Hulajnogi elektryczne s膮 eko? Truj膮 bardziej ni偶 stare autobusy

Lime, Bird i inne firmy, kt贸re wypo偶yczaj膮 hulajnogi elektryczne, zachwalaj膮 ekologiczne zalety tego rodzaju transportu. Ale nie m贸wi膮 wszystkiego.

Ten tekst ma troje bohater贸w: hulajnogi 馃洿 elektryczne, ekologi臋 i… decyzje biznesowe. Te ostatnie podejmowane s膮 na podstawie danych, zbieranych wed艂ug r贸偶norakich metodologii. Przek艂ada si臋 to na wyniki bada艅, za kt贸rymi krocz膮 w艂a艣nie decyzje 鈥 czasami b艂臋dne.

鈥濷mi艅 korki i zmniejsz emisj臋 CO2 鈥 dwie korzy艣ci z jednej przeja偶d偶ki鈥 鈥 takim has艂em reklamuje swoje us艂ugi wypo偶yczaj膮ca swoje hulajnogi elektryczne firma Bird. Natomiast Lime 鈥 r贸wnie偶 dzia艂aj膮cy w Polsce 鈥 obiecuje, 偶e korzystanie z jego pojazd贸w pozwoli 鈥瀦ostawi膰 przysz艂ym pokoleniom lepsz膮, zdrowsz膮 planet臋鈥. W rzeczywisto艣ci jednak ekologiczny aspekt korzystania z hulajn贸g elektrycznych nie prezentuje si臋 a偶 tak r贸偶owo, jak obiecuj膮 sieciowe wypo偶yczalnie. Ani tym bardziej zielono.

Hulajnogi ekologiczne

Za艂贸偶my na chwil臋, 偶e pojazd nap臋dzany jest silnikiem elektrycznym, a energia pochodzi ca艂kowicie ze 藕r贸de艂 odnawialnych. Tak zwany 艣lad w臋glowy powinien zatem by膰 w jego przypadku r贸wny lub przynajmniej bliski zeru, prawda?

Nieprawda, cho膰 rzeczywi艣cie w ten spos贸b przedstawiaj膮 t臋 kwesti臋 sieciowe wypo偶yczalnie hulajn贸g. Co gorsza, ten spos贸b ekologicznej narracji potrafi艂 skutecznie przekona膰 decydent贸w w r贸偶nych pa艅stwach i poszczeg贸lnych miastach, kt贸rzy zezwolili na ten rodzaj transportu publicznego. To m贸g艂 by膰 b艂膮d.

A jak to licz膮 naukowcy

Kwesti臋 sieci wypo偶yczaj膮cych wolno stoj膮ce hulajnogi elektryczne zbadali naukowcy z Uniwersytetu Stanu Karolina P贸艂nocna. Ale zastosowali zupe艂nie inn膮 metodologi臋, analizuj膮c ca艂o艣ciowy wp艂yw tego rodzaju transportu publicznego na 艣rodowisko. Ca艂o艣ciowy 鈥 to s艂owo klucz.

W skr贸cie: okaza艂o si臋, 偶e w badanej przez naukowc贸w sytuacji wypo偶yczane hulajnogi elektryczne produkuj膮 ponad 200 gram贸w CO2 na mil臋 鈥 oko艂o po艂owy tego, co przeci臋tny samoch贸d. To nadal mniej, a zatem czym si臋 martwi膰? Tym, 偶e je艣li przeliczymy ten wynik na jednego pasa偶era, to hulajnogi przegrywaj膮 nie tylko z samochodem (w kt贸rym zaj臋te s膮 co najmniej 3 miejsca), ale nawet ze starym, kopc膮cym autobusem z silnikiem Diesla, wype艂nionym pasa偶erami.

Sk膮d taki wynik? Przede wszystkim wzi臋to pod uwag臋 dwie kwestie, o kt贸rych firmy takie jak Lime czy Bird zdaj膮 si臋 鈥瀦apomina膰鈥. Pierwsza to zanieczyszczenie 艣rodowiska wynikaj膮ce z zastosowanych materia艂贸w i samej produkcji urz膮dze艅. Akumulatory (kt贸re si臋 zu偶ywaj膮…), tworzywa sztuczne, produkcja w zatruwaj膮cych przyrod臋 fabrykach 鈥 wszystko to prze艂o偶y艂o si臋 na a偶 50% ca艂o艣ciowego wp艂ywu badanych hulajn贸g na 艣rodowisko. Dla dociekliwych 鈥 badano konkretny model hulajnogi, Xiaomi M365, wykorzystywany przez Lime i Birda. Druga sprawa to emisja zanieczyszcze艅 zwi膮zana z codziennym zbieraniem hulajn贸g do 艂adowania 鈥 kolejne 43%.

W sumie daje to ju偶 93% zanieczyszcze艅 produkowanych przez wypo偶yczane hulajnogi elektryczne! A przecie偶 dochodz膮 do tego jeszcze inne kwestie, takie jak 鈥 bolesny zw艂aszcza w Polsce 鈥 w膮tek metod produkcji samej energii elektrycznej. O tym wszystkim 鈥瀖etodologia bada艅鈥 du偶ych sieci wypo偶yczaj膮cych hulajnogi zdaje si臋 zapomina膰.

hulajnogi elektryczne Lime
To ciekawe, 偶e na wszystkich zdj臋ciach prasowych u偶ytkownicy hulajn贸g elektrycznych je偶d偶膮 w kaskach, cho膰 na ulicach miast zobaczy膰 mo偶na nieco inne obrazy.
Fot. Kris Krug 鈥 materia艂y prasowe Lime.

Co mo偶na zmieni膰?

Du偶o. Najbardziej warto艣ciowa w przygotowanym przez naukowc贸w raporcie jest w艂a艣nie lista proponowanych zmian i usprawnie艅. Je艣li wszystkie zosta艂yby wprowadzone, wypo偶yczane hulajnogi elektryczne mog膮 si臋 sta膰 prawdziwym dobrodziejstwem dla 艣rodowiska.

  1. Zastosowanie oszcz臋dnych, ekologicznych pojazd贸w zbieraj膮cych hulajnogi do 艂adowania
    鈥 ich zastosowanie pozwoli zmniejszy膰 艣lad w臋glowy do 177 g/mil臋 pasa偶ersk膮.
  2. Zbieranie wy艂膮cznie mocno roz艂adowanych hulajn贸g
    鈥 redukcja do 164 g/mil臋 pasa偶ersk膮.
  3. Sprawniejsze rozplanowanie sieci zbierania hulajn贸g, a przez to zmniejszenie dystansu pokonywanego przy ich zbieraniu do 艂adowania
    鈥 redukcja do 147 g/mil臋 pasa偶ersk膮.
  4. Wyd艂u偶enie 偶ywotno艣ci hulajn贸g do dw贸ch lat
    鈥 redukcja do 141 g/mil臋 pasa偶ersk膮.

呕ywotno艣膰 wypo偶yczanych hulajn贸g to zdecydowanie jeden z powa偶niejszych problem贸w. O tej kwestii szerzej pisa艂em ju偶 wcze艣niej, analizuj膮c sytuacj臋 firm takich jak Uber i Lime, ale warto przytoczy膰 jeszcze jeden do艣膰 bulwersuj膮cy przyk艂ad. Przeci臋tna d艂ugo艣膰 偶ycia hulajnogi nale偶膮cej do sieci Bird po uruchomieniu us艂ug tej firmy w mie艣cie Louisville (Kentucky, Stany Zjednoczone) wynios艂a… 28,8 dnia. Nieca艂y miesi膮c.

Autorzy raportu licz膮 na to, 偶e uda si臋 ten czas wyd艂u偶y膰. R贸wnie偶 projekty budowy nowych hulajn贸g 鈥 wed艂ug deklaracji przedstawicieli firm takich jak Lime czy Bird 鈥 id膮 w tym kierunku. Trudno jednak zaprojektowa膰 hulajnog臋, kt贸ra by艂aby odporna na ludzk膮 g艂upot臋 i niefrasobliwo艣膰 obchodzenia si臋 ze sprz臋tem, kt贸ry nie nale偶y do wypo偶yczaj膮cego. Dla przyk艂adu: w ci膮gu jednego miesi膮ca sprz膮tania jeziora Merritt (niedaleko Oakland, Kalifornia, Stany Zjednoczone) wy艂owiono… 60 hulajn贸g r贸偶nych sieci. Poza tym solidniej zbudowane (a tak偶e niezatapialne?) hulajnogi b臋d膮 dro偶sze i bardziej skomplikowane w produkcji. A to znowu mo偶e mie膰 wp艂yw na 鈥炁沴ad w臋glowy鈥, jaki zostawiaj膮 w 艣rodowisku…

Hulajnogi i rowery

M膮dry Polak po szkodzie? C贸偶, w przypadku hulajn贸g elektrycznych umiej臋tno艣ci膮 m膮drego przewidywania nie wykaza艂 si臋 ca艂y 艣wiat. Nie dotyczy to zreszt膮 tylko ekologii, ale tak偶e (a mo偶e przede wszystkim) rozwi膮za艅 prawnych, kt贸re ochroni艂yby pieszych w wielu krajach.

Na szcz臋艣cie to si臋 zmienia. R贸wnie偶 regulacje wprowadzone w Polsce 鈥 wed艂ug projektu przedstawionego przez Ministerstwo Infrastruktury 鈥 id膮 w kierunku traktowania hulajn贸g jako pojazd贸w. B臋d膮 one zatem porusza膰 si臋 po 艣cie偶kach rowerowych (lub chodnikach, je艣li 艣cie偶ki rowerowej nie ma, a na ulicy obok chodnika dopuszczalna pr臋dko艣膰 samochod贸w jest wi臋ksza ni偶 30 km/h). Mo偶e zatem warto przy okazji drog膮 rozwi膮za艅 prawnych wymusi膰 na wypo偶yczalniach r贸偶nego typu rozwi膮zania zmniejszaj膮ce ich negatywny wp艂yw na 艣rodowisko?

Istnieje te偶 proste rozwi膮zanie, kt贸re zale偶y wy艂膮cznie od nas samych. Zamiast wypo偶yczania hulajnogi elektrycznej warto po prostu… wsi膮艣膰 na rower. Tak b臋dzie i zdrowiej, i czy艣ciej.