Streszczenie: Współczesne biura coraz częściej projektowane są z uwzględnieniem dobrostanu pracowników i ich potrzeb. Przestrzenie biurowe mają nie tylko sprzyjać efektywności, ale też budować poczucie wspólnoty i wspierać różne style pracy. Dobrze zaprojektowane środowisko wpływa na zdrowie psychiczne i fizyczne, a także przyciąga pracowników z powrotem do biur po okresie pracy zdalnej. Kluczowe jest elastyczne podejście: umożliwienie wyboru miejsca pracy, obecność stref do współpracy, ale i do skupienia. W artykule wskazano, że firmy powinny słuchać swoich pracowników i dostosowywać przestrzenie do ich oczekiwań, co przekłada się na większe zaangażowanie i lepsze wyniki zespołów.
Przy dynamicznie zmieniającym się stylu naszej pracy równie szybkim przemianom podlegają oczekiwania wobec przestrzeni biurowej. Nowoczesne rozwiązania wymagają połączenia atrakcyjnej lokalizacji z architekturą na światowym poziomie oraz najnowszymi trendami w projektowaniu wnętrz. Nie jest to łatwe zadanie, ale z pewnością warto zwrócić uwagę na najbardziej udane realizacje.
Czasy, w których dzielnice biznesowe pustoszały po siedemnastej, powoli odchodzą do lamusa. Obecnie coraz częściej budynki żyją również po godzinach pracy, i to nie ze względu na nadgodziny pracowników. Zmiana wynika z całkowicie nowego podejścia deweloperów, którzy angażują się w życie lokalnej społeczności i realizując projekty, biorą pod uwagę potrzeby mieszkańców. Biurowce otwierają się zatem na przechodniów, dając im możliwość spędzania czasu i zjedzenia posiłku lub zrobienia drobnych zakupów w jednym z obecnych tam lokali gastronomicznych i usługowych. Na świecie nie brakuje przykładów podobnych rozwiązań i warto wskazać wśród nich choćby The Shard w Londynie, gdzie mieszczą się lokale gastronomiczne oraz taras widokowy dla zwiedzających, czy Manitoba Hydro Place w Kanadzie, który zaprasza do odwiedzania zielonych ogrodów na terenie budynku. W Polsce przykładem gruntownej zmiany myślenia o inwestycjach biurowych są otwarte na miasto projekty firmy Skanska Property Poland.
Wspólnie zaprojektujmy miasto
Przykładem pionierskiego projektu kreującego przestrzeń miasta jest krakowska Superścieżka, która stała się jedną z pierwszych tego typu inicjatyw w Polsce. Przy jej tworzeniu współdziałały wszystkie strony zainteresowane powstaniem nowoczesnego fragmentu miasta. Projekt realizowany między rondami Mogilskim i Grzegórzeckim od samego początku został pomyślany w taki sposób, aby zdiagnozować potrzeby i pomysły mieszkańców Krakowa. W tym przypadku potraktowano to bardzo dosłownie i podczas cyklu spotkań i warsztatów postanowiono bezpośrednio zapytać lokalną społeczność o jej oczekiwania względem zagospodarowania dużej przestrzeni w centrum miasta. Chociaż na świecie realizowano już podobne projekty, takie partycypacyjne podejście do inwestycji w Polsce wciąż stanowi novum. W inicjatywę zaangażowały się władze miasta, architekci i urbaniści, organizacje pozarządowe, prywatne firmy obecne w tym rejonie, a także najważniejsi – mieszkańcy Krakowa. Podczas otwartych warsztatów uczestnicy podzieleni zostali na grupy i pod okiem ekspertów opracowali własne propozycje zagospodarowania terenu. Przygotowane prace zostały następnie skonsultowane z pracownią Jana Gehla, światowej sławy architekta i urbanisty. Oprócz niego przedsięwzięcie firmują znani krakowscy architekci, tacy jak Romuald Loegler i Piotr Gajewski. Różni ludzie i podmioty zaangażowane w realizację projektu dają gwarancję stworzenia w centrum miasta miejsca, które najlepiej będzie odpowiadało oczekiwaniom wszystkich zainteresowanych.
„Podczas planowania przestrzeni miejskiej najczęściej myślimy o budynkach, transporcie miejskim i drogach, zapominając, że spojrzenie z lotu ptaka często nie wystarcza, by stworzyć przyjazną użytkownikom i mieszkańcom tkankę miejską. Aby budynki i teren wokół nich można było uznać za zrównoważone, koniecznie należy myśleć o przestrzeni z perspektywy przechodnia. Potrzebne są nam drogi, które łączą ludzi po obu ich stronach, z wkomponowanymi ścieżkami rowerowymi, niskimi krawężnikami i chodnikami, a także zachęcające, otwarte, wypełnione zielenią patia, skwerki i ławki, a nawet otwarte na ludzi kawiarnie, restauracje i galerie sztuki. W procesie tworzenia przestrzeni powinni brać udział wszyscy zainteresowani, począwszy od władz administracyjnych, deweloperów, ekspertów, aż po najważniejszych użytkowników – mieszkańców. To właśnie bliska współpraca i wzajemne zrozumienie dają nam możliwość wspólnego tworzenia coraz lepszej tkanki miejskiej” – mówi Katarzyna Zawodna, prezes Skanska Commercial Development Europe.
Inicjatywą podobną do krakowskiej Superścieżki jest projekt Nowa Towarowa. Polega on na zagospodarowaniu przestrzeni wzdłuż ulicy Towarowej w Warszawie, która w przyszłości stanie się jedną z reprezentacyjnych ulic stolicy. To tu, przy rondzie Daszyńskiego, powstała stacja drugiej linii metra. W tym rejonie powstaje także nowoczesna zabudowa biurowa, między innymi flagowy projekt Skanska Property Poland – Generation Park. Projekt Nowa Towarowa połączy potencjał wiedzy architektów, urbanistów, historyków, socjologów, ekonomistów oraz mieszkańców Warszawy. Przez cykl warsztatów eksperckich, a także warsztatów i konsultacji społecznych, uczestnicy zaprojektują tę ważną dla Warszawy arterię od nowa, nadając jej nowoczesny, wielkomiejski charakter.
Biuro budowane z myślą o ludziach
Flagowa inwestycja otwarta na miasto
Warto wspomnieć także o miastotwórczym charakterze samego biurowca Generation Park, powstającego przy ulicy Towarowej. Będzie to składający się z trzech budynków kompleks biurowy powstający przy rondzie Daszyńskiego w Warszawie. Oprócz, co oczywiste, stworzenia miejsca do pracy Generation Park ma stanowić miejsce korespondujące z otoczeniem. Dlatego w odróżnieniu od wielu innych biurowców powstających w największych polskich miastach kompleks firmy Skanska nie będzie enklawą wydzieloną z przestrzeni publicznej. Zamiast tego pomiędzy budynkami ma powstać atrakcyjny pasaż z zielenią, małą architekturą i ogródkami kawiarnianymi, mającymi stanowić miejsce spotkań dla okolicznych mieszkańców. Po godzinach pracy biura otaczająca je przestrzeń ma wciąż tętnić życiem dzięki kawiarniom z ogródkami wychodzącymi na zieleń otaczającą budynki. Mieszkańcy otrzymają więc dostęp do kompleksu, skorzystają z punktów usługowych i zyskają bezpieczne przestrzenie wpisujące się w okoliczny krajobraz i architekturę. Podobne rozwiązania Skanska stosuje również w innych inwestycjach. Atrakcyjną bryłę kompleksu, nawiązującą do tradycji modernistycznych, zaprojektowało znakomite warszawskie biuro JEMS Architekci, mające na koncie szereg nagród branżowych.
Zabytkowy pałac w nowej odsłonie
Mówiąc o ciekawych projektach placemakingowych firmy Skanska, warto wspomnieć również o zabytkowym pałacu Oppersdorfów we Wrocławiu, włączonym do kompleksu biurowego Dominikański. Dzięki umiejętnemu wkomponowaniu zabytkowego budynku w nowoczesną bryłę biurowca znakomicie wpisuje się w najlepsze światowe wzorce, przywodząc na myśl choćby bardzo udane mariaże starej architektury z budownictwem biurowym w Londynie. Pałac Oppersdorfów został wzniesiony w pierwszej połowie XVIII wieku. Kilkakrotnie zmieniając funkcję i wygląd, przetrwał blisko 200 lat. II wojna światowa i okres powojenny odcisnęły na nim piętno. Dopiero włączenie go w kompleks Dominikański pozwoliło przywrócić mu dawną świetność. Projekt przebudowy pałacu został przygotowany wspólnie z konserwatorami zabytków, archeologami oraz władzami miejskimi. Inwentaryzacja architektoniczna całego obiektu pozwoliła odwzorować pierwotną formę pałacu ze szczególną dbałością o jego cenne, zabytkowe elementy, które w zaskakujący sposób komponują się z całością kompleksu biurowego. Obecnie wokół projektu Dominikański Skanska organizuje konsultacje z mieszkańcami i pomaga rewitalizować bezpośrednią okolicę inwestycji, współpracując z artystami, którzy przygotowali w pobliskim podwórku barwny mural na zaniedbanych garażach.
Zielone biuro dla pracownika
Wymagania stawiane nowoczesnym biurom szybko rosną. Oczekujemy od nich znacznie więcej niż tylko atrakcyjnej architektury w prestiżowej lokalizacji dużego miasta. Lokalne społeczności chcą mieć większy wpływ na wygląd okolicy. Tymczasem lista zmian jest znacznie dłuższa. Nowe pokolenie pracowników, zmieniające się sposoby komunikacji i coraz bardziej elastyczne formy zatrudnienia oraz wykonywania obowiązków sprawiły, że tradycyjnie rozumiane przestrzenie biurowe przestały zaspokajać potrzeby pracowników. Co więcej, w stworzeniu miejsca do pracy odpowiadającego współczesnym wymogom chodzi nie tylko o prestiż. Jak zauważają analitycy, już od jakiegoś czasu mamy do czynienia z rynkiem pracownika, a więc to zatrudniani, a nie zatrudniający, będą mieć większy wybór. Można podejrzewać, że mając do wyboru oferty dwóch równorzędnych firm, znakomicie wykwalifikowany i poszukiwany specjalista najpewniej wybierze tę, w której biurze poczuje się lepiej. Natomiast kiedy już rozpocznie pracę, komfortowe środowisko przyczyni się do poprawy jego produktywności.
Prawidłowość tę potwierdzają badania „BPO i Centra Usług Wspólnych: pracownicy sektora zabierają głos w sprawie miejsca pracy. Atrybuty budynków biurowych jako przewaga w walce o najlepszych pracowników” przeprowadzone przez Skanska i JLL. Wynika z nich, że aż 90% pracowników sektora usług wspólnych uważa, że komfortowe miejsce pracy pozytywnie wpływa na ich produktywność. Co więcej, dla 65% pracowników atrakcyjna przestrzeń biurowa może okazać się decydującym czynnikiem przy wyborze pracodawcy, natomiast aż 81% badanych chciałoby zobaczyć biurko przed podpisaniem umowy.
Dobrze przemyślane i zaprojektowane biuro – sprzyjające zarówno pracy zespołowej, jak też kreatywności i koncentracji – może zwiększyć zaangażowanie pracowników. Tę zależność zdają się dostrzegać także pracodawcy i coraz częściej stawiają na nowoczesne biura, które oprócz oczywistych udogodnień, takich jak dobra lokalizacja czy wysokiej klasy wyposażenie, oferują specjalne strefy służące odpoczynkowi i różnym formom rekreacji oraz integracji pracowników. Do podniesienia ich efektywności przyczynia się także system urządzenia biur oparty na aktywności zespołu (activity based workplace), zyskujący na popularności w Polsce. Polega on na aranżacji biura na podstawie analizy ścieżek komunikacyjnych pracowników. Popularnością cieszy się także idea hot deskingu, czyli oderwanie pracowników od biurek przypisanych im na stałe i podziale biura na strefy m.in. do: pracy zespołowej, pracy indywidualnej, fitness i relaksu. Takie oryginalne rozwiązania również zwiększają atrakcyjność biura w oczach potencjalnych kandydatów. Nowoczesna przestrzeń biurowa przynosi korzyści wszystkim – i firmie, i pracownikom.
Ten tekst jest komentarzem eksperta. Przeczytaj tekst główny: »
Zrozumieć rynek nieruchomości biurowych
Joanna Mroczek PL
Dla każdej firmy jednym z kluczowych czynników sukcesu jest przestrzeń, w jakiej funkcjonuje.
Biuro, które służy produktywności
Wciąż nieprzekonanym do idei biur przyjaznych pracownikom warto przytoczyć wyniki badań prowadzonych za granicą. Wykazały one, że nieobecności spowodowane problemami zdrowotnymi w Stanach Zjednoczonych kosztują firmy nawet 2,5 tysiąca dolarów na pracownika rocznie. W Wielkiej Brytanii zły stan zdrowia psychicznego zatrudnionych przekłada się na dodatkowe wydatki przedsiębiorstw sięgające 30 miliardów funtów, natomiast w Australii blisko 7 miliardów dolarów.
Zdrowy pracownik ma dla firmy ogromną wartość. Raport „Health, Wellbeing & Productivity in Offices” dostarcza mocnych dowodów na to, że do zdrowia wydatnie przyczynia się odpowiednio wyposażone i zaaranżowane biuro w zielonym budynku. To właśnie kontakt z naturą wpływa na dobre samopoczucie pracowników. Z badań wynika, że mając dostęp do naturalnego światła w biurze, podczas godzin pracy otrzymujemy go nawet o 173% więcej niż nasi koledzy bez dostępu do okien. Dzięki temu śpimy średnio 46 minut dłużej w nocy, a jakość snu i jego wydajność są lepsze, w związku z tym lepiej funkcjonujemy w ciągu dnia. Znaczenie dla produktywności oraz zdrowia ma bardzo wiele czynników – od wentylacji i jakości powietrza, przez dostęp do światła dziennego, komfort termiczny, akustykę, aż po aranżację przestrzeni, zieleń w biurze i wokół niego czy kolor ścian oraz bliskość udogodnień.
Korzyści płynące ze stosowania rozwiązań przyjaznych środowisku potwierdzają badania naukowe opracowywane już od lat. Biofilia – termin stworzony już w roku 1943 – wskazuje, że skoro człowiek wywodzi się z natury, kontakt z nią jest konieczny do zachowania zdrowia i dobrego samopoczucia. Już ponad 20 lat temu udowodniono, że pracownicy mający dostęp do „zielonego” widoku czują się mniej sfrustrowani i bardziej cierpliwi. Ostatnie badania niezbicie potwierdzają fakty – w jednym z kalifornijskich call center pracuje się od 7 do 12% szybciej, jeśli można wyjrzeć przez okno i zobaczyć zieleń. Brak dostępu do okien sprawia też, że programiści spędzają 15% więcej czasu na wykonywaniu najważniejszych zadań i 15% dłużej rozmawiają z kolegami przez telefon. W biurze warto również pomyśleć o roślinach lub wystrojem nawiązać do natury – jej kształtów i form – odwołując się do sztuki, jeśli nie można zapewnić roślin lub zieleni wokół. W przeprowadzonych badaniach to właśnie obrazy przedstawiające naturę przez większość pracowników zostały wskazane jako pozytywnie wpływające na poziom koncentracji i zdolność do regeneracji intelektualnej.
Biuro zmotywuje do pracy
Dla wielu z nas biuro jest bardzo ważnym elementem codziennego życia. To właśnie w pracy ludzie spędzają większą część dnia. Nic dziwnego więc, że chcieliby przebywać w miejscu przyjaznym, a jednocześnie zdrowym i wygodnym. Tym lepiej, jeśli biuro jest dobrze zlokalizowane i skomunikowane, umożliwiając szybki dojazd do domu. Nasze doświadczenia pokazują, że obok podstawowych czynników, takich jak wynagrodzenie czy benefity, to właśnie atrakcyjne miejsce pracy jest jednym z najważniejszych motywatorów odpowiedzialnych za podjęcie decyzji o przyszłym zatrudnieniu. Z badań przeprowadzonych wśród pracowników sektora usług wynika, że biuro jest ważnym elementem przy podejmowaniu decyzji o wyborze pracodawcy. Warto zauważyć, że młodzi ludzie mają coraz większe oczekiwania – ważne są dla nich innowacyjne rozwiązania, mające wpływ na komfort pracy, takie jak strefy relaksu czy nowe technologie. Jest to tym bardziej widoczne wśród przedstawicieli pokolenia Y czy pokolenia Z, które właśnie wchodzi na rynek pracy. Warto więc traktować biuro jako mocny argument w tzw. walce o talenty i inwestować w nie, bo tak naprawdę jednocześnie inwestujemy w ludzi, którzy są przecież najważniejszym elementem każdego biznesu.
Katarzyna Olczak, dyrektor personalna Skanska Commercial Development Europe Skanska Property Poland
Biuro dla całego miasta
Zdajemy sobie sprawę z tego, że jesteśmy częścią globalnego ekosystemu, a wszystkie nasze działania mają wpływ na dzisiejsze i przyszłe pokolenia. Dlatego, realizując nasze projekty, staramy się myśleć bardzo szeroko – nie tylko o komforcie docelowych użytkowników obiektu, ale też mieszkańców miast, w których budujemy. W biznesie działamy fair i tak samo podchodzimy do wszystkich, którzy będą bezpośrednio lub pośrednio korzystać z naszych projektów biurowych. Dzięki temu zapewniamy zdrowe i komfortowe środowisko pracy, a jednocześnie tworzymy wysokiej jakości przestrzeń publiczną. Wiemy, że ludzie najlepiej czują się w pobliżu zadbanej zieleni, z ciekawą i funkcjonalną infrastrukturą. W okolicy naszych inwestycji dbamy o aranżację tego typu miejsc, w których można nie tylko przyjemnie spędzić czas, ale także odpocząć. Budujemy dla ludzi, dlatego zawsze staramy się współpracować z lokalnymi społecznościami. Przykładem mogą być projekty placemakingowe, w których uczestniczymy, takie jak Superścieżka w Krakowie czy Archipelag Wysp i Nowa Towarowa w Warszawie, gdzie wspólnie z mieszkańcami staramy się zagospodarować przestrzeń w miejscach, które wymagają rewitalizacji lub były do tej pory niezagospodarowane. Taka współpraca, oparta na wzajemnym zaangażowaniu, pozwala wspólnie zaprojektować przestrzeń i kreować charakter nowoczesnych polskich miast.
Arkadiusz Rudzki, dyrektor zarządzający Skanska Property Poland
Inspirujący komfort pracy
Zdrowe i inspirujące środowisko pracy sprzyja kreatywności i produktywności. Czyste powietrze i odpowiednia wentylacja mogą zwiększyć wydajność pracowników nawet o 8–11%. Równie istotne dla podniesienia dobrego samopoczucia są odpowiednia aranżacja biura i infrastruktura wokół budynku. Elastyczne powierzchnie, dostosowane do zadań wykonywanych przez poszczególnych pracowników i typów ich osobowości, dają indywidualny wybór najlepszej przestrzeni do pracy. Dzięki temu każdy z nas może wybrać miejsce na pracę w skupieniu lub w otoczeniu inspirującej przestrzeni. Komfortowe środowisko pracy dotyczy także bezpośredniego otoczenia budynków biurowych. Dla współczesnych pracowników, oprócz bogatej zieleni i punktów usługowych, niezwykle ważna jest odpowiednia infrastruktura rowerowa. Przyjazd do biura jednośladem może także okazać się dobrą rozgrzewką przed dniem pełnym wyzwań, dlatego projektując biurowiec, warto uwzględnić m.in. szatnie i prysznice. W ten sposób działamy na korzyść środowiska naturalnego.
Adam Targowski, menedżer ds. zrównoważonego rozwoju w Skanska Property Poland
