Dołącz do grona liderów, którzy chcą więcej
Jak widmowe scenariusze nawiedzają realizację strategii Przełomowe innowacje Jak widmowe scenariusze nawiedzają realizację strategii

Liderzy odpowiedzialni za planowanie strategiczne często są ślepi na to, jak przyszłość może zmienić ich spojrzenie na status quo. Nastawienie oparte na planowaniu scenariuszy może pomóc im wyrwać się z tej pułapki.

Menedżerowie zaangażowani w planowanie strategiczne zazwyczaj mają podobną słabość. Koncentrują się na możliwych kierunkach działań i nie zwracają uwagi na przyszły kontekst społeczno‑ekonomiczny i środowiskowy, w którym te działania będą się rozgrywać. W ciągu 70 lat badań, praktyki i nauczania zaobserwowaliśmy, że liderzy biznesu często mają tylko jedną, ukrytą wizję przyszłości, a ich organizacje są skonfigurowane do pracy pod jej dyktando. Takie założenie zazwyczaj wynika z przyjmowanych strategii, będących zbiorem niekwestionowanych założeń na temat przyszłości. Te zestawy domniemanych założeń nazywamy widmowymi scenariuszami. Ponieważ są one niewidoczne dla innych, mogą powracać, by – niczym duchy – prześladować kadrę kierowniczą i firmy w nieoczekiwany i niepożądany sposób.

U podstaw każdego widmowego scenariusza leżą pewne ukryte założenia, które liderzy projektują na przyszłość, nie zastanawiając się, czy one mogą się zmienić. Czy wiesz, w jaki sposób dramatyczne zmiany klimatyczne wpływają na usługi kolejowe w Wielkiej Brytanii? W lipcu 2022 roku po raz pierwszy odnotowano tam temperaturę powyżej 40 stopni Celsjusza. Te upały rozgrzały szyny do ponad 62°C, powodując ich wygięcie. W rezultacie odwołano wiele kursów pociągów, a prędkość na innych trasach została spowolniona do 100 kilometrów na godzinę. Tory kolejowe zaprojektowano z myślą o przyszłości, w której temperatura powietrza nie przekraczała 27°C. Krótko mówiąc, brytyjską sieć kolejową zbudowano tak, aby działała nie w okolicznościach, w jakich faktycznie znalazła się w 2022 roku, tylko wedle założenia, że historyczne trendy klimatyczne pozostaną niezmienione.

Zbuduj zespół zarządzający odpowiedni do swojej strategii STRATEGIA Zbuduj zespół zarządzający odpowiedni do swojej strategii

Liderzy firm mogą podnieść efektywność swojego zespołu zarządzającego, umiejętnie balansując między wykorzystywaniem chęci do rywalizacji pomiędzy jego członkami a wspieraniem współpracy między nimi.

Działaj dzisiaj, ale myśl o tym, co będzie za kilka lat Przełomowe innowacje Działaj dzisiaj, ale myśl o tym, co będzie za kilka lat

Sztuczna inteligencja to technologia stosowana od wielu lat, jednak przełom w jej popularności nastąpił dopiero w listopadzie 2022 roku, gdy OpenAI udostępniła w sieci swój rewolucyjny model ChatGPT. Te firmy, które dostrzegły w tym szansę i uczą się wykorzystywać generatywną sztuczną inteligencję w swoim biznesie, mogą osiągnąć przewagę konkurencyjną i istotnie poprawić swoje wyniki.

Algorytmy sztucznej inteligencji (AI) od lat stanowią obszar zainteresowania firm z najróżniejszych branż, nie tylko technologicznych. Spektrum ich zastosowań jest bardzo szerokie. Obejmuje optymalizację i automatyzację procesów w wielu obszarach działania przedsiębiorstwa – od obsługi klienta, przez wewnętrzne operacje, aż do utrzymania maszyn czy bardziej precyzyjną analitykę, symulacje i prognozowanie. Skokowy wzrost popularno‑ści AI nastąpił jednak dopiero w ostatnich 12 miesiącach na fali zainteresowania modelem ChatGPT, stworzo‑nym przez OpenAI, który przekonał wszystkich uczestników rynku, że technologia ta będzie kluczowa dla suk‑cesu zarówno pojedynczych firm, jak i całych gospodarek.

Jakie są trzy główne pułapki reinwencji? INNOWACJE Trzy pułapki utrudniające wynalezienie się na nowo

Tożsamość organizacyjna, architektura biznesu oraz wewnętrzne modele współpracy mogą być zarówno atutami, jak i przeszkodami w dążeniu do rozwoju w nowych sektorach.

9 stycznia 2007 roku Steve Jobs wszedł na scenę podczas konferencji Macworld w San Francisco i ogłosił: „Dziś Apple deklaruje, że wymyśli telefon na nowo”. Obiecał, że pierwsza generacja iPhone’a trafi do sprzedaży w ciągu zaledwie sześciu miesięcy. Prototyp, który trzymał w dłoni, był jednak daleki od ukończenia. Zespół Jobsa wciąż pracował nad stworzeniem bardziej trwałego ekranu dotykowego. Choć szkło było rozważane jako jedna z kilku możliwości, Apple nie znalazł dotąd materiału, który nie pękałby przy upadku telefonu.

Zaraz po prezentacji Jobs zadzwonił do Wendella Weeksa, dyrektora zarządzającego firmy Corning, która w przeszłości współpracowała z Thomasem Edisonem przy tworzeniu szklanych obudów do pierwszych żarówek. Jobs dał Weeksowi zaledwie kilka dni na podjęcie decyzji, czy Corning podejmie z Apple’em współpracę nad opracowaniem trwałego szklanego ekranu dotykowego. Dla Weeksa takie zobowiązanie oznaczałoby konieczność przekierowania ogromnych zasobów i 300 pracowników z dobrze prosperującego działu LCD, który zapewniał firmie bardzo potrzebny przepływ gotówki.

Najnowsze w: STRATEGIA
kompetencje przyszłości AI Czego AI nie zrobi za człowieka? Poznaj 5 kompetencji, które stają się kluczowe

AI wyliczy prawdopodobieństwo sukcesu, ale to człowiek podejmuje ryzyko, by go osiągnąć. Czy w świecie zdominowanym przez algorytmy Twoje umiejętności stają się przeżytkiem, czy kluczowym atutem? Poznaj model EPOCH i dowiedz się, dlaczego w erze AI to „ludzki pierwiastek” stanie się najtwardszą z posiadanych przez liderów kompetencji.

Premium
Jak design stał się statystą w zarządzie

Design, niegdyś uznawany za motor innowacji i wzrostu, w wielu organizacjach traci dziś strategiczne znaczenie. Redukcje zespołów projektowych i presja na krótkoterminową efektywność skłaniają zarządy do traktowania tej funkcji jako kosztu, a nie źródła przewagi konkurencyjnej. Tymczasem w erze sztucznej inteligencji to właśnie myślenie projektowe może przesądzić o zdolności firm do tworzenia realnej wartości biznesowej.

Jak trwale wpleść planowanie scenariuszowe w strategię firmy

W świecie narastającej niepewności geopolitycznej, gospodarczej i technologicznej samo prognozowanie przestaje wystarczać. Planowanie scenariuszowe może wyostrzać strategiczną intuicję liderów, lecz dopiero jego trwała integracja z procesami decyzyjnymi, monitoringiem otoczenia i strategiami adaptacyjnymi pozwala budować realną odporność organizacji. Autorzy pokazują, jak przekształcić je w stałą kompetencję firmy.

Premium
Szybszy sposób tworzenia scenariuszy przyszłości

Tradycyjne planowanie scenariuszowe bywa zbyt czasochłonne, by sprostać presji współczesnego biznesu. Autorzy pokazują, jak dzięki koncepcji ghost scenario oraz rozważnemu wykorzystaniu generatywnej sztucznej inteligencji można znacząco przyspieszyć tworzenie scenariuszy i uczynić je realnym wsparciem dla decyzji strategicznych. Kluczem jest koncentracja na założeniach, które organizacja już przyjęła – i odwaga, by je podważyć.

Premium
Planowanie scenariuszowe – droga do strategicznej odporności

Planowanie scenariuszowe stanowi dziś klucz do budowania strategicznej odporności w świecie „czarnych łabędzi”, w którym tradycyjne prognozy zawodzą. Zamiast opierać się na jednym scenariuszu bazowym, organizacje powinny testować strategię w kilku spójnych wariantach przyszłości i regularnie je aktualizować. Metoda ta pozwala poszerzać horyzonty myślenia, identyfikować nieuchronne trendy oraz ograniczać ryzyko myślenia grupowego, by stworzyć firmę gotową na nieprzewidziane wstrząsy. Integracja z GenAI przyspiesza analizę i generowanie opcji strategicznych, jednak ostateczna
odpowiedzialność za decyzje zawsze pozostaje po stronie liderów.

Magazyn
Premium
Jak najlepsi CEO odnajdują kolejny etap wzrostu

Po kilku latach sukcesów każda strategia zaczyna tracić impet. Najlepsi CEO wiedzą, że największe ryzyko nie tkwi w kryzysie, lecz w samozadowoleniu. Dlatego zanim wyniki zaczną słabnąć, projektują kolejną krzywą S — i zmieniają nie tylko organizację, ale także siebie.

Magazyn
Premium
Znajdź stabilne fundamenty w morzu niepewności

Niepewność przyciąga uwagę. Pewniki ją porządkują. W czasach, gdy wszystko wydaje się płynne, przewagę budują ci liderzy, którzy potrafią nazwać to, co naprawdę trwałe – i oprzeć na tym swoją strategię.

Magazyn
Premium
Jak Bank Anglii poszerza perspektywę myślenia o przyszłości

Banki centralne powstawały w czasach kryzysów. Dziś znów mierzą się z turbulencją – od geopolityki po sztuczną inteligencję. Jak instytucja zbudowana na liczbach uczy się pracować z narracją, wyobraźnią i wielością możliwych przyszłości?

Więcej w: STRATEGIA
kompetencje przyszłości AI
AI SZTUCZNA INTELIGENCJA

Czego AI nie zrobi za człowieka? Poznaj 5 kompetencji, które stają się kluczowe

Debata o sztucznej inteligencji często sprowadza się do pytania, które zawody zostaną wyeliminowane przez automatyzację. Badania MIT Sloan sugerują jednak odwrócenie perspektywy: przyszłość pracy zależy zadań, w których najważniejsze są unikalne ludzkie zdolności, niemożliwe do pełnego odtworzenia przez AI. W dyskusji o AI łatwo popaść skrajności. Z jednej strony słyszymy o wizjonerach zapowiadających powszechną automatyzację, […]

Paulina Kostro
9 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Jak design stał się statystą w zarządzie

Design utracił pozycję motoru wzrostu i innowacji. Co musi zrobić, aby odzyskać należne mu miejsce przy stole zarządu? W listopadzie 2022 r. Meta zwolniła 13% pracowników – 11 000 osób. Wśród najbardziej dotkniętych redukcjami znalazły się zespoły odpowiedzialne za design i doświadczenie użytkownika (UX, user experience). Zaledwie kilka miesięcy później nowi właściciele Twittera zlikwidowali większość […]

Niklas Mortensen
2 marca 2026
STRATEGIA

Jak trwale wpleść planowanie scenariuszowe w strategię firmy

Tworzenie scenariuszy przyszłości wyostrza strategiczną intuicję liderów. Aby jednak ta metoda stała się trwałą kompetencją organizacji, a nie jednorazowym ćwiczeniem analitycznym, musi zostać zintegrowana z pozostałymi procesami biznesowymi. W obliczu narastającego niepokoju menedżerskiego, idącego w parze z niepewnością ekonomiczną, geopolityczną i technologiczną, planowanie scenariuszowe budzi coraz większe zainteresowanie kadry zarządzającej poszukującej sposobów na przygotowanie się […]

Paul J.H. Schoemaker Shardul Phadnis
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Szybszy sposób tworzenia scenariuszy przyszłości

To uproszczone podejście do planowania scenariuszowego wykorzystuje sztuczną inteligencję i pomaga menedżerom sprawniej poruszać się w warunkach niepewności oraz podejmować lepsze decyzje dotyczące przyszłości. Umiejętność radzenia sobie z radykalną niepewnością staje się dla liderów coraz pilniejszym wyzwaniem. Potrzebują oni narzędzi, które umożliwią im szybkie i skuteczne działanie. Planowanie scenariuszowe zyskuje na popularności jako sposób na […]

Rafael Ramirez Trudi Lang Matt Mennell
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Planowanie scenariuszowe – droga do strategicznej odporności

Gdy czarne łabędzie latają stadami, a tradycyjne prognozy zawodzą, poleganie na jednym scenariuszu bazowym staje się prostą drogą do porażki. Współcześni liderzy powinni stać się architektami odporności i zastępować wybór jedynie słusznej strategii testowaniem jej wielu alternatywnych wariantów jednocześnie. Dzięki takiemu podejściu i wsparciu GenAI organizacje mogą z grubsza przygotować się na (prawie) każdą ewentualność […]

Paweł Kubisiak Witold Jankowski
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Jak najlepsi CEO odnajdują kolejny etap wzrostu

Najskuteczniejsi prezesi zdradzają, co robią, aby wprowadzać zmiany w swoich organizacjach. Między trzecim a piątym rokiem kadencji najlepsi prezesi zazwyczaj wykorzystują zgromadzone doświadczenia i – przyjmując perspektywę zewnętrznego obserwatora – projektują dla swojej organizacji kolejny wektor wzrostu, tzw. krzywą S. Koncepcja ta zakłada, że każda strategia przechodzi przez fazę powolnego postępu, w której doprecyzowuje się […]

Carolyn Dewar Scott Keller Vikram (Vik) Malhotra Kurt Strovink
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Znajdź stabilne fundamenty w morzu niepewności

Znalezienie tego, co niezmienne, pozwala zrozumieć to, co może się zmienić, i ułatwia podejmowanie decyzji w niestabilnych czasach. W świecie ogarniętym niepokojem liderzy koncentrują się na wielkich niewiadomych. Zmienność polityczna, przyspieszenie technologiczne, zakłócenia ekologiczne i niestabilność gospodarcza zbiegły się w czasie, sprawiając, że nawet planowanie krótkoterminowe wydaje się ryzykowne. Niepewność przestała już być wyjątkiem, a […]

Cynthia Selin
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Jak Bank Anglii poszerza perspektywę myślenia o przyszłości

Liderzy brytyjskiego banku centralnego postawili sobie za cel rozszerzenie spojrzenia na przyszłe ryzyka i możliwości. W artykule pokazują, w jaki sposób rozwijali umiejętność długoterminowego monitorowania trendów i wyłapywania wczesnych sygnałów zmian oraz jakie wyciągnęli z tego wnioski. Organizacjom na całym świecie coraz trudniej jest odnaleźć się w warunkach niepewności charakterystycznej dla szybko zmieniającej się rzeczywistości. […]

JACQUELINE KOAY JOHN LEWIS JULIA GIESE MELISSA DAVEY
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

3 przeszkody spowalniające rozwój odpowiedzialnej sztucznej inteligencji

Wiele organizacji deklaruje przestrzeganie zasad etyki AI, lecz ma trudności z przełożeniem ich na praktykę. Oto, jak temu sprostać. W październiku 2023 r. władze Nowego Jorku opublikowały plan działań w obszarze sztucznej inteligencji, publicznie zobowiązując się do korzystania z niej w sposób odpowiedzialny i przejrzysty. Plan obejmował zasady przewodnie – oraz utworzenie nowego stanowiska nadzorującego […]

Öykü Işık Ankita Goswami
2 marca 2026
Premium
STRATEGIA

Zintegruj zrównoważony rozwój i innowacje, aby odkrywać nowe możliwości

5 sprawdzonych innowacyjnych praktyk, które pomogą liderom uczynić ze zrównoważonego rozwoju realną strategię wzrostu. Strategia biznesowa oparta na zrównoważonym rozwoju często wymaga opracowania rozwiązań, które jeszcze nie istnieją. Ambitne cele, takie jak dekarbonizacja działalności operacyjnej, bez wsparcia innowacji pozostają na poziomie deklaracji. Realny postęp oznacza konieczność tworzenia nowych produktów, procesów i modeli biznesowych. Liderzy innowacji […]

Ivanka Visnjic Felipe Monteiro Michael Tushman Ernesto Ciorra
2 marca 2026

Otrzymuj najważniejsze artykuły biznesowe — zapisz się do newslettera!