Streszczenie: Recykling tekstyliów staje się kluczowym elementem współczesnych działań na rzecz zrównoważonego rozwoju, a proces selekcji odpadów ma coraz większe znaczenie. Nowoczesne technologie umożliwiają odzyskiwanie materiałów, które wcześniej były uznawane za bezużyteczne. Firmy wdrażają innowacyjne systemy, które pozwalają na efektywne przetwarzanie tekstyliów, redukując w ten sposób negatywny wpływ na środowisko. Nowe metody recyklingu stawiają na selekcję, rozdzielanie materiałów i ich ponowne wykorzystanie w produkcji odzieży czy innych produktów. Takie podejście nie tylko poprawia efektywność procesów, ale także wspiera realizację celów związanych z gospodarką obiegu zamkniętego. Zrównoważony rozwój w branży tekstylnej wymaga także dbałości o jakość surowców oraz podejście do recyklingu w sposób odpowiedzialny społecznie i ekologicznie.
Od 25 lat Grupa VIVE wspiera gospodarkę odpadami, dając im nowe życie. Chce, aby 100% surowca tekstylnego trafiającego do produkcji było wykorzystane w nowej, przetworzonej formie. Jest polskim liderem branży recyklingu tekstyliów i jednocześnie bardzo zaangażowaną społecznie organizacją w województwie świętokrzyskim.
Partnerem materiału jest:
Od selekcji tekstyliów po nowoczesny recykling
Siłą sprawczą Grupy VIVE jest Bertus Servaas, prezes i większościowy właściciel spółek. Zadaniem organizacji jest ochrona środowiska poprzez redukcję odpadów tekstylnych. Poza realizacją celów biznesowych równie ważna jest realizacja celów społecznych, mających wpływ na społeczność lokalną. Działania, które podejmują spółki z Grupy, dotyczą ochrony środowiska, wsparcia programów stypendialnych i pomocy uzdolnionej młodzieży w realizacji pasji.
Dziś Grupa VIVE składa się z ośmiu spółek. Wiodącą rolę odgrywa VIVE Textile Recycling, odpowiadająca za recykling tekstyliów. Firma posiada najnowocześniejsze w Polsce, w pełni skomputeryzowane linie do sortowania odzieży, które umożliwiają przerób ponad 400 ton surowca na dobę z zachowaniem najwyższych standardów jakościowych ISO 9001 i 14001. Każdego dnia ponad 990‑osobowa załoga w systemie trzyzmianowym sortuje i pakuje gotowe produkty z 700 różnych grup asortymentowych, które trafiają do odbiorców w wielu krajach na świecie oraz do sieci sklepów detalicznych VIVE Profit na terenie kraju. Spółka prowadzi też badania nad nowym wykorzystaniem i przetworzeniem odpadów tekstylnych, wprowadzając organizacji w działalność produkcyjną w cyklu gospodarki zamkniętej.
Pozostałe firmy wchodzące w skład Grupy VIVE to spółki zależne, których biznes jest ściśle powiązany z podstawową działalnością, jaką jest recykling tekstyliów. I tak VIVE Profit Center zajmuje się w zarządzaniem i rozwojem sieci wielkopowierzchniowych sklepów z odzieżą używaną. VIVE Transport specjalizuje się zintegrowanym łańcuchu dostaw i w przewozach wysokokubaturowych wymiennymi nadwoziami. VIVE Innovation wspiera Grupę w zakresie poszukiwania rynków zbytu dla produktów przetworzonych. Z kolei VIVE Biznes zajmuje się projektami optymalizującymi koszty przedsiębiorstw, a VIVE Properties zarządza nieruchomościami, które są własnością Grupy. Eko Collections i Dimatex to spółki specjalizujące się w pozyskiwaniu odzieży używanej na terenie Europy. Każda firma realizuje i włącza się w innowacyjne projekty biznesowe, dbając o zrównoważony rozwój i odpowiedzialne traktowanie wszystkich interesantów.
Innowacyjne technologie
Organizacja stale poszukuje nowych rozwiązań, które umożliwiałyby 100% recyklingu tekstyliów. Dlatego inwestycje w działania w obszarze badawczo‑rozwojowym są jednym z głównych kierunków rozwoju. Badania są ukierunkowane na wypracowanie innowacyjnych sposobów wytwarzania nowych produktów z przetworzonych w różnorodnych procesach włókien tekstylnych. Na przykład zniszczone swetry moherowe służą do produkcji dywanów w Indiach, a ścinki dżinsowe są przerabiane na okładki książek. Rozwłóknione tekstylia służą do produkcji kompozytu, który jest znakomitą alternatywą dla drewna.
Doskonałym przykładem innowacyjnego zastosowania jest też paliwo alternatywne. Z czego ono powstaje? Z przetworzenia odpadowej odzieży używanej, która po przejściu przez proces sortowania nie znajduje już innego zastosowania. Zanim materiał trafi do produkcji, przechodzi przez stanowisko kontroli jakości oraz detektor metali, po czym jest rozdrabniany i prasowany. Niezwykle ważnym elementem procesu produkcji jest taki dobór mieszaniny tekstyliów, aby otrzymany materiał miał określone parametry. Badania jakości są powadzone nie tylko u producenta, ale też u odbiorcy. Zaletą takiego paliwa są osiągane parametry – wysoka wartość opałowa, mała zawartość chloru oraz niska wilgotność. Oprócz wysokiej jakości paliwa zastosowana technologia pozwala producentowi zaoszczędzić około 30% energii w porównaniu z innymi rozwiązaniami o zbliżonej wydajności. Specjalny system załadunku i transportu pozwala zawieźć do odbiorcy blisko 50% więcej takiego materiału niż na tradycyjnych przyczepach z ruchomą podłogą. VIVE Textile Recycling potrafi w 100% zagospodarować surowiec, który do niej trafia. Odbiorcą paliwa powstałego z przetworzonej odzieży jest Grupa CRH Ożarów. W grudniu 2015 roku firma VIVE Textile Recycling podpisała z Ożarowem trzyletni kontrakt. Na mocy tej umowy kielecka spółka powinna dostarczać rocznie 12 tysięcy ton surowca. Żeby wywiązać się z umowy, musiała rozbudować linię produkcyjną. Zakończyła tę inwestycję w styczniu bieżącego roku. Jej koszt to 2,7 miliona złotych.
Inną innowacją jest zastosowanie technologii głosowego sterowania procesem sortowania. Technologia wykorzystuje unikalne w skali światowej rozwiązanie Fibersort. System został zaprojektowany przez belgijską firmę Valvan Baling Systems. Linia technologiczna należy do najnowocześniejszych linii tego typu w Europie. Przy trzech zmianach system jest w stanie przesortować nawet 120–150 ton tekstyliów na dobę. Pierwsze sortowanie odbywa się na 10 stanowiskach, sortowanie głosowe – na 16 stanowiskach. W sekcji sortowania według asortymentów linia ma 8 taśmociągów głównych, 34 stanowiska dmuchawek i pozwala na sortowanie 34 różnych rodzajów tekstyliów. W ciągu doby technologia może uruchomić podmuchy sprężonego powietrza aż 0,5 miliona razy. Łączna długość pasów transmisyjnych, które są zainstalowane na wszystkich etapach sortowania, wynosi około 1,5 km. Technologia działa na różnych etapach z różnymi prędkościami. Na końcu drogi surowiec porusza się z prędkością 40 razy większą niż na początku. Elementy konstrukcji linii oraz prasy ważą w sumie ponad 250 ton i przyjechały do Kielc 37 samochodami ciężarowymi.
Działania proekologiczne
Zgodnie z przyjętą misją Grupa VIVE realizuje różne projekty prospołeczne i proekologiczne. Tworząc swoje produkty, Grupa wpisuje się w nurt Textile Upcycling, czyli formę przetwarzania wtórnego odpadów tekstylnych, w wyniku której powstają produkty o wyższej wartości niż sam surowiec. Proces ten pozwala zmniejszyć ilość odpadów i materiałów wykorzystywanych w produkcji pierwotnej. W ten sposób „niepotrzebnym” tekstyliom nadaje się nowe życie.
Od selekcji tekstyliów po nowoczesny recykling
Projekt ADAPTACJA został stworzony z Mariuszem Przybylskim, znanym projektantem mody, oraz z polskim oddziałem WWF, międzynarodowej organizacji ekologicznej realizującej programy środowiskowe. To pomysł na dawanie drugiego życia tekstyliom dzięki wykorzystywaniu ich przetworzonej postaci w nowych produktach. W projekcie są sprzedawane ekotorby, z których zysk ze sprzedaży trafi na konto WWF Polska. Materiał do produkcji (melanżowy filc) powstał z tekstyliów wyselekcjonowanych z surowca dostarczonego przez VIVE Textile Recycling. Torby casualowe z limitowanej edycji można kupić w sieci sklepów VIVE Profit oraz w warszawskich butikach projektanta.
Jak powstał pomysł na ADAPTACJĘ? Produkcja bawełny pochłania dużo wody. Do konwencjonalnego procesu produkcji zużywa się nawet 20 tysięcy litrów na kilogram surowca. Na tej podstawie Grupa VIVE obliczyła, że do wyprodukowania tkaniny o wielkości centymetra kwadratowego potrzeba 0,5 litra wody. Przyjmując takie założenie, do wyprodukowania nowej torby potrzeba byłoby 2600 litrów, więc wykorzystując wyłącznie używane materiały, spółka właśnie tyle wody oszczędza, produkując tylko jedną torbę.
Od selekcji tekstyliów po nowoczesny recykling
Projekt ADAPTACJA jest kontynuacją akcji TRANSPLANTACJA. W październiku 2015 roku Mariusz Przybylski (słynący z nowatorskiego podejścia do mody i wykorzystywania niekonwencjonalnych materiałów) przedstawił damską kolekcję eleganckich ubrań, w której wykorzystał materiały pochodzące z recyklingu. Przy tworzeniu kolekcji, która wzbudziła spore zainteresowanie wśród odbiorców i była szeroko komentowana w środowiskach opiniotwórczych, współpracował z VIVE Textile Recycling. TRANSPLANTACJA była pierwszym w Polsce tego typu projektem z dziedziny art recyklingu, czyli przekształcenia surowców wtórnych w dzieła sztuki – eleganckie kreacje. Art recykling jest działaniem wynikającym ze świadomości nadmiernej produkcji i konsumpcji dóbr. Artyści na całym świecie sięgają po niepotrzebne i niechciane przedmioty, dając im drugie życie i nowy sens. Z rzeczy, które są tymczasowe i pozbawione wartości w oczach społeczeństwa konsumpcyjnego, tworzą na powrót przedmioty trwałe i wartościowe.
Grupa VIVE, organizując tę kampanię, wytyczyła nowy kierunek w branży przetwarzania surowców i ponownego ich wykorzystania. Zaakcentowała też swoje modowe ambicje oraz proekologiczny i innowacyjny wizerunek.
O nowatorskim podejściu w marketingu może z kolei świadczyćkampania wizerunkowa VIVE Profit, jednej ze spółek Grupy. Kampania była prowadzona pod hasłem: „Każde ubranie ma swoją historię – zainspiruj nią własny styl”, do której spółka zaprosiła stylistę oraz klientów sklepów z używaną odzieżą. Wśród nich ogłosiła casting, na który już pierwszego dnia zgłosiło się niemal 100 osób. Spośród ochotników spółka wybrała trzech. Z używanych rzeczy Tomasz Jacyków opracował dla nich stylizacje, które były następnie prezentowane w największych magazynach modowych i lifestyle’owych w Polsce. Kampania udowodniła, że recykling odzieży daje ogromne możliwości zarówno w zakresie oryginalnych stylizacji, jak i prawdziwej mody.
Działania społeczne i wizerunkowe
Działaniom proekologicznym Grupy VIVE towarzyszą działania społeczne. Dwa lata temu wiodąca spółka w grupie – VIVE Textile Recycling – została laureatem konkursu Liderzy Filantropii 2015 w kategorii „firma, która na cele społeczne przekazała największy odsetek swoich dochodów przed opodatkowaniem”, co w tym przypadku znaczyło 4,44%. Grupa VIVE jest też sponsorem tytularnym drużyny piłki ręcznej VIVE Tauron Kielce, zdobywcy 13 tytułów Mistrza Polski, 13 Pucharów Polski, a w 2016 roku – pucharu EHF Champions League.
Częścią Grupy VIVE jest również Fundacja VIVE Serce Dzieciom, której założycielem jest Bertus Servaas. Jej celem jest pomoc dzieciom i młodzieży nie tylko finansowo, poprzez stypendia naukowe czy środki na leczenie. Zadaniem jest przekazanie dobrego przykładu i najważniejszych wartości, które ułatwią im start w dorosłe życie. Fundacja skupia się między innymi na projektach związanych z edukacją w zakresie ochrony środowiska oraz przeciwdziałaniu izolacji społecznej, wspieraniu przedsiębiorczości u dzieci, poradnictwie i doradztwie, kształtowaniu pozytywnych postaw, a także zainteresowaniu aktywnością fizyczną i sportem. Prowadzi szereg projektów edukacyjnych oraz sportowych. W ramach fundacji działają trzy programy stypendialne.
Siła sprawcza Grupy VIVE
Bertus Servaas wybrał Polskę na miejsce swojego biznesu, kiedy cała Europa Środkowo‑Wschodnia przechodziła dynamiczne przeobrażenia. Jednak karierę zawodową zaczynał jako urzędnik skarbówki w Amsterdamie. Praca przy wyszukiwaniu uchybień, jakich dopuszczali się przedsiębiorcy, i egzekucja związanych z tym kar nie była dla niego wymarzonym zajęciem, zaczął więc myśleć o własnym biznesie. Wspólnie z kolegą założył firmę, która zajmowała się importem i eksportem odzieży używanej. Widząc potencjał tego biznesu, szczególnie we wschodniej części Europy, po kilku nieudanych decyzjach kupili 25% udziałów w niewielkiej hurtowni odzieży, mieszczącej się w Górkach Szczukowskich pod Kielcami. Tak zaczęła się historia 25‑letniej dziś spółki. W 1992 roku firma zajmowała się już pełnym procesem obróbki surowca – importem, sortowaniem i eksportem odzieży używanej – a liczba zatrudnionych pracowników stale rosła. Dziś Bertus Servaas i Agnieszka Servaas posiadają 100% udziałów w wiodącej spółce VIVE Textile Recycling oraz większościowe udziały w pozostałych.
W 2002 roku działalność Bertusa Servaasa w Polsce stanęła pod znakiem zapytania, bo pożar strawił cały towar i budynki firmy. W trudnej sytuacji rękę wyciągnęli do niego sami pracownicy i przedsiębiorcy skupieni w świętokrzyskim Klubie 100. Dzięki nim w bardzo krótkim czasie przedsiębiorca nie tylko nadrobił straty, ale też zaczął błyskawicznie rozwijać biznes, podwajając obroty. Jednak krokami milowymi w tworzeniu potęgi Grupy VIVE było przeniesienie produkcji do budynków przy ul. Karola Olszewskiego w Kielcach oraz powoływanie każdej kolejnej spółki zależnej.
Aktualnie Grupa VIVE zatrudnia około 2500 pracowników, stale się rozwija i realizuje kolejne projekty. Jej produkcja trafia do wielu krajów na całym świecie. Na początku lat dziewięćdziesiątych największą grupę stanowili nabywcy z Europy Wschodniej, krajów zachodniej Afryki oraz Dalekiego Wschodu. Dziś Grupa VIVE obsługuje firmy z ponad 60 krajów na terenie całej Europy, Afryki, Azji i Ameryki Południowej.
Działalność społeczna i ekologiczna w każdej spółce jest niejako wyrazem podziękowania grupy i jej prezesa dla lokalnej społeczności za pomoc w trudnym czasie; jest też rekompensatą za prawo do korzystania ze środowiska i świadczy, że firma utożsamia się z regionem.
Działania filantropijne Bertusa Servaasa wspierają rozwój Kielc oraz organizacji działających na terenie województwa świętokrzyskiego. Nic dziwnego, że lokalne komunikaty typu „Bertus Servaas wyróżniony Odznaką Honorową Województwa Świętokrzyskiego” z marca bieżącego roku czy „Bertus Servaas Człowiekiem Roku 2016” z lutego 2017 nikogo już nie zaskakują. Za działalność charytatywną w 2011 roku został odznaczony przez prezydenta RP Bronisława Komorowskiego Orderem Polonia Restituta.
Szacuje się, że w Polsce wytwarza się około 2,5 miliona ton odpadów tekstylnych rocznie, z czego połowa nadaje się do odzysku. Grupa VIVE, tworząc swoje produkty, kształtuje nurt Textile Upcycling, czyli formę wtórnego przetwarzania odpadów tekstylnych, w wyniku którego powstają towary o wyższej wartości niż sam surowiec. W ten trend mogą się włączyć wszystkie odpowiedzialne gospodarstwa domowe, którym bliska jest idea zrównoważonego rozwoju. Wystarczy, że zanim zutylizują zbędne tekstylia, pomyślą, gdzie mogłyby je oddać.
