Dołącz do grona liderów, którzy chcą więcej
ZRÓWNOWAŻONY ROZWÓJ
Magazyn (Nr 10, sierpień - wrzesień 2021)

Co liderzy powinni wiedzieć o transformacji energetycznej na świecie

1 sierpnia 2021 10 min czytania
Zdjęcie Joanna Koprowska - Redaktorka „ICAN Management Review” oraz „MIT Sloan Management Review Polska”
Joanna Koprowska
Co liderzy powinni wiedzieć o transformacji energetycznej na świecie

Streszczenie: Transformacja energetyczna na świecie stała się jednym z kluczowych wyzwań dla liderów, którzy muszą podejmować decyzje z uwzględnieniem zmian w sektorze energetycznym. Zmiany te są nie tylko kwestią ochrony środowiska, ale również mają duży wpływ na gospodarki narodowe, rynki energetyczne oraz społeczną odpowiedzialność firm. W związku z tym liderzy muszą być świadomi globalnych trendów i wdrażać odpowiednie strategie, aby ich organizacje mogły skutecznie dostosować się do nowych warunków. Transformacja wymaga również zrozumienia roli technologii odnawialnych źródeł energii, efektywności energetycznej oraz dekarbonizacji. Kluczową rolę w procesie transformacji odgrywają regulacje prawne i zmieniające się normy, które wymuszają na firmach szybsze wprowadzanie innowacji i ekologicznych rozwiązań. Liderzy muszą wykazywać się nie tylko znajomością nowych technologii, ale także umiejętnością przewidywania zmian i zarządzania nimi w sposób, który nie zaszkodzi ich organizacjom, a jednocześnie przyczyni się do rozwoju zrównoważonego biznesu.

Pokaż więcej

Jesteśmy świadkami (i uczestnikami) bezprecedensowego przyspieszenia transformacji energetycznej. Aby sprostać wyzwaniom klimatycznym nadchodzącej dekady, musimy uwzględnić szereg działań w praktykach politycznych, społecznych oraz biznesowych. Poszukując najlepszych rozwiązań czy kierunków ekspansji, dobrze jest wiedzieć, gdzie transformacja nabiera rozpędu, a gdzie się wlecze.

Osiem z dziesięciu największych gospodarek zobowiązało się do osiągnięcia celów zerowych emisji netto do połowy wieku. Roczne globalne inwestycje w transformację energetyczną po raz pierwszy przekroczyły 500 miliardów dolarów w 2020 roku, pomimo pandemii. Liczba osób bez dostępu do elektryczności spadła do mniej niż 800 milionów w porównaniu z 1,2 miliarda ludzi 10 lat temu (2010). Zwiększenie zdolności w zakresie energii odnawialnej pomogło w szczególności krajom importującym energię osiągnąć jednoczesne korzyści w zakresie zrównoważonego rozwoju i bezpieczeństwa energetycznego. Niestety, choć zmierzamy w dobrym kierunku, możemy nie zdążyć dotrzeć na czas do celu. Ocieplenie klimatu może być szybsze. Przynajmniej tak sugerują autorzy raportu Światowego Forum Ekonomicznego opublikowanego we współpracy z Accenture – Fostering Effective Energy Transition (2021).

Czysta energia poszukiwana

Światowe Forum Ekonomiczne już od 10 lat prezentuje Indeks Transformacji Energetycznej (Energy Transition Index – ETI), który porównuje 115 krajów pod względem wydajności ich systemów energetycznych. Oceny ekspertów uwzględniają trzy wymiary tzw. trójkąta energetycznego oraz ostatnie zmiany w globalnym krajobrazie energetycznym, w tym rosnącą pilność działań. Jak zatem idzie światu przejście na zieloną stronę mocy?

Choć 92 kraje poprawiły swój wynik w ciągu ostatnich 10 lat, tylko 68 poprawiło swoje wyniki o ponad dwa punkty procentowe. Do tego jedynie 13 ze 115 krajów odnotowało systematyczny wzrost wyników ETI w ciągu ostatniej dekady. Postęp zatem owszem jest, ale marny.

Europa wybija się na prowadzenie w pogoni za czystą energią. Pierwszą dziesiątkę państw w rankingu ETI (która odpowiada jedynie za 3% globalnej emisji CO2 ze spalania paliw) reprezentują wyłącznie europejskie kraje na czele ze Szwecją (1), Norwegią (2) i Danią (3). Co wyróżnia kraje, którym transformacja energetyczna idzie najlepiej? Łączy je niski poziom dotacji na paliwa kopalne, zwiększone bezpieczeństwo energetyczne i otoczenie regulacyjne napędzające transformację energetyczną.

Polska na liście 115 państw znalazła się na 62. miejscu, wyprzedzając zaledwie o kilka oczek Chiny, które uplasowały się na 68. pozycji.

Państwo Środka notuje poprawę ze względu na zmniejszenie energochłonności gospodarki, zyski z dekarbonizacji miksu energetycznego poprzez ekspansję OZE oraz inwestycje w rozwój sprzyjającego transformacji otoczenia oraz infrastrukturę. Z kolei Indie (87), które razem z Chinami pochłaniają jedną trzecią światowego zapotrzebowania na energię, wybrały inna drogę. Skupiają się na reformowaniu systemu dotacji i szybkim zwiększaniu dostępu do energii. Mimo to węgiel nadal odgrywa znaczącą rolę w koszyku energetycznym Chin i Indii.

Indie i Chiny pochłaniają jedną trzecią światowego zapotrzebowania na energię!

Kraje eksportujące surowce, takie jak Kanada (22), Australia (35), Rosja (73) i Arabia Saudyjska (81), przodują na świecie pod względem dostępu do energii i bezpieczeństwa energetycznego dzięki dużym rezerwom krajowym. W ciągu ostatniej dekady wykazywały rozbieżne trajektorie na ścieżce transformacji energetycznej. Australia poprawiła swoje wyniki dzięki stałemu wzrostowi inwestycji w źródła energii odnawialnej oraz stopniowemu wycofywaniu się z węgla. Rosja postawiła na rozwój otoczenia sprzyjającego transformacji energetycznej, ale nadal wykorzystanie energii odnawialnej pozostaje tam na niskim poziomie.

W tym roku odnotowano najwyższe światowe średnie wyniki od czasu powstania ETI. Postępy państw dotyczyły zarówno wydajności systemu energetycznego, jak i gotowości do przejścia na czystszą energię. Kraje o wysokich dochodach poczyniły większe postępy w zakresie zrównoważonego rozwoju w porównaniu z resztą świata. W gospodarkach wschodzących udało się zwiększyć notowania ETI głównie dzięki poprawie dostępu do energii i bezpieczeństwa energetycznego.

Nowe źródła energii…

…to nowe źródła pracy. Wpływ transformacji energetycznej na rynki pracy ma kluczowe znaczenie w kontekście imperatywu „sprawiedliwej transformacji”. Dzięki transformacji energetycznej napędzanej decyzjami politycznymi i inwestycjami powstaje wiele miejsc pracy. Według Międzynarodowej Organizacji Pracy (MOP) przejście w kierunku zrównoważonych praktyk ma doprowadzić do powstania 18 milionów miejsc pracy netto do 2030 roku. Z drugiej strony wiele miejsc pracy w sektorze paliw kopalnych znika.

W 2020 roku globalna pandemia spowodowała spadek zapotrzebowania na energię o 5% na całym świecie.

Kraje osiągające najwyższy wynik ETI wyróżniają się większym udziałem miejsc pracy w sektorach niskoemisyjnych w stosunku do całkowitej krajowej siły roboczej. Rynek pracy w sektorze energii odnawialnej i efektywności energetycznej jest bardziej zróżnicowany niż w sektorze paliw kopalnych. Przede wszystkim zatrudnienie można znaleźć w różnych regionach, oferty są skierowane zarówno do mężczyzn, jak i kobiet; pracę tutaj o wiele częściej otrzymują ludzie młodzi. Zupełnie inaczej niż w przypadku sektora paliw kopalnych.

Po świecie jeździ już 10 milionów samochodów elektrycznych.

Mimo wszystko w perspektywie krótkoterminowej redystrybucja geograficzna inicjatyw i dostępność nowych miejsc pracy mogą powodować zakłócenia na rynku pracy, które mogą obciążyć społeczności zależne od paliw kopalnych. Niezbędne będą programy społeczne dotyczące przekwalifikowania pracowników oraz inwestycje w rozwój niskoemisyjnych łańcuchów wartości na szczeblu lokalnym. Takie działania pozwolą cieszyć się korzyściami związanymi z rosnącym zatrudnieniem wynikającym z transformacji energetycznej.

Skoro jest tak dobrze, dlaczego jest tak źle

Transformacja energetyczna wymaga pełnej transformacji światowego systemu energetycznego, gospodarczego i społecznego już teraz, ponieważ następna dekada ma kluczowe znaczenie dla osiągnięcia celów klimatycznych. Wkraczamy w dekadę działań i realizacji zobowiązań klimatycznych, dlatego musimy się skupić na szybkości i odporności transformacji energetycznej świata. Autorzy raportu alarmują – cały świat musi na nowo skoncentrować swoje wysiłki i pracować nad wdrożeniem celów porozumienia paryskiego. To jedyna droga, aby skutecznie ograniczyć emisję gazów cieplarnianych, zwiększyć efektywność energetyczną i wykorzystać energię odnawialną.

Wśród 10 największych gospodarek świata w pierwszej dziesiątce na liście ETI znajdują się tylko Wielka Brytania i Francja.

Nie możemy się schylać tylko po „nisko wiszące owoce”, ponieważ potrzebujemy stałego, stopniowego postępu. A ten, zdaniem Roberto Bocki, dyrektora ds. energii i materiałów w Światowym Forum Ekonomicznym, będzie coraz trudniejszy ze względu na zmieniający się krajobraz zagrożeń związanych z transformacją energetyczną. Rosnące nierówności społeczne, wyzwania dotyczące współpracy międzynarodowej i zmiany geopolityczne wymagają integracyjnego i holistycznego podejścia. W innym wypadku mogą zahamować transformacją energetyczną. A już dziś nie możemy zachwalać tempa, z jakim jej dokonujemy!

Kierunek adaptacja

Pamiętajmy, że zmniejszenie emisji i przejście na zieloną energię to jedno, drugie to przystosowanie się do zmieniającego się klimatu. W obu obszarach kryją się duże możliwości biznesowe. Firmy i osoby prywatne zresztą widzą potrzebę adaptacji i podejmują działania. Inwestowanie w adaptację do zmian klimatycznych może się sowicie opłacić. Ale najbardziej opłaci się współpraca. Bo żadna firma ani żaden kraj nie jest w stanie samodzielnie zaprojektować i stworzyć nowej przyszłości energetycznej. Ważną rolę odgrywają wszyscy: firmy, partnerzy, dostawcy, klienci, społeczności i rządy.

Muqsit Ashraf, starszy dyrektor zarządzający, który zajmuje się energetyką w Accenture, powiedział ważne słowa podczas premiery raportu WEF: „Odporna i sprawiedliwa transformacja energetyczna, która zapewni trwałe i długoterminowe wyniki, będzie wymagać ogólnosystemowej transformacji, w tym ponownego wyobrażenia sobie, jak żyjemy i pracujemy, zasilamy nasze gospodarki oraz produkujemy i zużywamy materiały. To z kolei będzie wymagało ścisłej współpracy między decydentami politycznymi, liderami biznesu, konsumentami energii i innowatorami. Droga do osiągnięcia tak zrównoważonej transformacji była powolna i zniechęcająca, a jednak nabiera powoli tempa i oferuje krajom i firmom wiele możliwości długoterminowego wzrostu i dobrobytu”.

Już dziś warto przemyśleć, jak i gdzie kreować i wykorzystywać te możliwości. Globalny postęp w tej kwestii zależy od nas wszystkich.

Zobacz inne artykuły z 10 wydania ICAN MANAGEMENT REVIEW jeszcze przed jego wejściem na rynek! »

Wypalenie organizacyjne 

Niewiele firm przyjmuje do wiadomości, że nieustanne podkręcanie tempa pracy i przyjmowanie na siebie coraz większej liczby zadań nie prowadzi w długim okresie do ponadprzeciętnych wyników. Niestety, nadmiar obowiązków, zamiast do wzrostu, prowadzi raczej do wypalenia pracowników, co negatywnie wpływa na ich zaangażowanie i produktywność. I nie wynika to z ich złej woli czy lenistwa, lecz jest naturalnym następstwem funkcjonowania w warunkach ciągłego stresu, przemęczenia i szaleńczego tempa.

Takie wnioski płyną z badania, które przeprowadziliśmy w letnich miesiącach wśród polskich firm. Ich liderzy, korzystając z postcovidowego ożywienia, narzucają swoim pracownikom nadmierne obciążenia, co prowadzi często do skutków przeciwnych wobec oczekiwań. Wnioski płynące z tego badania prezentujemy w artykule Firmy w pułapce przyspieszenia. Wynika z niego, że nie można czynić z przyspieszonego tempa nowej normalności. Nawet bolidy Formuły 1 muszą co parę okrążeń zjeżdżać do pit stopu. Dlatego po okresach wzmożonego wysiłku warto dać pracownikom trochę oddechu, by nabrali sił, by mierzyć się z nowymi wyzwaniami. A tych w obecnych czasach na pewno nie zabraknie.

Nadmierne naciski na pracowników nie przekładają się na zaangażowanie i efektywność ludzi, a raczej na spadek lub utratę tych wartości, o czym przekonuje Amy C. Edmondson w artykule Bezpieczeństwo psychiczne w pracy. Negatywne efekty wysokiego tempa obserwujemy również w przypadku pracy zdalnej, której popularność drastycznie wzrosła w okresie pandemii. O tym, jak sobie radzić z narastającą frustracją, piszemy w artykule Samoregulacja. Jak pracować w domu i nie zwariować.

Polecamy też Państwu pozostałe artykuły i życzymy stabilnego wzrostu w tych niestabilnych czasach!

O autorach
Tematy

Może Cię zainteresować

Raporty
Cyberbezpieczeństwo na papierze wygląda dobrze. Jak sprawdzić, czy działa w praktyce?

Narzędzia bezpieczeństwa mogą działać bez zarzutu, a mimo to przestać wykrywać zagrożenia. Każda aktualizacja czy zmiana konfiguracji grozi zjawiskiem detection drift, które ujawnia się dopiero wtedy, gdy organizacja nie zauważy prawdziwego ataku.

AI weszła do biznesu. Teraz zaczyna się trudniejsza część transformacji

57% polskich przedsiębiorstw wykorzystuje już sztuczną inteligencję produkcyjnie. Jednocześnie 43% firm wskazuje integrację AI z istniejącymi systemami jako największą barierę jej skalowania.

Księgowość jako źródło przewagi konkurencyjnej. Dlaczego firmy nie wykorzystują wiedzy, którą już posiadają?

Firmy nie przegrywają przez brak danych — przegrywają, bo ignorują wiedzę, którą już mają. W fakturach, kosztach i korektach od lat zapisuje się prawdziwa historia firmy. Czy księgowość może stać się Twoją przewagą konkurencyjną?

Cyfrowe rozczarowanie. Dlaczego w wielu firmach automatyzacja nie przynosi efektów? 

Wdrażasz nowe narzędzia, ale nie widzisz efektów? Problem rzadko leży w technologii. Automatyzacja niespójnych i nieuporządkowanych procesów sprawia jedynie, że błędy pojawiają się szybciej. Przeczytaj, dlaczego technologia nie naprawi firmy za Ciebie i jak mądrze przygotować się do wdrożenia rozwiązań AI, by przyniosły realne korzyści.

Ciemna strona AI: Treści dla dorosłych i ryzyko dla firm

Nowe badanie naukowe ujawnia, że szeroka dostępność treści dla dorosłych generowanych przez sztuczną inteligencję mogła doprowadzić do gwałtownego wzrostu przestępczości na tle seksualnym. Analiza szczegółowych danych o przestępczości, opublikowanych przez japońską Narodową Agencję Policji, wykazała, że w okresach szczytowego zaangażowania w materiały oznaczone jako wygenerowane przez AI i przeznaczone wyłącznie dla dorosłych, odnotowano statystycznie istotny wzrost liczby gwałtów. Może to wskazywać na nadciągające ryzyko wizerunkowe i prawne dla firm dostarczających narzędzia oraz platformy dla tego typu treści.

Premium
Gdy firma rośnie, a zysk znika

laczego szybko rozwijająca się firma nagle traci marże, chociaż przychody notują historyczne rekordy? Przekonaj się, na czym polega problem „ziemi niczyjej” w ewolucji biznesu i sprawdź, dlaczego wdrożenie sztucznej inteligencji w nieuporządkowanej architektonicznie organizacji jest prostym przepisem na skalowanie chaosu.

Premium
Skalowanie AI dzięki adaptacyjnemu ładowi zarządczemu

Zastosowanie sztucznej inteligencji na szeroką skalę diametralnie zwiększa ryzyka biznesowe i wizerunkowe. Poznaj koncepcję adaptacyjnego ładu zarządczego – innowacyjnego podejścia, które wbudowuje mechanizmy kontroli bezpośrednio w procesy i struktury operacyjne firmy, chroniąc przed niewidocznymi, kaskadowymi błędami modeli uczących się.

Premium
Twórz wartość z generatywnej AI w skali całej organizacji

Jak skutecznie wdrażać generatywną sztuczną inteligencję w całej organizacji, unikając organizacyjnych silosów? Zobacz, dlaczego tradycyjne struktury decyzyjne zawodzą przy GenAI i dowiedz się, w jaki sposób innowacyjny twór zwany „kręgosłupem AI” pozwala łączyć kompetencje biznesowe oraz technologiczne, przynosząc firmom wymierny zwrot z inwestycji.

Premium
Strategia w cieniu AI. Gdy sprawy pilne wypierają ważne

AI zmienia sposób, w jaki firmy tworzą kampanie, analizują dane i docierają do klientów. Jednak największym ryzykiem nie jest brak wdrożenia nowych technologii, lecz wykorzystanie ich w sposób, który zwiększa produktywność kosztem przewagi konkurencyjnej. Liderzy muszą odpowiedzieć na pytanie: jak skalować działania marketingowe, nie tracąc tego, co czyni markę wyjątkową?

Premium
Jak liderzy uwalniają innowacyjność na pierwszej linii

Najlepsze innowacje ratujące jakość i efektywność często rodzą się na operacyjnej pierwszej linii. Sprawdź, dlaczego to średni szczebel zarządzania jest kluczem do ich uwolnienia.

Materiał dostępny tylko dla subskrybentów

Jeszcze nie masz subskrypcji? Dołącz do grona subskrybentów i korzystaj bez ograniczeń!

Subskrybuj

Otrzymuj najważniejsze artykuły biznesowe — zapisz się do newslettera!