Dołącz do grona liderów, którzy chcą więcej
AI SZTUCZNA INTELIGENCJA

Sztuczna inteligencja i pułapka zależności poznawczej

25 maja 2026 4 min czytania
Sam Ransbotham

Streszczenie: W najnowszym wywiadzie Andrew Palmer z „The Economist” dzieli się doświadczeniami z wdrażania narzędzi bazujących na sztucznej inteligencji w procesach redakcyjnych i cyfrowych. Ekspert ostrzega przed zjawiskiem zależności poznawczej, w którym nadmierne poleganie na algorytmach usypia krytyczne myślenie i zdolności analityczne menedżerów. Rozmowa porusza również temat przyszłości rynku pracy, w tym koncepcję odwróconej aplikacji, gdzie to systemy AI same wyszukują i dopasowują kandydatów do stanowisk. Palmer podkreśla, że w dobie skrajnych narracji technologicznych, dojrzałe przywództwo i skuteczna cyfrowa transformacja wymagają pragmatyzmu, rygorystycznego testowania oraz nadrzędnej roli ludzkiego nadzoru.

Pokaż więcej

Jak organizacje mogą bezpiecznie eksperymentować z generatywną sztuczną inteligencją, balansując między szybkością, jakością i ryzykiem? W najnowszym odcinku podcastu Me, Myself, and AI, Sam Ransbotham rozmawia z Andrew Palmerem, starszym redaktorem w „The Economist”. Dyskusja dotyka praktycznego zastosowania AI w wymagających środowiskach redakcyjnych, przyszłości rekrutacji oraz obaw ekspertów przed utratą samodzielności intelektualnej.

Eksperymenty pod nadzorem człowieka

Sam Ransbotham: Andrew, na łamach „The Economist” tworzysz kolumnę „Bartleby” poświęconą rynkowi pracy, a także prowadzisz podcast Boss Class. Zastanawiam się, jak zapatrujecie się na sztuczną inteligencję w samej redakcji? Jakie podejście dominuje w instytucji tak bardzo nastawionej na rzetelność i bezbłędność?

Andrew Palmer: Podchodzimy do tego tematu z dużą ciekawością, ale i niezbędną dozą ostrożności. Wdrażanie generatywnej sztucznej inteligencji w cyfrowych i wydawniczych procesach to ciągłe poszukiwanie balansu pomiędzy tempem pracy, jakością i ryzykiem. Nie zamykamy się na innowacje. Aktywnie testujemy narzędzia oparte na AI, aby skalować i optymalizować nasze działania operacyjne oraz redakcyjne.

Gdzie w tym procesie przebiega granica zaufania do algorytmu?

Wyznacza ją rygorystyczny ludzki nadzór. Traktujemy sztuczną inteligencję jako zaawansowanego asystenta, a nie autonomicznego decydenta. Zjawisko, w którym technologia przyspiesza procesy, ale jednocześnie może wprowadzać zniekształcenia faktograficzne, wymaga od nas ścisłych procedur. Wymaga oparcia się na twardych danych i chłodnej ocenie, a nie na technologicznym hurraoptymizmie.

Widmo zależności poznawczej

Często rozmawiasz z liderami i menedżerami o ich obawach. Zapadła mi w pamięć anegdota o ambitnej specjalistce, która kategorycznie odmawiała korzystania z AI, bojąc się o własną niezależność.

To niezwykle pouczający przykład. Nazywam to obawą przed „zależnością poznawczą” (ang. cognitive dependence). Młoda menedżerka uważała, że jej największym atutem jest umiejętność samodzielnego myślenia i rozwiązywania złożonych problemów. Postrzegała AI niemal jak infekcję. Obawiała się, że nadmierne poleganie na algorytmach zaburzy jej zdolność do krytycznej analizy i osłabi jej rygor intelektualny.

Z punktu widzenia długofalowego planowania kariery, jak oceniłbyś taką postawę?

Z jednej strony doskonale ją rozumiem. Kompetencje analityczne i niezależne myślenie to najtwardsza waluta w dzisiejszym, wysoce nieprzewidywalnym środowisku biznesowym. Z drugiej jednak, unikanie AI jest strategicznym błędem.

Co zatem poradziłbyś obu stronom rynku pracy?

Pracownikom radzę wprost: nie uciekajcie przed AI. Uczcie się z nią współpracować, wykorzystujcie ją jako narzędzie do weryfikacji i optymalizacji, zachowując przy tym swój krytycyzm. Z kolei pracodawcom radzę: jeśli spotykacie bystrą osobę, która jest aż tak zdeterminowana, by myśleć niezależnie – zrekrutujcie ją. To unikalny talent, który po odpowiednim przeszkoleniu technologicznym przyniesie firmie olbrzymią wartość.

„Odwrócona aplikacja” i rekrutacja maszyn

Skoro dotknęliśmy rekrutacji, pomówmy o rynku pracy przyszłości. Pojawia się nowa koncepcja automatyzacji, w której rola kandydata zostaje zmarginalizowana.

Zgadza się. Zwolennicy głębokiej automatyzacji forsują wizję, która dla mnie wciąż brzmi nieco utopijnie, ale niewątpliwie wyznacza pewien trend. Chodzi o model tak zwanej „odwróconej aplikacji” (ang. reverse apply). W tym scenariuszu algorytmy AI na platformach takich jak Indeed stają się na tyle inteligentne, że przejmują inicjatywę i same „polują” na specjalistów.

Kandydat nie musi już aktywnie szukać ofert i wysyłać CV?

Dokładnie tak ma to działać. System analizuje profil, dotychczasową ścieżkę kariery, rozpoznaje preferencje oraz kompetencje. Następnie, na podstawie zebranych danych, precyzyjnie dopasowuje pracownika do wakatu. Zbliżamy się do momentu integracji na poziomie maszyna-maszyna, w którym system HR pracodawcy bezpośrednio wymienia informacje z systemem reprezentującym interesy kandydata.

Zarządzanie wymaga niuansowania

Podsumowując naszą rozmowę, odnoszę wrażenie, że kluczem do skutecznej adaptacji tych wszystkich nowości technologicznych są po prostu… niuanse.

Absolutnie. Funkcjonujemy dziś w przestrzeni skrajnych narracji – słyszymy, że AI natychmiast zniszczy miliony miejsc pracy albo, z drugiej strony, z automatu rozwiąże wszystkie problemy strukturalne biznesu. Prawdziwe, dojrzałe zarządzanie wymaga niuansów.

Jakie wyzwanie stoi w związku z tym przed dzisiejszymi menedżerami?

Liderzy muszą charakteryzować się elastycznością i zdolnością do wdrażania transformacji cyfrowej w sposób metodyczny. Narzędzia AI trzeba umiejętnie integrować z codziennymi procesami, eksperymentować z nimi i uczyć się na błędach. Trzeba to jednak robić z zachowaniem żelaznej dyscypliny i najwyższych standardów merytorycznych. Samo posiadanie nowej technologii to jeszcze nie strategia.

Dziękuję za wartościowe wnioski, Andrew.

Cała przyjemność po mojej stronie.

Całą rozmowę możesz odsłuchać tutaj:

O autorach
Tematy

Może Cię zainteresować

Multimedia
Człowiek jest pilotem, nie pasażerem. Co musi umieć developer jutra?

Branża IT uwierzyła w obietnicę autonomii — a za każdą decyzją modelu wciąż stoi człowiek albo jej brak. Tomasz Ducin, software generalist i współautor programu „Developer Jutra”, tłumaczy, dlaczego generowanie kodu tanieje, lecz wartość inżyniera rośnie, gdzie kryją się realne ryzyka biznesowe sztucznej inteligencji i kto przetrwa nadchodzącą rekalibrację rynku pracy. Rozmowa o ekonomii tokenów, prawie Conwaya, ryzyku odmóżdżenia i kompetencjach, które decydują o przyszłości developera.

Czego AI wciąż nie potrafi zrobić za liderów

Sztuczna inteligencja odpowiada płynnie, pewnie i natychmiast — ale nie odróżnia dobra od zła, nie uczy się z doświadczenia i nie ponosi konsekwencji decyzji. Dwie badaczki przywództwa z MIT wyznaczają granicę między tym, co warto oddać maszynie, a tym, czego lider oddać nie może, by pozostać liderem.

Jak nieefektywne spotkania niszczą wartość przedsiębiorstw

Czy wiesz, że ponad połowa czasu, jaki Twoi pracownicy spędzają na spotkaniach, to czysta strata czasu i pieniędzy? Najnowsze globalne badanie Jabra obnaża zjawisko „długu spotkaniowego”, który w dużych organizacjach generuje straty rzędu 130 milionów dolarów rocznie. Dowiedz się, dlaczego sztuczna inteligencja nie uratuje uszkodzonego systemu i dlaczego spotkania nie są uniwersalnym, bezrefleksyjnym narzędziem do wszystkiego.

Podatek od empatii, który płacą liderki

Współczesny biznes wymaga od liderów empatii i wsparcia w obliczu lęku przed AI czy restrukturyzacją. Badania pokazują jednak, że ten niewidzialny ciężar emocjonalny – tzw. podatek od empatii – obciąża głównie kobiety. Poznaj mechanizmy „pełzającej opieki” i dowiedz się, jak organizacje mogą sprawiedliwie redystrybuować kulturę troski.

Jak Nespresso integruje zrównoważony rozwój z modelem biznesowym

Czy zrównoważony rozwój wymaga odrębnego uzasadnienia finansowego? Dla Nespresso odpowiedź jest prosta: ekologia to nie kosztowny dodatek, lecz fundament strategii. Dowiedz się, jak globalny lider redefiniuje relacje z rolnikami, wdraża bioróżnorodność i bierze pełną odpowiedzialność za cykl życia swoich produktów, by zabezpieczyć biznes na nadchodzące dekady zmian klimatycznych.

AI w biznesie Pułapka taniego AI. Dlaczego firma bez ludzi to biznesowy błąd?

Większość projektów AI nigdy nie trafia do produkcji. Dlaczego firmy utknęły w fazie eksperymentów i jak mogą zamienić sztuczną inteligencję w źródło realnych oszczędności oraz przewagi konkurencyjnej? O tym opowiada Udo Sglavo.

Kiedy pracownicy toną w nadmiarze zmian

Liderzy zazwyczaj skupiają się na operacyjnej mechanice zarządzania zmianą, zapominając o kluczowym fundamencie – ludziach, którzy bezpośrednio jej doświadczają. Kiedy organizacja narzuca zbyt szybkie i chaotyczne tempo innowacji, pracownicy tracą zaangażowanie, a procesy wdrażania kończą się porażką. Dowiedz się, jak skutecznie przeprowadzić firmę przez transformację, chroniąc strategiczne zasoby i wydolność swojego zespołu.

Dlaczego zarządy nie widzą we mnie wizjonera?

Zastanawiasz się, dlaczego mimo wieloletniego doświadczenia i głębokiego zrozumienia biznesu, awans na najwyższe stanowiska wciąż omija Cię szerokim łukiem? Często problemem nie jest rzeczywisty brak strategicznego myślenia, lecz nieumiejętność jego odpowiedniego komunikowania. Dowiedz się, jak przestać koncentrować się wyłącznie na operacyjnych konkretach i zacząć skutecznie sygnalizować swoje wizjonerskie podejście.

Sztuczna inteligencja i pułapka zależności poznawczej

Czy sztuczna inteligencja zagraża naszej zdolności do samodzielnego myślenia? Andrew Palmer, redaktor „The Economist”, opowiada o wdrażaniu AI w rygorystycznym środowisku medialnym, pułapce „zależności poznawczej” i algorytmach, które wkrótce mogą przejąć procesy rekrutacyjne. Poznaj podejście do technologicznej rewolucji, w którym kluczem pozostaje krytyczny nadzór człowieka i zarządzanie oparte na faktach.

Multimedia
Depresja u ludzi sukcesu. Jak ją diagnozować i mądrze leczyć?

Czy depresja to tylko smutek i brak silnej woli? W najnowszym odcinku podcastu Klaudii Knapik Zdrowie Lidera prof. Piotr Gałecki obala największe mity na temat tej choroby. Dowiedz się, jak rozpoznać wysokofunkcjonującą depresję u liderów, dlaczego ciało reaguje fizycznym bólem na przewlekły stres i jak nowoczesna medycyna pomaga odzyskać biologiczną równowagę.

Materiał dostępny tylko dla subskrybentów

Jeszcze nie masz subskrypcji? Dołącz do grona subskrybentów i korzystaj bez ograniczeń!

Subskrybuj

Otrzymuj najważniejsze artykuły biznesowe — zapisz się do newslettera!