało miejsce wcześniej. 71% respondentów w Polsce deklaruje wykorzystanie stron internetowych podczas zakupów pozaspożywczych, a 52% chce, aby aplikacje automatycznie filtrowały trafne informacje.

Moje połączenia. Jak konsumenci łączą się z urządzeniami, jak ze sobą nawzajem i jak wykorzystują informacje?

Według agencji badawczej Nielsen, tylko 6% konsumentów uważa się za „lojalnych wobec marki”. Proces nielojalności wzmaga komunikacja poprzez wyszukiwarki i płatne reklamy w połączeniu z oczekiwaniem natychmiastowej gratyfikacji. Połączenia zachodzą na trzech poziomach: psychologicznym związku między marką a jej produktami, skojarzeniach, które konsumenci tworzą wokół marki, oraz powiązaniach, jakie mają z siecią jej influencerów. Uznanie społeczne stało się ważniejsze niż zadowolenie z produktu (87% respondentów podejmuje decyzje zakupowe pod wpływem innych osób). Telefony komórkowe, szczególnie dla młodego i średniego pokolenia, są centrum aktywności życiowych. Firmy mogą to wykorzystać, budując pozytywne doświadczenia z markami poprzez aplikacje mobilne. Z badania KPMG wynika bowiem, że 79% respondentów w czasie pandemii korzysta z aplikacji mobilnych oraz zamierza korzystać z tej formy komunikacji w nowej rzeczywistości.

Mój zegar. Jak klienci równoważą ograniczenia czasowe i jak to się zmienia w różnych sytuacjach życiowych?

Zakupy online wybierają dziś wszystkie pokolenia. 70% osób powyżej 55. roku życia deklaruje, że zamówiło w czasie pandemii produkty w sieci. Kupujący oczekują jednak dostawy towaru niezwłocznie, po dokonaniu operacji (kliknij i odbierz). Czas stał się więc funkcją definiującą doświadczenia z marką. Priorytetem staje się powoli wygoda, szybkość i wirtualny kontakt w miejsce osobistego. Według 74% ankietowanych, bezpieczna i szybka dostawa do domu była czynnikiem napędzającym zmiany i miała wpływ na wybór dostawcy. Producenci i sprzedawcy nie mają wyboru – powinni tak dopracować logistykę dostaw (i automatycznie zwrotów), aby sprostać wyśrubowanym oczekiwaniom kupujących.

Mój portfel. Jak konsumenci korygują dynamikę wydatków w zależności od wydarzeń życiowych?

Choć COVID‑19 dotknął firmy w nierówny sposób, niemal wszystkie prowadzą konserwatywną politykę finansową. Podobne zachowania zauważyli autorzy badania wśród gospodarstw domowych (51% ankietowanych ograniczyło wydatki do niezbędnego minimum). Powodem takich postaw jest nie tylko rzeczywisty spadek dochodów (tylko 36% deklaruje, że się obniżyły), ale panujące w społeczeństwie nastroje, które sycą się niepewnością i strachem. Konsumenci, nierzadko doświadczani osobiście przez swoich pracodawców, bacznie przyglądają się też „swoim” markom. 51% respondentów deklaruje, że ochrona miejsc pracy i wynagrodzeń pracowników jest najważniejszym elementem, na którym powinny się skupić firmy w czasie pandemii.

Klient 5.0 w nowej normalności

W świecie nowej normalności producenci i sprzedawcy zetkną się już z nowym rodzajem kupujących. Przyspieszona pod wpływem pandemii cyfryzacja sprawi, że większość przeniesie się do wirtualnego świata, ograniczając zakupy w sklepach stacjonarnych. Będzie dominować samoobsługa na wiele sposobów oraz pragnienie komfortu i wygody. Nadal liczyć się będą czas i cena w relacji do jakości, tak samo jak inne wcześniejsze aspekty pozytywnego doświadczenia zakupowego. Inaczej będzie też wyglądać rynek.

Indeks górny Źródło: KPMG, raport Doświadczenia klientów w nowej rzeczywistości. Indeks górny koniec

O autorach
Tematy

Może Cię zainteresować

Zdefiniuj na nowo, czym jest „profesjonalizm”

To, co stanowi profesjonalizm, różni się w zależności od organizacji, ale najczęściej standaryzuje lub opisuje właściwe zachowania w miejscu pracy. Najskuteczniejsze normy zawodowe są sprawiedliwe, dobrze zdefiniowane i zniechęcają do negatywnych zachowań, jednocześnie wspierając spójność zespołu. Liderzy mogą zainicjować systematyczny przegląd podejścia swojej organizacji do profesjonalizmu poprzez pięcioetapowy proces, w którym aktywnie definiują normy i oczekiwania, które doprowadzą ich wyjątkową organizację do sukcesu.

Cyfryzacja w firmie Pfizer: trudność nie tkwi w technologii

Odkryj, jak firma Pfizer przełamała niemal 20 lat technologicznej stagnacji, skutecznie wdrażając cyfrowe systemy MES i EBR w swoich fabrykach na całym świecie. Najnowsze studium przypadku pokazuje, że kluczem do udanej transformacji produkcji i otwarcia drzwi dla sztucznej inteligencji nie były same systemy informatyczne, ale gruntowna zmiana w relacjach, budowanie zaufania między zespołami oraz elastyczność w zarządzaniu procesami operacyjnymi.

Premium
Jak liderzy mogą przezwyciężać wewnętrzne ograniczenia

Wewnętrzne rozparcie pomiędzy empatią a dążeniem do wyników to nie tylko dylemat menedżerski – to głęboki konflikt różnych części naszej psychiki. Współczesna psychologia biznesu coraz częściej sięga po twarde dowody z obszaru psychoterapii, aby pomagać menedżerom w wychodzeniu z decyzyjnego impasu. Poznaj System Wewnętrznej Rodziny (IFS) – nowoczesny i oparty na dowodach model, który pozwala liderom spojrzeć na swój umysł jak na wielowymiarowy system. Dowiedz się, jak poprzez uświadomienie sobie wewnętrznych głosów i aktywację energii centralnej Jaźni (zasada „8 C”) zyskać wewnętrzny spokój, odwagę i klarowność niezbędne do zarządzania zespołem w kryzysowych sytuacjach.

Premium
Czy klienci znajdą dziś twoją markę? Strategie dla wyszukiwania opartego na AI

ChatGPT, Perplexity i funkcja AI Overview w wyszukiwarce na zawsze zmieniają sposób, w jaki klienci szukają informacji. Jeśli Twoja strategia online wciąż opiera się wyłącznie na tradycyjnym SEO, Twoja marka ryzykuje całkowite zniknięcie z cyfrowego radaru – i to niezależnie od wielkości dotychczasowych budżetów. Dowiedz się, czym jest Information Search Marketing (ISM) oraz na czym polega optymalizacja pod wyszukiwarki generatywne (GEO). Przeczytaj artykuł i poznaj 5 filarów, które pomogą Ci odzyskać widoczność oraz zbudować przewagę konkurencyjną w erze wyszukiwania bez kliknięć (zero-click search).

Premium
Poddaj się audytowi i wyciągnij więcej z GenAI

Najlepsze rezultaty z wykorzystania sztucznej inteligencji osiągają nie ci, którzy posiadają najbardziej zaawansowane kompetencje techniczne, lecz profesjonaliści wykazujący się największą dyscypliną procesową. Kluczem do przejścia od zwykłego generowania treści do tworzenia unikalnej wartości biznesowej jest metapoznanie – czyli świadome myślenie o własnym sposobie myślenia i instrukcjach dawanych maszynie. Poznaj zwalidowane badaniami MIT ramy oparte na pięciu celach: przygotowaniu, doskonaleniu, weryfikacji, nadawaniu własnego charakteru oraz systematyzacji. Dowiedz się, jak wdrożyć prosty audyt sesji z GenAI i zamienić jednorazowe interakcje w powtarzalne, strategiczne zasoby organizacji.

Premium
Najlepsi klienci do analizy podczas ekspansji na nowy rynek

Ekspansja na nowe rynki to dla każdej innowacyjnej firmy prawdziwa chwila prawdy. Wielu liderów zakłada, że kluczem do udanego skalowania jest wyłącznie doskonały produkt lub dopracowana strategia marketingowa. Tymczasem badania przeprowadzone na ponad tysiącu globalnych start-upów dowodzą, że o sukcesie decyduje znacznie wcześniejszy wybór: selekcja pierwszych użytkowników (early adopters). Czy bezpieczniej jest testować produkt na dobrze znanym, lokalnym podwórku, czy od razu rzucić się na głęboką wodę i czerpać wiedzę z rynków zagranicznych? Poznaj strategiczny dylemat między czytelnością a transferowalnością informacji zwrotnej i wykorzystaj 4-krokowy model decyzyjny, aby uniknąć kosztownego falstartu.

Premium
Jak pogodzić efektywność z odpornością operacyjną

Systemy nastawione wyłącznie na maksymalną efektywność – pozbawione buforów i rezerw – okazują się niezwykle kruche w obliczu najmniejszych zakłóceń. Tradycyjne podejście każe menedżerom wybierać między redukcją kosztów a bezpieczeństwem procesów. Analiza milionów operacji pokazuje jednak, że to fałszywy dylemat. Przeczytaj, jak za pomocą trzech strategicznych kroków – przedefiniowania wskaźników KPI, porzucenia zunifikowanych modeli na rzecz elastycznego alokowania zasobów oraz świadomego kształtowania oferty – zaprojektować system, w którym wysoka wydajność idzie w parze z niewzruszoną odpornością na kryzysy.

Jak ABB zamyka lukę kompetencyjną dzięki nowej architekturze rozwoju młodych talentów

Brak specjalistów nie musi być największym problemem firmy. ABB udowadnia, że inwestując w młode talenty na każdym etapie edukacji, można stworzyć stabilny dopływ kompetencji i innowacji. O tym, dlaczego mentoring jest ważniejszy od krótkich staży i jak budować talent pipeline na lata, opowiada Przemysław Zakrzewski.

AI oferuje Europie Środkowej wielką szansę. Kto pierwszy, ten lepszy

Sztuczna inteligencja może uwolnić od 280 do 700 mld euro wartości rocznie w Europie Środkowej – nawet 15 proc. obrotu netto regionu. Polska ma największy pojedynczy potencjał: ok. 105 mld euro do 2030 roku z samej automatyzacji. Najnowszy raport QuantumBlack, AI by McKinsey pokazuje, że największa wartość leży nie w biurze, lecz w operacjach – i że okno na działanie nie pozostanie otwarte długo.

Klient w erze algorytmów. Jak dzięki AI dotrzeć do klienta i go zrozumieć

Złota era klasycznego marketingu 4P odchodzi do lamusa. Dziś to algorytmy i duże modele językowe decydują o tym, czy klient w ogóle dowie się o istnieniu Twojej firmy. Jak nie zniknąć z radaru konsumenta, mądrze badać jego potrzeby i skutecznie przeprowadzić transformację cyfrową? Zapraszamy do lektury najnowszego numeru „MIT Sloan Management Review Polska”, będącego przewodnikiem po nowym, napędzanym przez AI krajobrazie biznesowym.

Materiał dostępny tylko dla subskrybentów

Jeszcze nie masz subskrypcji? Dołącz do grona subskrybentów i korzystaj bez ograniczeń!

Subskrybuj

Otrzymuj najważniejsze artykuły biznesowe — zapisz się do newslettera!